[Διαστάσεις] Το «Λεξικό του ρατσισμού»

Μπορείς να κατηγορήσεις τα μέσα ενημέρωσης. Το έκανε χθες η εκπρόσωπος της γαλλικής κυβέρνησης με αφορμή τον φόνο του 19χρονου ακτιβιστή από μια ομάδα σκίνχεντ, το είχε κάνει πρόσφατα και η υπουργός Εσωτερικών της Βρετανίας με αφορμή τον φόνο ενός στρατιώτη από ισλαμιστές. «Είναι εξαιρετικά επικίνδυνο να δίνεις στον Σερζ Αγιούμπ βήμα για να περνά τις ιδέες του στους νέους», δήλωσε η γαλλίδα εκπρόσωπος, αναφερόμενη στον αρχηγό των Επαναστατικών Εθνικιστικών Νεολαιών που βρίσκονται πίσω από τον φόνο του Κλεμάν Μερίκ. Είναι φανερό ότι το ερώτημα κατά πόσον η έκθεση στα μίντια κάνει καλό ή κακό στην Ακροδεξιά δεν απασχολεί μόνο την Ελλάδα.

Μπορείς να ρίξεις ευθύνες στα άκρα εν γένει. Η γαλλική Δεξιά ζήτησε τη διάλυση όλων των βίαιων οργανώσεων, τόσο της άκρας Δεξιάς όσο και της άκρας Αριστεράς, για να της απαντήσει ο υπουργός Εσωτερικών ότι αυτά είναι απλοϊκοί συμψηφισμοί και ότι φορείς της γλώσσας του μίσους είναι οι ακροδεξιές οργανώσεις. Το άμεσο πρόβλημα της Γαλλίας είναι πράγματι ο πολλαπλασιασμός των εξτρεμιστικών οργανώσεων που θεωρούν το Εθνικό Μέτωπο μετριοπαθές (!) και υιοθετούν ακόμη πιο ακραίες τακτικές.

Μπορείς και να κάνεις δουλειά σε βάθος. Πριν από λίγες ημέρες κυκλοφόρησε στη Γαλλία από τις εκδόσεις PUF ένα μνημειώδες έργο σχεδόν 2.000 σελίδων με τίτλο «Ιστορικό και κριτικό λεξικό του ρατσισμού» και τη συμμετοχή 250 φιλοσόφων, κοινωνιολόγων και ιστορικών. Συντονιστής του έργου, ο γνωστός στην Ελλάδα Πιερ-Αντρέ Ταγκιέφ επέλεξε να συμπυκνώσει όλες τις μορφές απόρριψης και μίσους (ρατσιστικές, ξενοφοβικές, αντισημιτικές, ομοφοβικές) σε έναν κοινό όρο: τον ρατσισμό. «Είναι αλήθεια ότι υπάρχουν πολλοί ρατσισμοί, εκείνος που στηρίζεται στις βιολογικές διαφορές, ο ανοιχτός ρατσισμός, καθώς και ο πιο συγκαλυμμένος πολιτιστικός νεορατσισμός», λέει σε συνέντευξή του στο περιοδικό «Marianne». «Χρησιμοποιούμε όμως εδώ τη λέξη στον ενικό αριθμό, ώστε να δώσουμε έμφαση και στην αντίθετή της, τον αντιρατσισμό, που εμφανίζεται και αυτός με δύο μορφές, αυτή που προσπαθεί να πολλαπλασιάσει τις ομοιότητες κι εκείνη που επιμένει να διατηρεί τις συλλογικές διαφορές».

Ο Ταγκιέφ έχει επικριθεί ότι δείχνει υπερβολική δυσπιστία απέναντι στον αντιρατσισμό, τον οποίο ταυτίζει συχνά με τον αντισιωνισμό, δηλαδή κατά μία έννοια με την εβραιοφοβία. Δεν δέχεται επίσης τον όρο «ισλαμοφοβία», φλερτάροντας έτσι με τη θεωρία της σύγκρουσης των πολιτισμών. Οι διαφορές αυτές είναι όμως μάλλον δευτερεύουσες μπροστά στην αξία ενός τέτοιου εγχειρήματος. Προϊόν μιας δουλειάς που κράτησε δέκα χρόνια, το «Λεξικό του ρατσισμού» δεν θα εμποδίσει ασφαλώς έναν νέο φόνο στους δρόμους του Παρισιού ούτε θα δυσκολέψει την εκστρατεία της Μαρίν Λεπέν για μια εντυπωσιακή επίδοση στις ευρωπαϊκές και δημοτικές εκλογές του 2014. Στη διαμόρφωση των επόμενων γενεών αποσκοπεί, στη μακροπρόθεσμη αντιμετώπιση δηλαδή μιας μάστιγας που θεωρούσαμε ότι δεν είναι δυνατόν να επιστρέψει στην Ευρώπη, δεν είναι δυνατόν να εισέρχεται στα ευρωπαϊκά κοινοβούλια, δεν είναι δυνατόν να υιοθετείται από ευρωπαίους πολίτες του 21ου αιώνα.