[Κιόσκι] Η πρώτη αγία της επιστήμης

Μάλλον είναι αδύνατον να προσδιοριστεί χρονικά η πρώτη σύγκρουση ανάμεσα στη θρησκεία και στην επιστήμη. Πιθανότατα έγινε σε κάποιο από τα πρώτα πανεπιστήμια της Ευρώπης – αν και ο Ουμπέρτο Εκο θα ορκιζόταν ότι η πρώτη φωνή αμφισβήτησης υψώθηκε σε κάποιο μοναστήρι του Μεσαίωνα από κάποιον φωτισμένο μοναχό. Πιο εύκολα μπορεί να εντοπιστεί η κορυφαία στιγμή αυτής της παλαιάς διαμάχης: είναι η δίκη του Γαλιλαίου, η παραδοχή του μπροστά στην Ιερά Εξέταση ότι η Γη είναι ακίνητη, εκείνος ο μυθιστορηματικός ψίθυρος «κι όμως γυρίζει».

Πέρασαν σχεδόν 400 χρόνια για να αναγνωρίσει η Καθολική Εκκλησία το λάθος της και να αποκαταστήσει τον επίμονο επιστήμονα. Αλλά είναι σαν να μην πέρασε μια μέρα έως το περασμένο Σάββατο, όταν ο νέος προκαθήμενος της Καθολικής Εκκλησίας αποφάσισε να αγιοποιήσει μια μοναχή η οποία είχε θεραπευθεί από τον καρκίνο χάρη σε ένα «θαύμα». Η αγιοποίηση της μοναχής Φραγκίσκης από το Οτραντο άφησε σε δεύτερη μοίρα τη μαζικότερη αγιοποίηση στην ιστορία της Καθολικής Εκκλησίας. Στην πινακοθήκη των αγίων της προστέθηκαν ο γανωτής Αντόνιο Πριμάλντο και οι 800 σύντροφοί του που το 1480 σφαγιάστηκαν από τους Οθωμανούς επειδή αρνήθηκαν να προσηλυτιστούν στο Ισλάμ.

Η αλήθεια είναι ότι και αυτή η απόφαση είναι ελαφρώς προβληματική. Εάν ανακηρύσσονταν άγιοι όλοι εκείνοι που θυσίασαν τη ζωή τους στο όνομα της πίστης τους, το ημερολόγιο θα γέμιζε με εκατομμύρια αγίους. Γιατί οι 800 του γανωτή από το Οτραντο αξίζουν το φωτοστέφανο περισσότερο από κάποιον που έχυσε το αίμα του στους αμέτρητους θρησκευτικούς πολέμους της Ευρώπης ή που έπεσε θύμα της μανίας της Αικατερίνης των Μεδίκων;

Σε αυτή την περίπτωση το πρόβλημα είναι αριθμητικής φύσεως. Η περίπτωση της μοναχής Φραγκίσκης, όμως, αφήνει μια πικρή γεύση μεσαιωνικού σκοταδισμού. Σύμφωνα με όσα κατέγραψε η αρμόδια επιτροπή του Βατικανού, τον Αύγουστο του 1979 η μοναχή εντόπισε στην κοιλιακή της χώρα έναν όγκο. Οι γιατροί τής έδωσαν μόλις έξι μήνες ζωής. Αλλά να που δίπλα στο κρεβάτι της τοποθετήθηκαν μερικά από τα λείψανα των 800 μαρτύρων του Οτραντο και τον Ιούλιο του 1981 η ασθενής αποθεραπεύθηκε πλήρως. Η Φραγκίσκη απεβίωσε πλήρης ημερών μόλις τον περασμένο χρόνο.

Το πρόβλημα με το θαύμα είναι ότι είχαν μεσολαβήσει μια χημειοθεραπεία και ακτινοβολίες. Και ο ογκολόγος που την είχε κουράρει τα δύσκολα χρόνια της μάχης με τον καρκίνο εξηγεί στη Repubblica ότι η αγία μοναχή δεν σώθηκε από τα λείψανα των μαρτύρων αλλά από κάτι πολύ πιο πεζό, όπως είναι τα κοκτέιλ φαρμάκων και τα μηχανήματα που βομβαρδίζουν με ακτίνες τα καρκινικά κύτταρα.

Η θρησκεία δεν θα πάψει να ανακαλύπτει θαύματα για να δίνει δύναμη στους πιστούς της. Και η επιστήμη θα συνεχίσει θα δίνει τις δικές της σκληρές μάχες. Από αυτή την άποψη, η Αντζελίνα Ζολί είναι η πρώτη της αγία.