Σχέδιο αξιοποίησης της δημόσιας περιουσίας

Να αξιοποιήσει προς όφελος του Δημοσίου την τεράστια κοιμώμενη περιουσία των περίπου 14.000 εθνικών κληροδοτημάτων και σχολαζουσών κληρονομιών στοχεύει το νομοσχέδιο του υπουργείου Οικονομικών «Κώδικας Κοινωφελών Περιουσιών και λοιπές διατάξεις» που κατατίθεται σήμερα στη Βουλή.

Το νομοσχέδιο έρχεται να αντικαταστήσει το παρωχημένο νομικό πλαίσιο για τις Κοινωφελείς Περιουσίες που βασίζεται σε νόμο του Μεταξά από το 1939 (Ν. 2039/1939). Στόχος είναι να συμβάλει στην αποτελεσματικότερη διοίκηση, διαχείριση και εποπτεία των κοινωφελών περιουσιών, αλλά και στην αξιοποίηση αδρανών πόρων τους οποίους το Δημόσιο έχει ανάγκη.

Η αλλαγή της νομοθεσίας για τις κοινωφελείς περιουσίες είχε αρχίσει το 1993, αλλά δεν στέφθηκε με επιτυχία.

Τελικά η προσπάθεια ολοκληρώθηκε ύστερα από 20 χρόνια με πρωτοβουλία που ανέλαβε ο αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών Χρήστος Σταϊκούρας.

Σύμφωνα με τα τελευταία επικαιροποιημένα στοιχεία (Ιούνιος 2013) που συνέλεξε το υπουργείο Οικονομικών από τις αποκεντρωμένες διοικήσεις, τις εφορίες και τις κτηματικές υπηρεσίες, οι μη εκκαθαρισμένες ή οι υπό εκκαθάριση σχολάζουσες κληρονομιές ανέρχονται σε 10.348 και τα ιδρύματα και εθνικά κληροδοτήματα είναι περίπου 3.700. Από τις σχολάζουσες κληρονομιές 6.300 τελούν υπό εκκαθάριση, ενώ 4.048 είναι μη εκκαθαρισμένες.

Σημειώνεται πως τα εθνικά κληροδοτήματα αφορούν περιουσίες εθνικών ευεργετών, ενώ οι σχολάζουσες κληρονομιές είναι εκείνες που δεν έχουν γίνει αποδεκτές ή δεν έχουν βρεθεί οι κληρονόμοι τους και ως εκ τούτου περιέρχονται στο Δημόσιο. Εκτιμήσεις τις οποίες δεν επιβεβαιώνει επίσημα το υπουργείο Οικονομικών, τοποθετούν τη συνολική αξία εθνικών κληροδοτημάτων και σχολαζουσών κληρονομιών μεταξύ 8 και 10 δισ. ευρώ.

ΣΕ ΜΗΤΡΩΟ. Με το νομοσχέδιο για τις κοινωφελείς περιουσίες γίνονται αποτελεσματικότερες η καταγραφή, η εκκαθάριση και η διοίκηση των περιουσιών, καθώς καθιερώνονται ηλεκτρονικό μητρώο κοινωφελών περιουσιών και μητρώο σχολαζουσών κληρονομιών. Προβλέπονται μάλιστα τακτικοί έλεγχοι όλων εν γένει των κοινωφελών περιουσιών και σχολαζουσών κληρονομιών σε ετήσια βάση και για τον λόγο αυτό επιστρατεύονται για πρώτη φορά ελεγκτικά γραφεία αλλά και η Οικονομική Επιθεώρηση (σε περιπτώσεις που διαπιστώνονται ατασθαλίες).

Επίσης, οργανώνεται μητρώο προσώπων, φυσικών και νομικών, τα οποία θα έχουν την υποδομή και την τεχνογνωσία να ασκούν καθήκοντα των εκκαθαριστών, εκτελεστών, διοικητών και διαχειριστών των κοινωφελών περιουσιών, καθώς και κηδεμόνων σχολαζουσών κληρονομιών (στο μητρώο θα εγγράφονται με αίτησή τους δικηγόροι, συμβολαιογράφοι, λογιστές και φοροτεχνικοί κ.ά.).

Για περιουσίες των οποίων η αξία υπερβαίνει το 1 εκατ. ευρώ θα ορίζεται ως εκκαθαριστής, κηδεμόνας σχολάζουσας κληρονομιάς ή εκτελεστής διαθήκης αποκλειστικά νομικό πρόσωπο.

ΟΙ ΚΗΔΕΜΟΝΕΣ. Πολύ σημαντική πρόβλεψη του νομοσχεδίου είναι ότι μέσα σε τρεις μήνες από τη δημιουργία του μητρώου θα πρέπει να εγγραφούν σε αυτό όλοι όσοι σήμερα ασκούν χρέη κηδεμόνων σχολαζουσών κληρονομιών. Πρέπει να τονιστεί πως το υπουργείο Οικονομικών δεν γνωρίζει πόσοι είναι οι κηδεμόνες σχολαζουσών κληρονομιών, καθώς ο διορισμός τους γίνεται από τα πρωτοδικεία τα οποία δεν διαθέτουν συγκεντρωτικά στοιχεία.

Σε κάθε περίπτωση, το νομοσχέδιο προβλέπει πως ο εκκαθαριστής – κηδεμόνας θα αντικαθίσταται αν έπειτα από 18 μήνες άσκησης του λειτουργήματός του δεν ολοκληρώσει το έργο του ή δεν σημειώσει ικανοποιητική πρόοδο. Αυτή είναι τεράστια διαφορά σε σχέση με το σημερινό καθεστώς, κατά το οποίο κάθε υπόθεση απαιτεί περίπου 8-10 χρόνια για να ολοκληρωθεί και να αναγνωριστεί το κληρονομικό δικαίωμα στο Δημόσιο.