Προσοχή στους απατεώνες του Ιnternet

Κάποτε, οι μόνοι κλέφτες για τους οποίους ανησυχούσαμε ήταν αυτοί που, χρησιμοποιώντας λοστούς και αντικλείδια, θα προσπαθούσαν να παραβιάσουν το σπίτι μας όταν λείπαμε (εσχάτως, ελέω κρίσης, οι απόπειρες αυτές έχουν αυξηθεί και μάλιστα δεν περιορίζονται στις περιπτώσεις που οι ένοικοι απουσιάζουν).

Τα τελευταία χρόνια, όμως, η εμφάνιση του Διαδικτύου έφερε στο κατώφλι μας έναν νέο κίνδυνο: το κυβερνοέγκλημα.

Οι χάι-τεκ κλέφτες δεν φορούν γάντια, ούτε βγαίνουν σεργιάνι τα βράδια για να βρουν άδεια ή αφύλακτα σπίτια. Από τη σιγουριά του σπιτιού τους και την άνεση του καναπέ τους, παίρνουν το λάπτοπ τους και με λίγα κλικ προσπαθούν να αποσπάσουν τα ψηφιακά μας υπάρχοντα: από φωτογραφίες και προσωπικές πληροφορίες μέχρι αριθμούς πιστωτικών κρατών, κωδικούς πρόσβασης και καταθέσεις που έχουμε στους λογαριασμούς που διαχειριζόμαστε online.

Μπορεί η τεχνολογία να μας έχει λύσει τα χέρια σε πολλές περιπτώσεις, ωστόσο μας έχει κάνει περισσότερο ευάλωτους σε επιθέσεις.

Σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση της εταιρείας λογισμικού ασφαλείας Symantec, κάθε ημέρα που περνά περισσότεροι από 1,5 εκατ. άνθρωποι σε όλον τον κόσμο πέφτουν θύματα κυβερνοεγκλημάτων.

Οι περισσότεροι χρήστες είναι, πλέον, ενήμεροι για τους ψηφιακούς κινδύνους που ελλοχεύουν. Ωστόσο, ο πήχης της ασφάλειας είναι ακόμη χαμηλά. Οι χάκερ επικεντρώνονται στην υφαρπαγή των δεδομένων και των χρημάτων μας ψάχνοντας καθημερινά για υποψήφια θύματα που συνήθως κοιμούνται τον – ψηφιακό – ύπνο του δικαίου, παραμελώντας την ασφάλεια των συσκευών που χρησιμοποιούν.

Τους τελευταίους μήνες παρατηρείται μια ποικιλία επιθέσεων οι οποίες εξαπολύονται με διάφορες μορφές: από ανθρώπους που επιχειρούν να αποσπάσουν κωδικούς πρόσβασης μέσω «ψαρέματος» (e-mail που υποτίθεται ότι στέλνονται από αξιόπιστες πηγές και ζητούν από τον χρήστη να κάνει κλικ σε μολυσμένους συνδέσμους) μέχρι πολύ καλά οργανωμένες συμμορίες που πλήττουν επιχειρήσεις και κυβερνήσεις σε μια προσπάθεια να κλέψουν προϊόντα πνευματικής ιδιοκτησίας (μουσική, ταινίες κ.λπ.) και πληροφορίες που σχετίζονται με υποδομές ζωτικής σημασίας.

Η εξάπλωση των κοινωνικών δικτύων (facebook, twitter, LinkedIn κ.ά.) έχει, δυστυχώς, διευκολύνει σημαντικά το έργο των απατεώνων. Ωστόσο, δεν είμαστε απροστάτευτοι απέναντί τους. Διαβάστε 20 πρακτικές συμβουλές επιβίωσης στον ψηφιακό κόσμο.

