[Ιστορίες] Ενας μέρμηγκας σοφός

Ερευνητές από το Πολιτειακό Πανεπιστήμιο της Αριζόνας και το Πανεπιστήμιο της Ουψάλας στη Σουηδία έκαναν πρόσφατα ένα πείραμα. Ως «εθελοντές» χρησιμοποίησαν μια αποικία μυρμηγκιών, πλάσματα που ως γνωστόν τείνουν να λειτουργούν ομαδικά. Με κάποιον μυστηριώδη τρόπο, που δεν έχει όμως σημασία, τα επιφόρτισαν να βρουν ένα καινούργιο «σπίτι» ώστε να μετακομίσουν εκεί. Τα μυρμήγκια κλήθηκαν βασικά να επιλέξουν ανάμεσα σε δύο καινούργια σπίτια – δύο κούφια κομμάτια ξύλου μπάλσα, το ένα πιο σκουρόχρωμο από το άλλο. Και στον κόσμο των μυρμηγκιών, όσο πιο σκούρο τόσο το καλύτερο.

Οι ερευνητές ήλεγξαν δύο διαφορετικά σενάρια. Στο πρώτο, η επιλογή για τα μυρμήγκια ήταν δύσκολη, το ένα σπίτι ελάχιστα πιο σκούρο (καλύτερο) από το άλλο. Διαπιστώθηκε λοιπόν πως όλα μαζί, γίνονταν σοφότερα από ό,τι ένα ένα μόνο του. Και τα δύο σπίτια άλλωστε έδειχναν όμορφα· όσο περισσότερες ψήφοι μυρμηγκιών μαζεύονταν τόσο αυξάνονταν οι πιθανότητες να επιλεγεί το καλύτερο σπίτι. Στο τέλος όλη η αποικία μετακόμιζε σε αυτό.

Το δεύτερο σενάριο ήταν θεωρητικά απλούστερο. Τα δύο σπίτια είχαν μεγάλες διαφορές μεταξύ τους, το ένα ήταν πολύ πιο σκούρο, η επιλογή ήταν εύκολη. Και εντούτοις. Η μάζα των μυρμηγκιών επέλεγε συχνότερα το χειρότερο σπίτι. Διότι από τα 100, ας πούμε, μυρμήγκια που επιθεωρούσαν το χειρότερο σπίτι, τα 10 αποφάσιζαν βιαστικά ότι ήταν το καλύτερο και άρχιζαν αμέσως να στρατολογούν άλλα μυρμήγκια από την αρχική φωλιά. Μέχρι λοιπόν τα μυρμήγκια που το είχαν σοφά απορρίψει να βρουν το άλλο σπίτι και να κάνουν τις συγκρίσεις, εκείνα που είχαν βλακωδώς βιαστεί είχαν ήδη στρατολογήσει αρκετά άλλα ώστε να μη βαρύνει πια στην απόφαση της αποικίας η γνώμη των σοφών μυρμηγκιών. Αντιθέτως, όταν ένα μυρμήγκι καλούνταν να πάρει την απόφαση μόνο του, επέλεγε κατά κανόνα σωστά – γιατί δεν υπήρχε κανένας ολόγυρα να το παραπλανήσει.

Ο επικεφαλής ερευνητής δρ Τακάο Σασάκι κλήθηκε να διευκρινίσει αν το φαινόμενο αυτό μπορεί να ισχύει για τους ανθρώπους. «Μπήκα μια μέρα στο Amazon να αγοράσω κάτι», απάντησε. «Κανονικά έπρεπε να συγκρίνω τα διάφορα προϊόντα, τα χαρακτηριστικά τους, το κόστος τους. Αντ’ αυτού, απλώς αγόρασα το πιο δημοφιλές προϊόν». Ανώδυνο το παράδειγμα, υπάρχουν και χειρότερα.