Δεν υπάρχουν θαυματοποιοί

ΓΥΡΩ στα τριάμισι τρισ. δολάρια κάθονταν στο ακροατήριο του επενδυτικού φόρουμ που οργάνωσε η Eurobank, με πρωτοβουλία του Νίκου Καραμούζη. Δεν κάθονταν, βεβαίως, τα ίδια χρήματα, αλλά οι χειριστές των μεγάλων ξένων επενδυτικών κεφαλαίων που ήρθαν στην Αθήνα για ήλιο, ζέστη, αίσθηση καλοκαιριού αλλά και για να γίνουν λίγο σοφότεροι για το πού πάνε τα πράγματα, ακούγοντας, μεταξύ των άλλων, ομιλίες του Γιάννη Στουρνάρα, του Γιώργου Σταθάκη ή του Φίλιππου Σαχινίδη.

Λοιπόν, το συμπέρασμα ενός εκ των ομιλησάντων στο φόρουμ είναι ότι οι ξένοι διαχειριστές κεφαλαίων ανησυχούν. Ή μάλλον ανησύχησαν με την κρίση του τελευταίου δεκαπενθημέρου και την έξοδο της ΔΗΜΑΡ από την κυβέρνηση. Στο μυαλό τους δεν μπορούν να είναι σίγουροι αν η χώρα ξανακυλάει σε πολιτική αστάθεια ή όχι και αν υπάρχει ο κίνδυνος να χαθεί το νήμα στον λαβύρινθο του οικονομικού προγράμματος. Οι περισσότερες ερωτήσεις ήταν προς αυτήν την κατεύθυνση. Και ιχνογραφούν τη φάση στην οποία βρεθήκαμε ή βρισκόμαστε.

Πριν από την κρίση για την ΕΡΤ – και μετά την τελευταία επίσκεψη της τρόικας τον Μάρτιο – το «PR», οι δημόσιες σχέσεις, για το πώς πάει η ελληνική οικονομία είχαν ξεπεράσει την πραγματικότητα. Εκεί, παρά την πρόοδο, υπήρχε ακόμη υστέρηση, όπως υπήρχαν και αντιστάσεις. Η «κόμπλα» με τη δημόσια τηλεόραση και η κόντρα με τη ΔΗΜΑΡ ήταν ένα είδος «reality check» που έδειξε τις αδυναμίες και τα όρια του προηγούμενου σχήματος. Αν, ας πούμε, ο Αντώνης Μανιτάκης ως υπουργός Διοικητικής Μεταρρύθμισης έσπρωχνε το θέμα των αποχωρήσεων στο Δημόσιο δεν θα είχε βρεθεί η κυβέρνηση ενώπιον του κλεισίματος της ΕΡΤ. Οι ξένοι δεν αντιλαμβάνονταν γιατί τόση φασαρία, γιατί παρά λίγο να πέσει η κυβέρνηση για ένα τέτοιο θέμα. Και δεν το καταλάβαιναν γιατί οι fund managers όχι μόνο δεν καταλαβαίνουν από πολιτική, έχοντας μια επιφανειακή αντίληψη για τα πράγματα, αλλά την περιφρονούν κιόλας.

Η υπερ-προσπάθεια που είχε γίνει τον τελευταίο καιρό – ιδίως στον άξονα Μαξίμου – Οικονομίας -, τα αναρίθμητα ραντεβού Σαμαρά και Στουρνάρα με επενδυτές, επιχειρηματίες, τραπεζίτες και πάσης φύσεως ξένους παράγοντες κατάφεραν να γυρίσουν την εικόνα. Η Ελλάδα έπαψε να θεωρείται μια χώρα στο χείλος του καταρράκτη. Ωστόσο, από την κατάρρευση περάσαμε σε μια υπεραισιόδοξη εικόνα – που αυγάτισε με τα κέρδη όσων έπαιξαν ελληνικά ομόλογα το καλοκαίρι του 2012. Βεβαίως, η έξοδος της ΔΗΜΑΡ όχι μόνο δεν οδήγησε σε αποσταθεροποίηση. Αντιθέτως, ανέδειξε ότι το πολιτικό σύστημα ανακτά τις ισορροπίες του. Φάνηκε από τα ρεφλέξ τόσο του ΠΑΣΟΚ όσο και της ΝΔ που οδήγησαν αμφότερα τα κόμματα σε γρήγορες προσαρμογές και σε μια κυβέρνηση συνεργασίας πρωτοφανή για τα ελληνικά δεδομένα. Αν όμως το πρόβλημα δεν είναι πια πολιτικό, αυτό δεν σημαίνει ότι αυτή είναι μια κυβέρνηση θαυματοποιών – ότι όσα είναι να γίνουν δεν έχουν τεράστιο κοινωνικό κόστος, αλλά και ότι οι ακραίοι δεν καραδοκούν.

Κάθε κρίση είναι και μια ευκαιρία. Ειδικά όμως η κρίση του τελευταίου δεκαπενθημέρου είναι αφορμή για να γίνει επανεκτίμηση του προγράμματος και των ορίων αντοχής, όχι του πολιτικού συστήματος που αναδεικνύεται αρκετά ελαστικό αλλά της χώρας. Η επίσκεψη Σαμαρά στο Βερολίνο την άλλη εβδομάδα – σε μια εκδήλωση για την ανεργία όπου θα είναι παρών και ο Φρανσουά Ολάντ – είναι μια κίνηση προς αυτήν την κατεύθυνση. Προς το να ξεκινήσει δηλαδή πάλι μια κουβέντα με τους ξένους για το πού πάμε και, κυρίως, για το πόσο αντέχουμε.