Το twitter μετράει τώρα την ευτυχία

Κάθε βράδυ, λίγο πριν κοιμηθούμε, οι περισσότεροι από εμάς – εκτός από το να ρίξουμε μια τελευταία ματιά στο κινητό μας – κάνουμε τον απολογισμό της ημέρας: τι προσέφερα σήμερα στον εαυτό μου και στους άλλους; Εκανα αυτά που ήθελα ή αυτά που μου επέβαλαν; Και, σε τελική ανάλυση, η ημέρα που πέρασε ήταν μια ευτυχισμένη ημέρα;

Το τελευταίο είναι για τους περισσότερους το μεγάλο ζητούμενο της ζωής. Μπορούμε όμως να μετρήσουμε την ευτυχία; Αν έχουμε λογαριασμό στο twitter, μπορούμε!

Πώς λειτουργεί. Η μαγική συνταγή της ψηφιακής ανάλυσης της ευτυχίας ακούει στο όνομα αλγόριθμοι (σ.σ. μέθοδος υπολογισμών και επεξεργασίας δεδομένων με σκοπό την επίλυση ενός προβλήματος): υπολογιστές σαρώνουν το twitter, ανιχνεύουν λέξεις-κλειδιά στα tweets εκατομμυρίων χρηστών, επεξεργάζονται το περιεχόμενό τους και δημιουργούν τη… λίστα της ευτυχίας (ή της δυστυχίας).

Πρόκειται για μια υπόθεση πολύ πιο σοβαρή από ό,τι ενδεχομένως φαντάζεστε: σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα, το 81% των Βρετανών θεωρεί ότι το πρώτο μέλημα της κυβέρνησης πρέπει να είναι η διασφάλιση της ευτυχίας των πολιτών.

Ο Δαλάι Λάμα έχει αναγάγει το εν λόγω αίτημα σε προσωπική υπόθεση, ενώ το Βασίλειο του Μπουτάν μετρά επισήμως την… Ακαθάριστη Εθνική Ευτυχία (ΑΕΕ), δείκτης ο οποίος, σε αντίθεση με το ΑΕΠ, δεν αποτυπώνει τον πλούτο αλλά την ευτυχία ενός λαού.

Παράλληλα, η στατιστική υπηρεσία της Ιταλίας εισήγαγε πρόσφατα έναν αντίστοιχο δείκτη, ο οποίος μετρά την ευτυχία των πολιτών λαμβάνοντας υπόψη διάφορες μη οικονομικές παραμέτρους: από το περιβάλλον στο οποίο ζουν μέχρι την εκπαίδευση που λαμβάνουν.

Σύμφωνα με τα ευρήματα των ερευνητών, οι Αμερικανοί είναι πιο ευτυχισμένοι νωρίς το πρωί, όταν παίρνουν πρωινό, και αργά το βράδυ, όταν απολαμβάνουν το ποτό τους μετά τη δουλειά. Στο μεσοδιάστημα εμφανίζονται να κολυμπούν σε μια… θάλασσα γεμάτη θλίψη.

Ενστάσεις για την αξιοπιστία του… ευτυχιόμετρου

Ενα από τα τρωτά σημεία αυτών των μεθόδων είναι ότι δεν λαμβάνουν υπόψη την ταυτότητα του δείγματος (δηλαδή των χρηστών του twitter): πρόκειται για κατοίκους των περιοχών από τις οποίες τουιτάρουν ή απλώς για επισκέπτες;

Επιπλέον, δεν γίνεται ποιοτική ανάλυση των στοιχείων που συλλέγονται: μήπως αυτά που γράφουν στο twitter δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα; Μήπως χρησιμοποιούν λέξεις με αρνητική φόρτιση, χωρίς όμως οι ίδιοι να είναι δυστυχισμένοι;

«Είναι αλήθεια ότι ορισμένοι από τους κλασικούς κανόνες των συμβατικών δημοσκοπήσεων δεν ακολουθούνται σε αυτές τις μεθόδους. Ωστόσο, κάθε φορά που συγκρίνουμε τα αποτελέσματα με αυτά που είχαμε λάβει ακολουθώντας τις παλιές μεθόδους ερευνών, καταλήγουμε πάντα σε επαλήθευση των ευρημάτων μας» λένε οι ερευνητές.

Δεν είναι, άλλωστε, τυχαίο ότι το twitter χρησιμοποιείται σήμερα από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης για τη σφυγμομέτρηση της κοινής γνώμης. Δεν χρειάζεται να βγει κάποιος έξω με το μικρόφωνο για να αφουγκραστεί τον κόσμο: αρκεί να μπει στο twitter και να διαβάσει τις αντιδράσεις των πολιτών κάνοντας αναζήτηση με το αντίστοιχο hashtag (π.χ. #RoyalBaby, το hashtag που συγκέντρωνε όλα τα tweets που γράφονταν για το μωρό της Κέιτ Μίντλτον και του πρίγκιπα Γουίλιαμ).

Το CNN δημοσίευσε πρόσφατα μια έρευνα του Πανεπιστημίου του Ιλινόι – βασισμένη και πάλι στο twitter – σύμφωνα με την οποία όσοι πιστεύουν στον Θεό είναι πιο ευτυχισμένοι από τους άθεους: οι πρώτοι τουιτάρουν με την καρδιά, οι δεύτεροι με το μυαλό. Οσοι ασπάζονται κάποια θρησκεία συχνά χρησιμοποιούν λέξεις όπως οικογένεια, αγάπη, φιλία και χαρά. Οι άθεοι ή οι αγνωστικιστές εμφανίζονται πιο κυνικοί: το λάθος, το κακό και η λογική είναι οι λέξεις που χρησιμοποιούν περισσότερο.

Μερικές φορές, βέβαια, οι επιστήμονες λένε το αυτονόητο. Οπως, για παράδειγμα, ότι οι άνθρωποι είναι πιο ευτυχισμένοι την άνοιξη, ενώ με τις πρώτες ομίχλες του φθινοπώρου φλερτάρουν με τη μελαγχολία.

Η ευτυχία είναι της μόδας. Αφού δεν μπορούμε να τη βρούμε στη ζωή μας, την ψάχνουμε στην τεχνολογία: ένα από τα πιο δημοφιλή apps των ημερών μας είναι το «Happier» (ελληνιστί «πιο χαρούμενος»): το δημιούργησε μια κοπέλα από τη Βοστώνη με στόχο να απομονώσει τα θετικά συναισθήματα από την απέραντη θάλασσα του Ιντερνετ.

«Πολλές φορές μπροστά σε αυτή την απέραντη μάζα ειδήσεων αδυνατούμε να συγκρατήσουμε τα καλά πράγματα που μας συμβαίνουν. Ετσι, έφτιαξα ένα μέρος που κάνει αυτή τη δουλειά. Κάθε μικρή στιγμή χαράς αξίζει να ειπωθεί, δεν είναι ποτέ ασήμαντη», είπε στους «Νιου Γιορκ Τάιμς» η Νάταλι Κόγκαν. Μέσα σε λίγους μήνες η δημιουργός της εφαρμογής κατάφερε να συγκεντρώσει πάνω από ένα εκατομμύριο «ευτυχισμένα» tweets.

Ωστόσο, τα στοιχεία για τον ψυχισμό μας δεν είναι καθησυχαστικά: από το 2009 ο παγκόσμιος δείκτης ευτυχίας παρουσιάζει φθίνουσα πορεία, κυρίως λόγω της διεθνούς οικονομικής κρίσης. Η αλήθεια είναι, πάντως, ότι δεν χρειαζόμασταν το twitter για να το αντιληφθούμε.