[Διαστάσεις] Είδαν επίσης σκουλήκια στο σπίτι του

Ας δραπετεύσουμε, καλοκαίρι είναι. Ας φύγουμε για λίγο από τα Μνημόνια, τα πολυνομοσχέδια, τις απεργίες, τις διαδηλώσεις, τη φτώχεια, την γκρίνια και τη μιζέρια, και ας πάμε παρέα σε ένα μακρινό χωριό της Βόρειας Αυστραλίας. Λέγεται Λαζαμάνου, έχει 700 κατοίκους, βρίσκεται 850 χιλιόμετρα νοτίως του Ντάργουιν και το πλησιέστερο εμπορικό κέντρο είναι σε απόσταση 500 χιλιομέτρων. Το δημιούργησε το 1948 η κυβέρνηση της Αυστραλίας για να αποσυμφορήσει μια άλλη περιοχή και μετέφερε εδώ τους ανθρώπους με το ζόρι. Δύο φορές τουλάχιστον οι κάτοικοι περπάτησαν 600 χιλιόμετρα για να επιστρέψουν στα χωριά τους, αλλά οι αρχές τούς γύρισαν πίσω σηκωτούς. Ενα αεροπλάνο φέρνει δύο φορές την εβδομάδα την αλληλογραφία και ένα φορτηγό μεταφέρει μία φορά την εβδομάδα τρόφιμα και προμήθειες που πωλούνται στο μοναδικό κατάστημα.

Σε αυτό το απομονωμένο χωριό, όλοι οι κάτοικοι κάτω των 35 ετών μιλούν μια καινούργια γλώσσα που τη δημιούργησαν τα παιδιά. Το όνομά της, warlpiri rampaku. Ή, σε άπταιστα ελληνικά, γουαρλπίρι λάιτ.

Οι Γουαρλπίρι είναι μια κοινότητα 4.000 Αβοριγίνων που είναι διασκορπισμένοι σε διάφορους οικισμούς του Βορείου Διαμερίσματος της Αυστραλίας. Ολοι μιλούν την «ισχυρή» γουαρλπίρι, που δεν έχει καμιά σχέση με τα αγγλικά, ενώ πολλοί μιλούν επίσης μια κρεολική γλώσσα που βασίστηκε στα αγγλικά και αναπτύχθηκε στα τέλη του 19ου αιώνα. Σε ένα ταξίδι που πραγματοποίησε πριν από δέκα χρόνια στην περιοχή, η γλωσσολόγος Κάρμελ Ο’Σάνσι από το Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν βρέθηκε στο Λαζαμάνου. Και διαπίστωσε έκπληκτη ότι οι νέοι μιλούν μια τρίτη γλώσσα, που δεν αποτελεί απλώς συνδυασμό λέξεων από διαφορετικές γλώσσες και έχει δικούς της γραμματικούς κανόνες. Με άλλα λόγια, είναι μια μητρική γλώσσα. Και το συγκλονιστικό είναι ότι οι επιστήμονες την παρακολουθούν σχεδόν από τη γέννησή της.

Η δρ Ο’Σάνσι παραθέτει στους Νιου Γιορκ Τάιμς την εξής φράση που είπε ένας τετράχρονος: «Nganimpa-ng gen wi-m si-m worm mai aus-ria». Σημαίνει «Είδαμε επίσης σκουλήκια στο σπίτι μου». Ο τύπος «si» προέρχεται χωρίς αμφιβολία από το αγγλικό ρήμα see (βλέπω), αλλά η κατάληξη «m» υπονοεί ότι αυτό που περιγράφεται είτε συμβαίνει τώρα είτε έχει ήδη συμβεί. Ο χρόνος «παρόν ή παρελθόν, αλλά όχι μέλλον» δεν υπάρχει ούτε στα αγγλικά ούτε στα γουαρλπίρι. Είναι ένας εντελώς διαφορετικός τρόπος προσέγγισης της ζωής και τον εφηύραν χωρίς κανέναν «προφανή» λόγο τα παιδιά του Λαζαμάνου. Στο γυμνάσιο του Ντάργουιν όπου πηγαίνουν τα περισσότερα, η γλώσσα είναι τα αγγλικά. Αλλά εκείνα συνεχίζουν να μιλούν τη δική τους.

Υπάρχουν γλώσσες που πεθαίνουν. Υπάρχουν γλώσσες που ανακατεύονται μεταξύ τους χάρη στην παγκοσμιοποίηση και άλλες που μεταμορφώνονται χάρη στις αλματώδεις προόδους της τεχνολογίας. Υπάρχουν και γλώσσες που γεννιούνται. Ποιον σκοπό εξυπηρετούν; Σε ποιες ανάγκες υπακούουν; Οι επιστήμονες σηκώνουν τα χέρια ψηλά. Σύμφωνα με τη δρα Ο’Σάνσι, πρέπει να παίζει σημαντικό ρόλο η ταυτότητα. Το νέο σύστημα που δημιούργησαν τα παιδιά έγινε κατά κάποιον τρόπο το σήμα κατατεθέν τους. Είναι οι νέοι Γουαρλπίρι από την Κοινότητα Λαζαμάνου.

Τολμώ να κάνω μια υπόθεση: η αμερικανίδα γλωσσολόγος, που περνά τρεις με οκτώ εβδομάδες τον χρόνο στο Λαζαμάνου και επικοινωνεί με τους κατοίκους στη γλώσσα τους, πρέπει να αισθάνεται μια ικανοποίηση πιο γλυκιά και πιο άγρια από ό,τι νιώθουμε εμείς ανταλλάσσοντας μηνύματα, φωτογραφίες και βίντεο με τα υπερσύγχρονα κινητά μας. Τη ζηλεύω.