[Κιόσκι] Σκιώδεις τέχνες

Το τελευταίο καλοκαίρι της ζωής του, ο Νόρμαν Μέιλερ ζούσε μόνος σε ένα σπίτι στο Πρόβινσταουν, όχι πολύ μακριά από εκεί όπου έμενε όταν άρχισε να γράφει το «Οι γυμνοί και οι νεκροί», που εκδόθηκε το 1948. Σε αυτό το σπίτι συνάντησε τον αμερικανό συγγραφέα το 2007 ο σκωτζέζος συνάδελφός του Αντριου Ο’ Χέιγκαν στο πλαίσιο μιας σειράς συνεντεύξεων με συγγραφείς τις οποίες θα φιλοξενούσε η λογοτεχνική επιθεώρηση The Paris Review.
Την τελευταία από τις δύο ημέρες που έμεινε στο σπίτι του, ο Ο’ Χέιγκαν είδε τον Μέιλερ να ζωγραφίζει πάνω σε όστρακα τα πρόσωπα των θεών του Ολύμπου. Σκέφτηκε τότε να τον ρωτήσει εάν υπήρχε κάποια άλλη τέχνη πέρα από τη λογοτεχνία μέσω της οποίας θα ήθελε να εκφράζεται. Ο Μέιλερ άφησε τη ζωγραφική και τα όστρακα. Το πάθος του, είπε, ήταν η υποκριτική. Ο Ο’ Χέιγκαν ζήτησε να μάθει τον λόγο. «Γιατί είναι η ίδια δουλειά» απάντησε ο Μέιλερ. «Ενας λογοτέχνης κι ένας ηθοποιός πρέπει να ξέρουν πώς να μπαίνουν μέσα στους χαρακτήρες» εξήγησε. Και ποιος ήταν ο ηθοποιός που θαύμαζε περισσότερο; «Ο Γουόρεν Μπίτι. Αλλά όχι για τους λόγους που φαντάζεσαι».
 
Η ΙΔΕΑ ότι για κάθε λογοτέχνη υπάρχει μια «σκιώδης τέχνη» δεν εγκατέλειψε από τότε τον Αντριου Ο’ Χέιγκαν. Αυτή η «σκιώδης τέχνη» βοηθά κατά κάποιον τρόπο έναν συγγραφέα να εξηγήσει την τεχνική του ή να προσδιορίσει το στυλ του. Ο Γκράχαμ Γκριν, υπενθυμίζει ο Ο’ Χέιγκαν στους Financial Times, λάτρευε τον κινηματογράφο κι έγραφε εξαιρετικές κριτικές. Ο Τζούλιαν Μπαρνς έκανε την ίδια δουλειά με την τηλεόραση, που ασφαλώς δεν είναι τέχνη αλλά πάντως αντιγράφει και φέρνει στα μέτρα της στοιχεία από άλλες τέχνες.
Πίσω από κάθε συγγραφέα υπάρχει ένα πάθος, ένα χόμπι που απελευθερώνει τη φαντασία του και μπορεί να κινείται εντός των ορίων μιας τέχνης ή να δανείζεται τα χαρακτηριστικά της. Ο Μέιλερ ζωγράφιζε τους δώδεκα θεούς σε όστρακα και ονειρευόταν τον εαυτό του στη θεατρική σκηνή, ο Γκριν χανόταν στη μαγεία του κινηματογράφου. Και τίποτε δεν έκανε περισσότερο ευτυχή τον Βλαντίμιρ Ναμπόκοφ από τα λεπιδόπτερα. «Εάν το πρώτο μου βλέμμα το πρωί έπεφτε στον ήλιο, η πρώτη μου σκέψη πήγαινε στις πεταλούδες» έγραφε. Το μουλιασμένο βαμβάκι, οι σπασμοί του σώματος, ο ήχος από τη βελόνα που τρυπάει τη σκληρή κρούστα του θώρακα, η συμμετρική τοποθέτηση των φτερών στο ρυζόχαρτο, ό,τι περιέγραφε τη συλλογή πεταλούδων περιέγραφε στην πραγματικότητα τη λογοτεχνία του.
 
Ο ΝΟΡΜΑΝ ΜΕΪΛΕΡ έγραφε και ζωγράφιζε, ο Πάμπλο Πικάσο ζωγράφιζε και έγραφε ποίηση. Κάποτε είχε πει ότι θα προτιμούσε να τον θυμόμαστε σαν ποιητή. Στην ουσία μάς ζήτησε να τον ξεχάσουμε για τις «Δεσποινίδες της Αβινιόν» και να τον θυμόμαστε για στίχους σαν κι αυτόν: «Η οσμή της κόρας του ψωμιού, μουλιασμένο σε κάτουρα». Στην περίπτωσή του, δεν μπορούμε να φανταστούμε κανέναν λόγο.