[Αγιογραφίες] Υφος

ΑΑΧ, πώς αλλάζουν οι καιροί! Και πώς περάσαμε από τον εθνικό προπονητή Οτο Ρεχάγκελ του 2004 στον Εθνικό Εισαγγελέα Διαφθοράς Ιωάννη Τέντε του 2013! Μια χώρα που πριν από εννέα χρόνια έβλεπε γκολπόστ και «κούπες», τώρα βλέπει κάγκελα παντού και τις βαλίτσες με τις μίζες του Ακη.

ΑΝΘΡΩΠΟΣ με την ευγένεια που προσδίδει σε μια φυσιογνωμία το λεπτό μουστακάκι, ο Ιωάννης Τέντες διακρίθηκε για την ηπιότητά του σε μια φάση που μόνο ήπια δεν ήταν. Αντιθέτως, μάλλον από αγριότητα χαρακτηρίστηκε. Ο Τέντες είχε την κρίσιμη θέση του εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, την οποία αφήνει νωρίτερα για να πάει σε μια καινούργια καρέκλα. Δεν έχει γίνει ειδικά για αυτόν. Εχει γίνει όμως γιατί υπάρχουν δικαστές σαν αυτόν. Αλλά και γιατί η τοξικότητα της δημόσιας ζωής μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο από λειτουργούς της Θέμιδος. Μόνο αυτοί έχουν τον εξοπλισμό και, κακά τα ψέματα, τις θεσμικές εγγυήσεις για να επέμβουν σε τέτοιο περιβάλλον.

Η περίπτωση Τέντε έχει, πάντως, ενδιαφέρον. Γιατί; Διότι υποδηλώνει μια προσπάθεια θεσμικής σύνθεσης. Προσέξτε: σε άλλες χώρες, όπως η Ιταλία, η βύθιση της δημόσιας ζωής στη διαφθορά προκάλεσε την παρέμβαση των δικαστών κόντρα στους πολιτικούς. Η εμβληματική φυσιογνωμία είναι ο Αντόνιο ντι Πιέτρο, που ξετινάζει το κράτος εν κράτει του Μιλάνου και μαζί στέλνει στα σίδερα ή στην εξορία μια ολόκληρη γενιά ιταλών πολιτικών. Εδώ βλέπουμε λοιπόν τις εξουσίες – τη δικαστική και την πολιτική – σε ανταγωνισμό. Μια τέτοια προσέγγιση θα μπορούσε να ανιχνευθεί στο πώς πολιτεύθηκαν ως οικονομικοί εισαγγελείς οι κ.κ. Πεπόνης και Μουζακίτης. Αυτοί, σε πολλές περιπτώσεις, έβαλαν απέναντι την πολιτική – με κορυφαία υπόθεση τη λίστα Λαγκάρντ.

ΜΕ τον Εθνικό Εισαγγελέα Διαφθοράς, τα πράγματα είναι διαφορετικά. Εδώ δεν έχουμε υπερενεργοποίηση της δικαστικής εξουσίας. Αντιθέτως, έχουμε έναν νέο θεσμό που συγκροτείται με πρωτοβουλία της κυβέρνησης. Η πολιτική εξουσία διαβλέπει την ανάγκη κάθαρσης, αλλά την αναθέτει σε έναν κορυφαίο δικαστικό. Τον οποίο οπλίζει με σημαντικές αρμοδιότητες. Εδώ δηλαδή έχουμε ένα στοιχείο αυτοκάθαρσης. Θα λειτουργήσει έτσι ο νέος θεσμός; Πάντως, ιστορικά, η Ελλάδα έχει παράδοση καλής χρήσης της δικαστικής εξουσίας σε φάσεις μετάβασης. Ας πούμε στη Μεταπολίτευση, η Ελλάδα είναι μία από τις ελάχιστες χώρες – μαζί με τη Νότια Αφρική στο τέλος του απαρτχάιντ – που αναθέτει την κρίση των παραβατών, σε εκείνη την περίπτωση των πραξικοπηματιών, στα δικαστήρια. Το μοντέλο λειτούργησε ομαλά. Αντίστοιχα, με τον Εθνικό Εισαγγελέα Διαφθοράς γίνεται μια προσπάθεια οι οικονομικοί παραβάτες να αντιμετωπιστούν με δικαστικούς όρους, αλλά, κυρίως, με συντεταγμένο τρόπο. Διαφορετικά, ο ορατός κίνδυνος είναι να επικρατήσει μια καινούργια μορφή οχλοκρατίας.

ΑΠΟ την άποψη αυτή, τα πρώτα βήματα αλλά και το ύφος άσκησης εξουσίας του Ιωάννη Τέντε αναμένονται με ενδιαφέρον. Φυσικά το ύφος, όπως λένε, «είναι ο ίδιος ο άνθρωπος». Αρα ξέρουμε τι να περιμένουμε.