20 συμβουλές e-επιβίωσης

1. Μην κάνετε ποτέ κλικ σε άγνωστους συνδέσμους
Οι απατεώνες μολύνουν τους υπολογιστές με κακόβουλο λογισμικό ζητώντας από τους χρήστες να κάνουν κλικ σε έναν σύνδεσμο ή να ανοίξουν ένα συνημμένο αρχείο. Συνήθως τα e-mail-απάτες περιέχουν προφανή ορθογραφικά ή συντακτικά λάθη και είναι εύκολο να εντοπιστούν. Ωστόσο, οι στοχευμένες επιθέσεις μπορεί να γίνουν δυσδιάκριτες. Τα κοινωνικά δίκτυα έχουν βοηθήσει τους κυβερνοεγκληματίες να εντοπίζουν υποψήφια θύματα και να συλλέγουν πληροφορίες για αυτά. Μπορούν να δουν τι σας ενδιαφέρει (likes) ή τι πληροφορίες δημοσιεύετε (posts) και, κατόπιν, να σας στείλουν μηνύματα με παρεμφερές περιεχόμενο, προσκαλώντας σας να κάνετε κλικ σε μολυσμένους συνδέσμους.

2. Χρησιμοποιείτε διαφορετικούς κωδικούς για κάθε υπηρεσία
Οι περισσότεροι έχουν δεκάδες λογαριασμούς σε online πλατφόρμες στους οποίους χρησιμοποιούν τον ίδιο κωδικό πρόσβασης ή κάποιο εύκολα ανιχνεύσιμο password, της μορφής 1234. Για μεγαλύτερη προστασία, χρησιμοποιήστε ως κωδικό μια φράση την οποία θα μετατρέψετε σε αρκτικόλεξο. Για παράδειγμα: «Το όνομά μου είναι Κώστας» γίνεται «tomek». Τώρα, αντικαταστήστε κάποια γράμματα με αριθμούς και ειδικούς χαρακτήρες ως εξής: «t0m3k». Για κάθε υπηρεσία, προσθέστε το πρώτο και το τελευταίο γράμμα της στην αρχή και στο τέλος του password. Για παράδειγμα, ο κωδικός πρόσβασης για το facebook θα είναι «Ft0m3kK».

3. Μη χρησιμοποιείτε αλλού τον κωδικό του email σας
Αν ένας χάκερ αποσπάσει το password του βασικού σας e-mail έχει, αυτομάτως, αποκτήσει τα κλειδιά για το εικονικό σας βασίλειο. Οι κωδικοί πρόσβασης από τα άλλα σάιτ που επισκέπτεσθε μπορούν να αλλάξουν μέσω του κύριου λογαριασμού e-mail σας. Ενας κυβερνοεγκληματίας μπορεί να αξιοποιήσει τα μηνύματα που θα βρει στο inbox σας για να αποκτήσει πρόσβαση σε έναν θησαυρό από προσωπικά δεδομένα: από τηλέφωνα και ονόματα μέχρι στοιχεία για τον τραπεζικό σας λογαριασμό ή την ημερομηνία γέννησής σας – πληροφορίες που επιτρέπουν τη λεγόμενη «κλοπή ταυτότητας».

4. Χρησιμοποιήστε antivirus
Η εταιρεία λογισμικού ασφαλείας AV-Test διαπίστωσε ότι το 2010 εμφανίστηκαν 49 εκατ. νέα είδη κακόβουλου λογισμικού (malware). Οι κατασκευαστές antivirus είναι μερικές φορές αργοί: η αμερικανική εταιρεία ασφαλείας Imperva έκανε τεστ σε 40 antivirus και διαπίστωσε ότι το ποσοστό ανίχνευσης νέων ιών ήταν μόλις 5%. Πέρυσι, η AV-Test δημοσίευσε τα αποτελέσματα μιας μελέτης για 27 antivirus, σύμφωνα με τα οποία τα καλύτερα είναι το Bitdefender, το Kaspersky και το F-Secure. Δεν θωρακίζουν 100% τη συσκευή μας, αλλά είναι – όπως θα έλεγε και ο ποιητής – μια κάποια λύσις.

5. Αγνοήστε προσκλήσεις αγνώστων
Απλώς πείτε «όχι» σε προσκλήσεις στα social media (όπως τα αιτήματα φιλίας στο facebook) από ανθρώπους που δεν γνωρίζετε. Είναι σαν να προσκαλούσατε στο σπίτι σας κάποιον που σας χαμογελά στη στάση του λεωφορείου. Μπορεί να πρόκειται για άτομα που θέλουν να σας βλάψουν, μαθαίνοντας πληροφορίες για εσάς.

