Νησίδες ζωής στην άγονη γη

Θα κάνω σήμερα μια εξομολόγηση λιγάκι επικίνδυνη (για μένα τον ίδιο). Ανήκω στους χαρακτήρες εκείνους που κατά βάθος είναι αισιόδοξοι, τρελά αισιόδοξοι μάλιστα, αλλά βλέπουν την αισιοδοξία τους ευάλωτη στα βέλη της λογικής και του ρεαλισμού, γι’ αυτό την κρύβουν κάτω από ένα στρώμα πεσιμισμού, συχνά ειρωνικού (εξάλλου η διάψευση του πεσιμιστή από τη ζωή δεν πονάει όπως η διάψευση του οπτιμιστή). Για να το πω αλλιώς, πείθομαι στη φωνή της λογικής, όταν μου λέει ότι τα πράγματα είναι χειρότερα από ό,τι φαίνονται, αλλά της ανοίγω κλεφτοπόλεμο, όταν μου λέει ότι δεν γίνεται να καλυτερέψουν.

Λέω, λοιπόν, να αφήσω για μια φορά χαλινάρι στην ενδόμυχη αισιοδοξία μου και να δω τι ενθαρρυντικά σημάδια θα μου φανερώσει συγκρίνοντας τη σημερινή κατάσταση των πραγμάτων στην Ελλάδα με εκείνη πριν από έναν χρόνο.

Η πρώτη υπόδειξή της είναι ότι το κλίμα έχει βελτιωθεί. Το λένε όλοι άλλωστε. Η απειλή του Grexit έχει απομακρυνθεί, οι οίκοι αξιολόγησης αναβαθμίζουν σιγά σιγά την Ελλάδα, οι επενδυτές φαίνεται να την υπολογίζουν στα σχέδιά τους. Αλλά η πείρα δείχνει ότι αυτό που περιγράφεται μεταφορικά από τον όρο «κλίμα» είναι συχνά μια φούσκα, που μπορεί να σκάσει από τη μια στιγμή στην άλλη. Πολύ περισσότερο σε περιπτώσεις όπως η δική μας. Γιατί όλα όσα έχουν αλλάξει το «κλίμα» για τη χώρα μας ήρθαν αποκλειστικά από έξω. Πολύ απλά, οι ευρωπαίοι εταίροι μας αποφάσισαν ότι δεν τους συμφέρει προς το παρόν η έξοδος της Ελλάδας από την ευρωζώνη. Και εμείς ελπίζουμε για την οριστική σωτηρία μας στην έκβαση των γερμανικών εκλογών, σαν την ποδοσφαιρική ομάδα που βρίσκεται στο χείλος του υποβιβασμού και έχει εναποθέσει όλες τις ελπίδες της στα αποτελέσματα των άλλων ομάδων, αφού η ίδια έχει χάσει τις κρίσιμες μάχες. Γιατί πράγματι τις έχουμε χάσει: καμιά γενναία, ουσιαστική, μακρόπνοη μεταρρύθμιση δεν καταφέραμε να κάνουμε στα τριάμισι χρόνια της Κρίσης και δεν φαντάζομαι να υπάρχει κανείς που να βλέπει το αντίθετο.

Ετσι, προσάπτω στην αισιοδοξία μου τη μομφή ότι παρασύρθηκε και αυτή από μια εκστρατεία επικοινωνιακού χαρακτήρα για την καλλιέργεια… αισιοδοξίας. Και εκείνη μου αντιγυρίζει: Μα δεν έχουν συμβάλει στην αναστροφή του κλίματος η σχεδόν ανέλπιστη σταθερότητα και η σύνεση που επιδεικνύει η τρικομματική κυβέρνηση; Ε, δεν αντέχω, θα το πω. Η σταθερότητα αυτή έχει ξένα, στραβά και σε τελική ανάλυση ασταθή πόδια: το λαϊκό μούδιασμα και αίσθημα ανημπόριας, μετά τις εκρηκτικές, αλλά ατελέσφορες διαμαρτυρίες στην πρώτη φάση, και την κραυγαλέα απουσία σοβαρής εναλλακτικής πρότασης από μια έτσι κι αλλιώς ασόβαρη Αντιπολίτευση. Μια κυβέρνηση όμως που εξαρτάται από την αδυναμία των αντιπάλων της είναι και η ίδια αδύναμη.

