Βίοι αντίθετοι για το «Σπίγκελ» και την «Τσάιτ»

Τα δύο πιο έγκυρα εβδομαδιαία έντυπα της Γερμανίας, το περιοδικό «Σπίγκελ» και η εφημερίδα «Τσάιτ», έχουν την έδρα τους στο Αμβούργο, φαίνεται όμως να ακολουθούν εντελώς αντίθετη πορεία. Πρόσφατα το «Σπίγκελ» απέλυσε δύο διευθυντές του ομίλου εν μέσω μεγάλης πτώσης της κυκλοφορίας του, ενώ η «Τσάιτ» γιόρτασε πωλήσεις-ρεκόρ και μεγάλη αύξηση στα διαφημιστικά της έσοδα. Η αντίθεση αυτή υπογραμμίζει τις διαφορετικές προσεγγίσεις που υιοθετούν δημοσιογραφικοί οργανισμοί στην ψηφιακή εποχή μας.

Το «Σπίγκελ» έχει συνδέσει το όνομά του με την ερευνητική δημοσιογραφία από το 1962, όταν ο ιδρυτής του, Ρούντολφ Αουγκσταϊν, κέρδισε μια σημαντική μάχη στη νεαρή ακόμα τότε Ομοσπονδιακή Γερμανία. Στη λεγόμενη «υπόθεση Σπίγκελ» ο Αουγκσταϊν είχε συλληφθεί και κατηγορηθεί για προδοσία αφότου το περιοδικό δημοσίευσε ένα αποκαλυπτικό ρεπορτάζ για την έλλειψη στρατιωτικής ετοιμότητας της χώρας. Πίσω από τη δίωξη κρυβόταν ο Φραντς Γιόζεφ Στράους, τότε υπουργός Αμυνας ο οποίος εξαιτίας του σάλου που προκλήθηκε αναγκάστηκε να παραιτηθεί. Το «Σπίγκελ» θέλει να συνεχίσει την παράδοση και πέρσι στη διαφημιστική του εκστρατεία είχε φωτογραφία της σύσκεψης των στελεχών του με τη λεζάντα «η σύσκεψη που κάνει τους πολιτικούς να τρέμουν».

Ομως και άλλα γερμανικά έντυπα – από τη σοβαρή εφημερίδα «Σιντόιτσε Τσάιτουνγκ» έως την λαϊκή «Μπιλντ» αλλά και τηλεοπτικά δίκτυα όπως το ARD και το ZDF – έχουν ρίξει βάρος στην ερευνητική δημοσιογραφία, με αποτέλεσμα το «Σπίγκελ» να μην έχει πια την αποκλειστικότητα στα πολιτικά σκάνδαλα. Πριν τρεις εβδομάδες αποπέμφθηκε από τη διοίκηση ο Γκέοργκ Μάσκολο, διευθυντής της έντυπης έκδοσης, και ο Ματίας Μιούλερ φον Μπλούμενκρον, διευθυντής της διαδικτυακής. Παραλείποντας τις συνήθως ευγενικές εκφράσεις που χρησιμοποιούνται σε τέτοιες περιπτώσεις, η ανακοίνωση αναφέρει ότι οι δύο «απολύθηκαν άμεσα, λόγω αγεφύρωτων διαφορών σχετικά με τη στρατηγική πορεία».

Οι δύο δημοσιογράφοι αποπέμφθηκαν επειδή δεν μπορούσαν να βρουν κοινή γλώσσα πάνω σε ένα σχέδιο συνεργασίας της έντυπης και της ψηφιακής έκδοσης του «Σπίγκελ» και ο καθένας λειτουργούσε αυτόνομα. Εν μέσω αυτής της κόντρας η κυκλοφορία του έπεσε στις 883.000 το πρώτο τετράμηνο από ένα εκατομμύριο που ήταν το 2009, ενώ οι διαφημιστικές σελίδες μειώθηκαν στο μισό την τελευταία δεκαετία.

Η πτώση του «Σπίγκελ» έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την άνοδο της «Τσάιτ». Από το 2002 η κυκλοφορία της εφημερίδας αυξήθηκε κατά 22%, φθάνοντας το ρεκόρ των 520.000 φύλλων το πρώτο τετράμηνο της χρονιάς ενώ τα διαφημιστικά έσοδα αυξήθηκαν κατά 74%. Τα στοιχεία αυτά είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακά επειδή δύο άλλα εβδομαδιαία έντυπα, το «Στερν» και το «Φόκους», επίσης έπεσαν κυκλοφοριακά. Παρότι «Σπίγκελ» και «Τσάιτ» δεν είναι εντελώς ανταγωνιστικά μεταξύ τους, απευθύνονται σε παρόμοιο κοινό – των εύπορων και μορφωμένων αναγνωστών.

Τι διαφορετικό έκανε η «Τσάιτ» από τα άλλα εβδομαδιαία έντυπα; Η ερευνητική δημοσιογραφία δεν ήταν ποτέ το βαρύ πυροβολικό της εφημερίδας που ιδρύθηκε μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Αντίθετα με το «Σπίγκελ», καλλιέργησε δεσμούς με το κατεστημένο: σήμερα εκδότης της είναι ο πρώην καγκελάριος Χέλμουτ Σμιτ. Η εφημερίδα ήταν γνωστή για το γκρίζο κασέ της και τα μεγάλα σοβαρά και αναλυτικά άρθρα της με ακαδημαϊκό στυλ γραφής.

Ομως η «Τσάιτ» έγινε πολύχρωμη – και στην εμφάνιση και στο στυλ γραφής – αφότου ανέλαβε διευθυντής το 2004 ο γερμανοϊταλός δημοσιογράφος Τζιοβάνι ντι Λορέντζο, ο οποίος κατόρθωσε να την κάνει αγαπητή και στους διανοούμενους και στους υπόλοιπους, προσθέτοντας πινελιές ελαφρότητας και αλλάζοντας το πολύ βαρύ προφίλ του εντύπου. Και το άνοιγμα συνεχίζεται. Πριν από πέντε χρόνια προστέθηκε ένα ιλουστρασιόν περιοδικό, ιδιαίτερα δημοφιλές στους διαφημιστές ενώ πριν λίγες εβδομάδες και μια σελίδα για το ποδόσφαιρο. Οσο για τους δημοσιογράφους, ο αριθμός τους αντί να μειώνεται αυξάνεται – από 120 πριν 10 χρόνια σήμερα φθάνουν τους 200.

Σήμερα και τα δύο έντυπα έχουν μπροστά τους τη μεγάλη πρόκληση του Ιντερνετ. Το «Σπίγκελ» έδωσε ήδη ένα δείγμα γραφής. Νέος διευθυντής του περιοδικού ανέλαβε ο Βόλφγκανγκ Μπούχνερ, ο οποίος θα είναι και επικεφαλής της ιστοσελίδας.