[Αγιογραφίες] Γκερνίκα

Η Ελλάδα είχε πάντα λόγιους επισκέπτες στους οποίους ενέπνεε περιηγητικά κείμενα. Στην τυπική τους εκδοχή τα κείμενα αυτά είχαν να κάνουν με τα απομεινάρια της κλασικής αρχαιότητας και τη θέση τους στο παρόν. Είναι η ρομαντική αντίληψη για τη χώρα μας. Μια συναφής υποκατηγορία εστιάζεται στην ελληνική γη και φύση – παράδειγμα το «Ελληνικό καλοκαίρι» του Ζακ Λακαριέρ. Στην α-τυπική τους εκδοχή πάλι τα κείμενα αυτά είχαν να κάνουν με κάποιες δυναμικές πτυχές της κατά περιόδους ελληνικής επικαιρότητας, με έμφαση όμως πάντα στην πνευματική ζωή – παράδειγμα ο «Κολοσσός του Μαρουσιού» του Χένρι Μίλερ.

ΑΥΤΗ ήταν η παγωμένη στον χρόνο αντίληψη για την Ελλάδα «με τα αρχαία μνημεία και τη σύγχρονη θλίψη», για να μνημονεύσει κανείς τον γνωστό στίχο του Γιώργου Σεφέρη. Ωστόσο, μία από τις συνέπειες του Μνημονίου ή μάλλον της προσφυγής στο ΔΝΤ ή, με όρους θεωρίας του χάους, της μετατροπής της Ελλάδας σε πεταλούδα της διεθνούς οικονομικής κρίσης είναι ότι η ταυτότητα της χώρας άλλαξε. Γίναμε πράγματι ο ομφαλός της Γης με την έννοια πως ό,τι συνέβαινε – ή θα μπορούσε να συμβεί, βλ. χρεοκοπία – εδώ, ενδιέφερε τον κόσμο ολόκληρο. Το ρήμα «ενδιέφερε» είναι κρίσιμο, γιατί δεν έχει αποδειχθεί ότι ένα ελληνικό κραχ θα επηρέαζε τον κόσμο ολόκληρο.

ΕΠΟΜΕΝΟ ήταν, πάντως, να αρχίσουν να μας επισκέπτονται ο ένας μετά την άλλη τα μέλη του διεθνούς τζετ σετ της δημοσιογραφίας, των αγορών, των πανεπιστημίων και της διανόησης. Από την άποψη αυτή, η εμφάνιση της Ναόμι – το δόγμα του σοκ – Κλάιν δεν πρέπει να μας εκπλήσσει. Το ερώτημα είναι γιατί άργησε τόσο πολύ. Διάφοροι Ρουμπινί και άλλοι προηγήθηκαν. Ώς ενός σημείου όμως είναι λογικό. Η Ελλάδα ενδιέφερε πρώτα τους γκουρού των χρηματιστηρίων γιατί υπήρχε η δυνατότητα να βγουν χρήματα. Αν τα αστέρια της αριστερής διανόησης άργησαν, αυτό είναι για δύο λόγους. Πρώτον, γιατί έπρεπε να προηγηθούν οι εκλογές και να καταγραφεί η κατακόρυφη αύξηση του ΣΥΡΙΖΑ, ενός κόμματος που έχει ηγέτη πιο χαρισματικό από τους περισσότερους αριστερούς ημιτυράννους της Λατινικής Αμερικής. Δεύτερον, γιατί η διάλυση της κοινωνίας ως αποτέλεσμα του, με ορολογία Ναόμι, καταστροφικού καπιταλισμού ήθελε δυο-τρία χρόνια για να συμβεί.

ΤΟ ερώτημα τώρα είναι τι είμαστε: Παλαιστινιακό ή Βιετνάμ της διεθνούς οικονομίας; Ή μήπως ένα είδος εικονικού ισπανικού Εμφυλίου όπου αναμετρώνται δύο αντίπαλες αντιλήψεις; Η γερμανική λιτότητα ενισχυμένη με γερή δόση φιλελευθερισμού και μια βασικά αντιστασιακή αριστερή αντίληψη για την οικονομία; Η τελευταία αυτή εκδοχή είναι η πιο ελκυστική. Οπως ελκυστική είναι και η διαπίστωση ότι η Ναόμι είναι πιο προχωρημένη από τον ΣΥΡΙΖΑ του Τσίπρα σε αρκετά ζητήματα και, κυρίως, στην ανοιχτή παρότρυνση προς ημάς να βγούμε από το ευρώ. Αυτή δεν είναι θέση του ΣΥΡΙΖΑ – και ευτυχώς.

ΣΤΗΝ πραγματικότητα, η τουρνέ της αδιάλλακτα αγέρωχης Ναόμι – που γυρίζει ντοκιμαντέρ για την κρίση – στην Ελλάδα, αποτελεί ζωντανή απόδειξη ότι ο Τσίπρας και οι δικοί του δεν είναι τόσο ακραίοι στα βασικά και ουσιώδη, ασχέτως του δημαγωγικού τους ψυχαναγκασμού για διάφορα επιμέρους οικονομικά. Σοκ η διαπίστωση αυτή δεν προκαλεί. Αλλά το δόγμα Αλέξη για την οικονομία και, κυρίως, για την παραμονή μας στην ευρωζώνη διαφέρει από τις απόψεις της επώνυμης επισκέπτριας. Κοινώς, είναι πιο μετριοπαθές.