Οσο για τη σύνεση, εδώ, αισιοδοξία μου, σε πιάνω να προσπαθείς να κοροϊδέψεις τον εαυτό σου. Λες και δεν βλέπεις ότι το πελατειακό, ίσον αναξιοκρατικό σύστημά μας, που τόση κατακραυγή ξεσήκωσε αυτά τα τριάμισι χρόνια σε όλη την υφήλιο και στο τέλος αποκηρύχτηκε πανηγυρικά, αλλά βέβαια υποκριτικά από τους ίδιους τους αστέρες του, είναι πιο τροφαντό παρά ποτέ. Λες και δεν βλέπεις ότι η γεωγραφία του ελληνικού Δημοσίου κοντεύει να συμπέσει με τη γεωγραφία της Μεσσηνίας και ότι στον χορό του ημετερισμού έχει τώρα μπει και η απροσδόκητα (για σένα) ξελιγωμένη για τα οφέλη της εξουσίας ΔΗΜΑΡ. Με τέτοια κυβερνητική σύνεση, ακόμη και αν μας χάριζαν ολόκληρο το χρέος μας, ακόμη και αν εισπράτταμε τα εκατοντάδες δισεκατομμύρια που περιμένουν κάποιοι από τους αεριώδεις θησαυρούς των θαλασσών μας, θα ξαναπέφταμε μέσα σε λίγα χρόνια εκεί όπου βρισκόμασταν πέρσι.

Τότε η αισιοδοξία μου κάνει μια μεγάλη στροφή. Γυρίζει το βλέμμα της από την πολιτική σκηνή στην κοινωνία. Αντιπαρέρχεται (το έχει η φύση της) τα πιο εμφανή, που είναι όλα αποκαρδιωτικά. Π.χ. τις βάναυσα μουντζουρωμένες με παρανοϊκά γκράφιτι πόλεις μας (δεν είδα, πριν από λίγες εβδομάδες, σχεδόν κανένα γκράφιτι στη Βουλγαρία, που ταλανίζεται ακόμη περισσότερο από ό,τι εμείς και βλέπει διαδηλωτές να αυτοπυρπολούνται στις πλατείες της). Ή το ατελεύτητο χάλι της παιδείας μας, με τους εύθικτους και ανυπότακτους εκπαιδευτικούς μας να μην έχουν κάνει ποτέ μια κινητοποίηση για το παγκόσμια ανεπανάληπτο αίσχος της ελληνικής παραπαιδείας, την κατάρρευση της μέσης εκπαίδευσης, την παπαγαλοτροφία της διδασκαλίας και ένα σωρό άλλα που δεν σχετίζονται με τη βολή τους.

        

Τα προσπερνάει, λοιπόν, όλα αυτά η αισιοδοξία μου και μου ζητάει να σταθώ σε κάποια άλλα, που δεν μετέχουν στο προσκήνιο της εικόνας, αλλά φέγγουν ελπιδοφόρα, όπως επιμένει, στο βάθος της. Για παράδειγμα, τους εκατοντάδες Αθηναίους, προπαντός νέους ή νεότερους, που παρακολουθούν τις ξεναγήσεις των Ατενίστας ή, πολύ πρόσφατα, της Ελληνικής Εταιρείας Περιβάλλοντος και Πολιτισμού – ξεναγήσεις που δεν έχουν καμία σχέση με την εθνοπατριωτική κατήχηση των «επίσημων» τέτοιων και η επιτυχία τους δηλώνει ένα καινούργιο, ουσιαστικότερο ενδιαφέρον για την Ιστορία και την πολιτισμική παράδοση. Ή τους ολοένα περισσότερους νέους που επιστρέφουν στην ύπαιθρο όχι με στείρα βουκολική νοσταλγία αλλά με γνώσεις, έμπνευση και δημιουργική διάθεση για μια άλλου τύπου αξιοποίηση των προϊόντων της ελληνικής γης. Ή τους τόσους νέους γιατρούς και νοσηλευτές που, απλήρωτοι μήνες ολόκληρους στα νοσοκομεία μας, εξακολουθούν να δίνουν τον καλύτερο εαυτό τους με αυτοθυσία και αίσθημα αποστολής. Ή τον ανθρωπιστικό εθελοντισμό που αναπτύσσεται με όλο και πιο οργανωμένες μορφές γύρω μας, πάλι από νέους κυρίως, και μπορεί να σε κάνει να ριγήσεις από συγκίνηση στη σκέψη ότι τόση ευαισθησία κατόρθωσε να περάσει αλώβητη μέσα από τις μυλόπετρες της κυνικής κουλτούρας του λάιφ στάιλ.

Δεν έχουν βρει ακόμη πολιτική έκφραση αυτές οι καινούργιες τάσεις. Αλλά θα βρουν. Οι παλιές νοοτροπίες θα πεθάνουν μαζί με τους φορείς τους. Πίσω τους έρχονται διάδοχοι, αλλά όχι και κληρονόμοι.

Α στο καλό, μακριά με παρέσυρε σήμερα η αισιοδοξία μου!