6. Προσοχή στο πώς μοιράζεστε πληροφορίες
Ο Νούμερο 1 κίνδυνος είναι η κλοπή ταυτότητας. Το «ψάρεμα» προσωπικών δεδομένων ισοδυναμεί με το ψάξιμο επιτήδειων στα σκουπίδια σας για να συλλέξουν τα έγγραφα που πετάτε. Κι αν οι περισσότεροι καταστρέφουν ένα χαρτί προτού το αποχωριστούν, δεν κάνουν το ίδιο στο Ιντερνετ και στα κοινωνικά δίκτυα. Οταν οι πληροφορίες αναρτώνται, δεν μπορείτε πια να ελέγξετε πώς θα τις χρησιμοποιήσουν οι άλλοι. Βασικός κανόνας: εάν δεν θα φωνάζατε κάτι δημοσίως στο κέντρο μιας πλατείας, μην το κάνετε γράφοντάς το στο facebook.

7. Εγκαταστήστε λογισμικό εντοπισμού του τηλεφώνου σας
Εφαρμογές όπως το Find My iPhone, το Android Lost ή το BlackBerry Protect σας επιτρέπουν να διαγράψετε εξ αποστάσεως όλα τα προσωπικά σας δεδομένα, σε περίπτωση που η συσκευή σας έχει χαθεί ή κλαπεί. Απλά κατεβάστε αυτά τα apps στο κινητό σας. Σε περίπτωση που το smartphone σας κάνει φτερά, μπορούν να αποτρέψουν το ενδεχόμενοι οι πληροφορίες σας να πέσουν σε λάθος χέρια. Ακόμη κι αν δεν είχε την προνοητικότητα να τις εγκαταστήσετε, πολλές από αυτές τις λειτουργίες μπορεί να εκτελεστούν ακόμη και μετά την κλοπή.

8. Κάντε αγορές μόνο από αξιόπιστα σάιτ
Προτού εισάγετε τα στοιχεία της πιστωτικής κάρτας σας, βεβαιωθείτε ότι το σύμβολο με το «λουκετάκι» εμφανίζεται στο πρόγραμμα περιήγησης (browser). Επιπλέον, η αρχή της διεύθυνσης του σάιτ πρέπει να αλλάξει από «http» σε «https», γεγονός που σηματοδοτεί ότι η σύνδεση είναι ασφαλής. Να είστε επιφυλακτικοί με σάιτ που αλλάζουν ξανά τη διεύθυνση σε «http» αφού έχετε συνδεθεί.

9. Προσοχή στις online τραπεζικές συναλλαγές
Οι τράπεζες οφείλουν να αποζημιώσουν τον πελάτη εάν έχει πέσει θύμα απάτης, εκτός εάν αποδείξουν ότι έχει ενεργήσει με δόλο. Ωστόσο, τα ζητήματα αυτά καθορίζονται πάντα κατά περίπτωση. Κάποιος που έχει πέσει θύμα απάτης phishing παρέχοντας εν αγνοία του στους επιτήδειους τα στοιχεία του λογαριασμού του και τους κωδικούς του θα αποζημιωθεί σίγουρα. Ωστόσο, αν πέσει θύμα της ίδιας απάτης στο μέλλον, αφού η τράπεζά του τού έχει υποδείξει πώς θα παραμείνει ασφαλής, η αποζημίωση θα είναι πιο δύσκολη διαδικασία.

10. Αγνοήστε τα pop-ups
Τα pop-ups (αναδυόμενα παράθυρα) ενδέχεται να περιέχουν κακόβουλο λογισμικό και μπορούν εύκολα να ξεγελάσουν τον χρήστη. Αν, ωστόσο, θέλετε να τα ανοίξετε, βεβαιωθείτε ότι προέρχονται από αξιόπιστη πηγή. Κατά κανόνα, πάντως, αγνοήστε τα pop-ups που περιέχουν «έρευνες» και «προσφορές», πίσω από τις οποίες συχνά κρύβονται προγράμματα malware.

11. Προσοχή στα δημόσια δίκτυα Wi-Fi
Τα περισσότερα δημόσια Wi-Fi hotspots δεν παρέχουν κρυπτογράφηση: αφότου τα δεδομένα φύγουν από τη συσκευή σας και αρχίσουν να ταξιδεύουν στο Ιντερνετ μέσω ασύρματων δικτύων γίνονται ευάλωτα. Αυτό σημαίνει ότι κάθε επιτήδειος που διαθέτει λογισμικό συλλογής δεδομένων μέσω δικτύων Wi-Fi μπορεί να υποκλέψει τα μη κρυπτογραφημένα δεδομένα σας. Μην κάνετε τραπεζικές συναλλαγές online μέσω δημόσιων ασύρματων δικτύων. Εγκαταστήστε λογισμικό κρυπτογράφησης ή χρησιμοποιήστε το δημόσιο Wi-Fi μόνο για απλό σερφάρισμα στο Ιντερνετ.

