[Διαστάσεις] Ετσι προχωρεί η επιστήμη

Η εβδομάδα που κλείνει σημαδεύτηκε από δύο γεγονότα μεγάλης επιστημονικής σημασίας. Και τα δύο θα έχουν συνταρακτικές επιπτώσεις στο μέλλον μας. Και τα δύο προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις, σοβαρές και αστείες, δικαιολογημένες και παράλογες, αντιδράσεις που εμπλουτίζουν τον προβληματισμό μας ή μας γυρνούν δεκαετίες πίσω. Διόλου περίεργο: έτσι προχωρεί η επιστήμη.

Να μας συμπαθά το ΠΑΜΕ, αλλά στην αποκάλυψη της Αντζελίνα Ζολί ότι προέβη σε διπλή μαστεκτομή δόθηκε εκείνη ακριβώς η προβολή που της άξιζε. Ενα ταμπού έπεσε, η συζήτηση άνοιξε, κι αυτό θα βοηθήσει χιλιάδες γυναίκες σε όλο τον κόσμο να αισθανθούν λιγότερο μόνες και να λάβουν τις σωστές αποφάσεις. Οσοι κατηγόρησαν την ηθοποιό ότι με την κίνηση αυτή ήθελε να προβληθεί δεν επικοινωνούν με την πραγματικότητα. Εκείνοι που επισήμαναν ότι το κόστος του τεστ για τον καρκίνο του μαστού είναι απαγορευτικό για τις γυναίκες έθεσαν ένα σοβαρό ζήτημα που πρέπει να αντιμετωπιστεί. Εξίσου θεμιτή είναι η ανησυχία ότι η μαστεκτομή μπορεί τώρα να γίνει «μόδα». Η Ζολί το είπε πρώτη: ο στόχος της ήταν να δείξει ότι υπάρχουν επιλογές.

Ανάλογες αποκαλύψεις έκαναν την ίδια ημέρα άλλες δύο γνωστές προσωπικότητες. Η υποψήφια δήμαρχος της Νέας Υόρκης Κριστίν Κουίν δήλωσε ότι έχει ένα ιστορικό βουλιμίας και αλκοολισμού, γεγονός που την ανάγκασε να εισαχθεί σε κλινική και να κόψει τελείως το ποτό. Ο συνιδρυτής της Google Λάρι Πέιτζ εξήγησε γιατί η φωνή του ήταν πάντα τόσο λεπτή: έπασχε από μια σπάνια ασθένεια του θυρεοειδούς που επί 14 χρόνια προκαλούσε παράλυση των φωνητικών του χορδών. Θα υπάρξουν εκείνοι που θα αποδώσουν σε αυτές τις αποκαλύψεις πολιτικές ή οικονομικές σκοπιμότητες. Αδιάφορο: όλοι οι υπόλοιποι γίναμε σοφότεροι.

Το δεύτερο μεγάλο γεγονός ήταν η ανακοίνωση των καθηγητών του Πανεπιστημίου του Ορεγκον ότι δημιούργησαν ανθρώπινα βλαστοκύτταρα από κλωνοποιημένα έμβρυα. Το επίτευγμα αυτό ανοίγει τον δρόμο για τη θεραπεία ασθενειών όπως η νόσος του Πάρκινσον και ο διαβήτης. Επαναφέρει όμως στο προσκήνιο έναν αρχέγονο φόβο: υπάρχει κίνδυνος να μας «αντιγράψουν», ακόμη και χωρίς τη θέλησή μας; Πόση απόσταση χωρίζει τη θεραπευτική κλωνοποίηση από τη δημιουργία πανομοιότυπων στρατιωτών που θα εκτελούν τις εντολές ενός παρανοϊκού δικτάτορα;

Πολλές χώρες έχουν δώσει το πράσινο φως στη θεραπευτική κλωνοποίηση, την απαγορεύουν όμως αν έχει αναπαραγωγικούς σκοπούς. Για πόσο ακόμη; Αν ένα πλούσιο ζευγάρι – αναρωτιέται ο ισπανός φιλόσοφος Χεσούς Μοστερίν στην «Ελ Παΐς» – χάσει σε ένα δυστύχημα το μονάκριβο παιδί του και θελήσει να το κλωνοποιήσει πληρώνοντας το κόστος της επισφαλούς και δυσάρεστης διαδικασίας, ποιος και με ποια ηθικά επιχειρήματα μπορεί ή πρέπει να το εμποδίσει;

Στη συζήτηση αυτή δεν έχουμε δυστυχώς ακόμη τη συμβολή του ΠΑΜΕ. «Τα επιτεύγματα της επιστήμης στον καπιταλισμό πουλιούνται και αγοράζονται μόνο από αυτούς που μπορούν», μόνο αυτή την ξερή φράση είχε ο χθεσινός «Ριζοσπάστης», για «κολαούζους» και «αστούς δημοσιογράφους» αυτή τη φορά ούτε λέξη.