Μαύρο ποτάμι στην Τιενανμέν

Με μια σιωπηρή διαμαρτυρία θα ξυπνήσει σήμερα για το καθεστώς του Πεκίνου ο απαγορευμένος εφιάλτης της σφαγής στην Πλατεία Τιενανμέν. Ακτιβιστές και ανθρωπιστικές οργανώσεις καλούν τους κινέζους πολίτες να βγουν ντυμένοι στα μαύρα στους δρόμους της πρωτεύουσας και άλλων μεγάλων πόλεων στην μνήμη των θυμάτων της Τιενανμέν καθώς σήμερα συμπληρώνονται 24 χρόνια από την ημέρα που οι καθεστωτικές δυνάμεις έπνιξαν στο αίμα τις διαδηλώσεις υπέρ της δημοκρατίας στις οποίες πρωταγωνίστησαν κυρίως φοιτητές.

ΠΕΠΛΟ ΣΙΩΠΗΣ. Τα αιματηρά γεγονότα της Τιενανμέν παραμένουν ένα ταμπού για το καθεστώς, ένα πέπλο σιωπής σκεπάζει εκείνη τη νύχτα της 4ης Ιουνίου του 1989. Το ιστορικό επεισόδιο δεν διδάσκεται στα σχολεία και όποιος αναφερθεί στα γεγονότα κινδυνεύει με διώξεις. Η σημερινή εκδήλωση θα μπορούσε να αποτελέσει επομένως το πρώτο τεστ δημοκρατικής ανοχής για τον νέο Πρόεδρο της Κίνας Σι Τζινπίνγκ. Τα πρώτα δείγματα, πάντως, δεν είναι ενθαρρυντικά. Σύμφωνα με πληροφορίες των βρετανικών «Τάιμς», οι διοργανωτές της σιωπηλής διαμαρτυρίας ζήτησαν άδεια από τις Αρχές αλλά η απάντηση σε πολλούς ήταν η κράτησή τους σε κατ’ οίκον περιορισμό. Αλλοι έχουν τεθεί υπό την επιτήρηση ένστολων ή μυστικών αστυνομικών από τις 25 Μαΐου, δηλαδή πολύ πιο νωρίς σε σχέση με άλλες χρονιές. Ο Χου Ζια, αντιφρονών που το 2008 τιμήθηκε από το Ευρωκοινοβούλιο με το Βραβείο Ζαχάροφ, τόνιζε στη βρετανική εφημερίδα ότι η κλιμάκωση των μέτρων καταστολής δεν είναι σε καμία περίπτωση άσχετη με την ανάληψη της εξουσίας από τον Σι. Οπως επισήμανε, πάντως, το στίγμα της διαμαρτυρίας θα δοθεί σε κάθε περίπτωση. «Καλούμε τους πολίτες να φορέσουν μαύρα ρούχα στις 4 Ιουνίου, ειδικά στην περιοχή της λεωφόρου Χανγκάν όπου πολλοί συμπολίτες μας έχασαν τη ζωή τους, για να εκφράσουμε όλοι μαζί την εσωτερική μας κραυγή» δήλωσε.
Το μέγεθος της δυσφορίας του καθεστώτος αποτυπώνεται και στην οξεία αντίδραση απέναντι στην Ουάσιγκτον, η οποί με αφορμή την 24η επέτειο ζήτησε από το Πεκίνο να ρίξει άπλετο φως στα γεγονότα της 4ης Ιουνίου του 1989. «Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει να ασχοληθούν με τα δικά τους λάθη και να σταματήσουν να παρεμβαίνουν στις εσωτερικές υποθέσεις της Κίνας υπονομεύοντας τις σινοαμερικανικές σχέσεις» δήλωσε εκπρόσωπος του κινεζικού υπουργείου Εξωτερικών.
Απέναντι στην απροθυμία του καθεστώτος, φως στα γεγονότα εκείνης της νύχτας επιχείρησαν να ρίξουν ιστορικοί και μελετητές. Ενας από αυτούς είναι ο Λιου Σινγού, συγγραφέας του βιβλίου «Γεννημένος την 4η Ιουνίου» το οποίο έχει αφιερώσει «στους φοιτητές, στους πολίτες και τους στρατιώτες που τη νύχτα της 4ης Ιουνίου βρήκαν έναν θάνατο που δεν έπρεπε να είναι η μοίρα τους». Το βιβλίο του Λιου δεν εκδόθηκε ποτέ στην Κίνα. Η πρώτη του έκδοση έγινε στα γαλλικά από τον εκδοτικό οίκο Gallimard ενώ στα κινεζικά αναμένεται να κυκλοφορήσει τους επόμενους μήνες μόνο στο Χονγκ Κονγκ. Ο συγγραφέας ξέρει ότι κινδυνεύει. Η «Μεγάλη Σφαγή», ποίημα που γράφτηκε την παραμονή των γεγονότων, στοίχισε στον δημιουργό του Λιάο Γιγού, που σήμερα ζει εξόριστος στη Γερμανία, πολλά χρόνια φυλάκισης. Την εποχή των αιματηρών γεγονότων, ο Λιου ήταν γνωστός συγγραφέας και μέλος του Κομουνιστικού Κόμματος. Η διαμαρτυρία του για την κήρυξη του στρατιωτικού νόμου το 1989 τού στοίχισε τη θέση του στο κόμμα ύστερα από μια μια ταπεινωτική εις βάρος του εσωκομματική έρευνα.

ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΑΜΝΗΣΙΑ. «Σήμερα ζούμε σε μια κατάσταση συλλογικής αμνησίας» δηλώνει στη γαλλική εφημερίδα «Λε Μοντ». «Αλλά αυτή είναι μια εξαιρετικά δύσκολη περίοδος για να διατηρήσουμε τη μνήμη μας» προσθέτει. Ο Λιάο άρχισε να γράφει το βιβλίο του το 2004. Για να προφυλάξει το έργο του, το αποθήκευσε σε ένα στικάκι και το παρέδωσε στον γάλλο εκδότη του σε ένα ταξίδι του στη Γαλλία το 2010. Αν και θα ήθελε να εκδοθεί το βιβλίο του πρώτα στην Κίνα, τελικά έδωσε το πράσινο φως για την έκδοσή του στη Γαλλία. Ηταν κι αυτός ένας τρόπος «για να ανατρέψει με την αλήθεια το σύστημα του ψεύδους» όπως έχει πει ο Λιου Σιαομπό, ο τιμημένος με Νομπέλ Ειρήνης συγγραφέας και ακτιβιστής που παραμένει στη φυλακή.

Ο τελευταίος επαναστάτης
Το περασμένο Σάββατο οι κινεζικές Αρχές άφησαν ελεύθερο τον τελευταίο κρατούμενο που είχε φυλακιστεί για τη  συμμετοχή του στην εξέγερση. Ο Ζιανγκ Γιακούν είναι 74 ετών και πάσχει από Αλτσχάιμερ.