12. Φτιάξτε περισσότερα από ένα e-mail
Ανοίξτε ένα e-mail για την τράπεζά σας ή για τους λογαριασμούς που πληρώνετε, άλλο για τις online αγορές σας και άλλο για τα κοινωνικά δίκτυα. Ετσι, εάν ένα e-mail παραβιαστεί, δεν θα τεθούν σε κίνδυνο τα πάντα. Επιπλέον, αυτή η πρακτική σάς βοηθά να εντοπίσετε μηνύματα phishing, διότι εάν σε ένα e-mail που εμφανίζεται στον λογαριασμό που χρησιμοποιείτε για τις αγορές σας αναφέρεται ότι έχει σταλεί από την τράπεζά σας αμέσως θα ξέρετε ότι είναι ψεύτικο.

13. Οι υπολογιστές Mac είναι εξίσου ευάλωτοι με τα PC
Μην τρέφετε αυταπάτες: το νέο σας MacBook Air μπορεί και αυτό να γίνει στόχος επίθεσης. Είναι αλήθεια ότι τα Macs γίνονται πιο σπάνια στόχοι των κυβερνοεγκληματιών, μόνο και μόνο επειδή οι επιτήδειοι στοχεύουν στην πλατφόρμα με τον μεγαλύτερο αριθμό χρηστών, δηλαδή στα Windows. Η Apple και η Microsoft έχουν δημιουργήσει λογισμικό που έχει αυξήσει την αποτελεσματικότητα της ασφάλειας στα συστήματά τους, ωστόσο οι αποφασισμένοι απατεώνες είναι σε θέση να βρουν νέους τρόπους για να εκμεταλλευτούν τους χρήστες των συσκευών αμφοτέρων των εταιρειών.

14. Μην αποθηκεύετε τα στοιχεία της κάρτας σας στο Ιντερνετ
Καθαρά για λόγους ασφαλείας, όταν ερωτάσθε εάν θέλετε να αποθηκεύσετε τα στοιχεία της πιστωτικής σας κάρτας για μελλοντική χρήση, πατήστε «όχι». Οι μαζικές παραβιάσεις ασφαλείας σε βάσεις δεδομένων (όπου τα στοιχεία πιστωτικών καρτών κάνουν… φτερά) δεν είναι συνηθισμένες, αλλά γιατί να το ρισκάρετε; Τα επιπλέον 60 δευτερόλεπτα που απαιτούνται κάθε φορά για να πληκτρολογήσετε τα στοιχεία σας δεν είναι τίποτε μπροστά στον κίνδυνο υποκλοπής τους.

15. Κλειδώστε το τηλέφωνο και την ταμπλέτα σας
Φροντίστε να κλειδώνετε το κινητό ή το tablet σας, όπως ακριβώς θα κάνατε με την πόρτα του σπιτιού σας. Το να πληκτρολογείτε έναν κωδικό πρόσβασης 50 φορές την ημέρα μπορεί να μοιάζει με ταλαιπωρία, αλλά συνιστά την πρώτη γραμμή της ψηφιακής άμυνάς σας. Οι συσκευές της επόμενης γενιάς, ωστόσο, θα χρησιμοποιούν τεχνολογία αναγνώρισης δακτυλικών αποτυπωμάτων ή της ίριδας του ματιού για πρόσθετη ασφάλεια.

16. Προσθέστε μια υπηρεσία DNS
Μια υπηρεσία DNS (domain name system) μετατρέπει μια διεύθυνση στο Ιντερνετ (γράμματα) σε διεύθυνση IP που είναι αναγνώσιμη μόνο από μηχανήματα (αριθμοί). Πιθανώς χρησιμοποιείτε ήδη το DNS του παρόχου σας, ωστόσο μπορείτε να εγγραφείτε σε μια υπηρεσία όπως η OpenDNS ή η Norton ConnectSafe που σας αποτρέπει από το να μπείτε σε έναν κακόβουλο ιστότοπο. Αυτό είναι χρήσιμο για τη θωράκιση της ασφάλειας σε όλες τις συσκευές του σπιτιού σας (ταμπλέτες, τηλεοράσεις και κονσόλες παιχνιδιών) που δεν υποστηρίζουν λογισμικό ασφαλείας.

17. Ενεργοποιήστε διπλή επαλήθευση ταυτότητας
Αν το e-mail σας ή η υπηρεσία cloud computing που χρησιμοποιείτε προσφέρουν διπλή επαλήθευση ταυτότητας (double verification), μπείτε στον κόπο να την ενεργοποιήσετε. Εκτός από την εισαγωγή password, σας ζητείται να εισαγάγετε έναν κωδικό επαλήθευσης που αποστέλλεται μέσω SMS στο κινητό σας. Στην περίπτωση του Gmail, πρέπει να εισαγάγετε έναν νέο κωδικό κάθε 30 ημέρες ή κάθε φορά που συνδέεστε από άλλον υπολογιστή ή συσκευή. Ετσι, ένας χάκερ θα μπορούσε να σπάσει τον κωδικό σας, αλλά χωρίς τον μοναδικό και προσωρινό κωδικό επαλήθευσης δεν θα είναι σε θέση να μπει στον λογαριασμό σας.

18. Προσοχή στα σάιτ δημοπρασιών
Να είστε σε επαγρύπνηση όταν επισκέπτεστε αυτά τα σάιτ. Επαληθεύστε τα στοιχεία επικοινωνίας του πωλητή. Αν ένα «ντιλ» φαίνεται ιδανικό, ίσως είναι πολύ καλό για να είναι αληθινό. Κρατήστε τους λογαριασμούς πληρωμών σας ασφαλείς με την τακτική αλλαγή κωδικών πρόσβασης, αλλά και τον έλεγχο του τραπεζικού λογαριασμού με τον οποίον είναι συνδεδεμένοι. Είναι καλό να έχετε έναν ξεχωριστό τραπεζικό λογαριασμό ή πιστωτική κάρτα για χρήση σε αυτά τα σάιτ, ώστε να περιορίσετε τον κίνδυνο απάτης.

19. Προστατέψτε τον λογαριασμό σας στο facebook
Στο μενού ρυθμίσεων απορρήτου με τίτλο «Ποιοι μπορούν να δουν το περιεχόμενό μου;» επιλέξτε «Φίλοι». Επίσης, επιλέξτε τη ρύθμιση «Περιορισμός του κοινού για παλαιότερες δημοσιεύσεις». Θα πρέπει, ακόμη, να αναθεωρήσετε το Αρχείο Δραστηριοτήτων, το οποίο περιέχει όλο το ιστορικό των αναρτήσεών σας και σας επιτρέπει να ελέγξετε ποιος μπορεί να τις δει. Ομοίως, αναθεωρήστε τα άλμπουμ φωτογραφιών σας και ελέγξτε τις ρυθμίσεις κοινής χρήσης. Φτιάξτε λίστες με επαφές (π.χ. στενοί φίλοι ή οικογένεια), με τους οποίους θέλετε να μοιράζεστε τις φωτογραφίες σας. Επιπλέον, αφαιρέστε τη διεύθυνση του σπιτιού σας, τον αριθμό τηλεφώνου, καθώς και κάθε άλλη πληροφορία που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την κλοπή της ταυτότητάς σας.

20. Ανθρωποι είμαστε και σφάλματα κάνουμε
Οι παραπάνω συμβουλές θα σας βοηθήσουν να αυξήσετε την ασφάλειά σας στον ψηφιακό κόσμο. Ωστόσο, όσες προφυλάξεις και αν πάρουμε, η ανθρώπινη φύση θα είναι πάντα επιρρεπής σε λάθη και αβλεψίες. Πίσω από τις απάτες στο Ιντερνετ δεν κρύβονται μηχανές, αλλά άνθρωποι, οι οποίοι θα προσπαθήσουν να καταχραστούν την εμπιστοσύνη, την απληστία ή την ευπιστία μας. Το ανθρώπινο σφάλμα εξακολουθεί να είναι ο πιο πιθανός λόγος για τον οποίον κάποια στιγμή θα την πατήσουμε (και) στο Ιντερνετ.