Η μάχη του συσσιτίου

Η απόφαση του Γιώργου Καμίνη, να μην παραχωρήσει την Πλατεία Συντάγματος στους μποντιμπιλντεράδες των καθ’ ημάς SchutzStaffel για ένα πασχαλινό συσσίτιο φυλετικής καθαρότητας, μας γύρισε πίσω στις ευτυχισμένες (ή περίπου) ημέρες του φθινοπώρου του 2010 και μας έκανε να θυμηθούμε πώς και γιατί η πλειοψηφία των Αθηναίων τον εξέλεξε δήμαρχο.

Τις θυμάστε εκείνες τις δημοτικές εκλογές; Είχαμε ήδη υποστεί το σοκ της πτώσης από τα σύννεφα του καραμανλικού «η χώρα είναι θωρακισμένη απέναντι στην κρίση» και του παπανδρεϊκού «λεφτά υπάρχουν» στη σκληρή πραγματικότητα της χρεοκοπίας και στην ταπείνωση της προσφυγής στον «μηχανισμό» και το Μνημόνιό του. Είχαμε ήδη γευτεί την πικρή γεύση της αύξησης των φόρων και της μείωσης των εισοδημάτων. Είχαμε εγκύρως προειδοποιηθεί για το τι μας περιμένει – μια «εσωτερική υποτίμηση» θηριωδών διαστάσεων. Αλλά είχαμε ακόμη – ή τουλάχιστον μια σημαντική μερίδα του εκλογικού σώματος είχε – την ελπίδα πως, τουλάχιστον, η κρίση θα γινόταν ευκαιρία. Ευκαιρία να απαλλαγούμε από όσα (και όσους) μας είχαν φέρει ώς εδώ. Ευκαιρία να λύσουμε τα δεσμά του παρασιτισμού και της κομματοκρατίας.

Η – παρά πάσα προσδοκία – εκλογή του Καμίνη στην Αθήνα και του Μπουτάρη στη Θεσσαλονίκη αυτήν την ελπίδα εξέφραζαν. Η Αθήνα που από το 1986 και ύστερα ψήφιζε λαμπρούς αστέρες της Δεξιάς, προσφέροντάς τους τη δημαρχία ως εφαλτήριο για υψηλότερες πολιτικές φιλοδοξίες, διάλεγε για δήμαρχο έναν χαμηλών τόνων, αντιστάρ «τεχνοκράτη των ανθρωπίνων δικαιωμάτων». Και η Θεσσαλονίκη που από το 1986 και αυτή ψήφιζε κομματάρχες της μακεδονομάχου εθνικοφροσύνης, ο διασημότερος των οποίων είναι πια στη φυλακή καταδικασμένος σε ισόβια, διάλεγε για δήμαρχό της μια αντισυμβατική, τολμηρά φιλελεύθερη, προοδευτική φυσιογνωμία της πόλης.  

Το κοινό τους χαρακτηριστικό ήταν ότι και οι δύο απείχαν παρασάγγας από το πρότυπο του διεφθαρμένου ώς το μεδούλι των κοκάλων του επαγγελματία πολιτευτή. Η κοινή προσδοκία που τους ανέδειξε ήταν πως ένα νέο πρότυπο δημόσιου άνδρα (ή γυναίκας), απαλλαγμένο από τις μετα-οθωμανικές αμαρτίες του κατεστημένου πολιτικού συστήματος, θα εξασφάλιζε τεχνοκρατικά επαρκέστερη και ηθικά ανεκτή διαχείριση του δημοσίου πράγματος.

Αν οι δύο συγκεκριμένοι ανταποκρίθηκαν, ως δήμαρχοι, στις προσδοκίες που τους ανέδειξαν είναι άλλη συζήτηση. Θα έρθει του χρόνου η ώρα του απολογισμού για τον καθένα τους. Το θέμα είναι ότι στο εθνικό πεδίο η ελπίδα πως η κρίση θα μπορούσε, εκτός από αφορμή κοινωνικών δεινών, να γίνει και ευκαιρία θετικών αλλαγών μάλλον εξατμίστηκε.

Το πολιτικό σύστημα διαχειρίστηκε την κρίση, αυτά τα τρία χρόνια, με τρόπο άθλιο. Εβαλε το κάρο (τη θηριώδη αύξηση της φορολογίας και τη δραματική μείωση των εισοδημάτων) πριν από τα άλογα (την εκ θεμελίων αναμόρφωση του φοροεισπρακτικού μηχανισμού και τον εξορθολογισμό του Δημοσίου). Πολέμησε να προστατεύσει τα ασθενικά πια ερείσματά του, την πάλαι ποτέ ανθούσα κομματοκρατία και την πανικόβλητη πελατεία του, την παρασιτική οικονομία, αδιαφορώντας αν έτσι η δημοσιονομική προσαρμογή γινόταν ακόμη πιο άδικη και μονομερής εις βάρος της μισθωτής εργασίας. Και, μολονότι η συγκρότηση μιας τρικομματικής κυβέρνησης ήταν ήδη ένα μεγάλο βήμα αλλαγής στα πολιτικά ήθη, η αντίσταση και η επιβίωση των παλιών φεουδαλικών ηθών (όπως έδειξε η υπόθεση του ΟΑΕΔ) παραμένει καταθλιπτικά ισχυρή.

Και στο μεταξύ, καθώς η ελπίδα της αλλαγής έσβηνε, η δικαιολογημένη αμφισβήτηση του εν πολλαίς αμαρτίαις πολιτικού κατεστημένου άλλαξε πρόσημο. Αντί να αναζητά προοδευτικές εναλλακτικές λύσεις, σαν αυτές που συμβόλιζαν ο Καμίνης και ο Μπουτάρης, άρχιζε, έξι μήνες μετά την εκλογή τους, το καλοκαίρι του 2011 να φουσκώνει τα πανιά του ηλίθιου λαϊκισμού των ψεκασμένων και των δολοφονικών ενστίκτων των μελανοχιτώνων του νεοφασισμού.

Τι να ελπίζει κανείς, λοιπόν, ημέρες που είναι, γιορτινές και αναστάσιμες; Να ελπίζει πως η αντιπαράθεση Καμίνη – μελανοχιτώνων για τα εθνοκαθαρτικά συσσίτια της μεγάλης Πέμπτης κάτι συμβολίζει; Πως το προοδευτικό ρεύμα που ανέδειξε τον σημερινό δήμαρχο (και ανεξάρτητα από το πρόσωπο του δημάρχου και την πολιτική του τύχη) είναι ακόμη ζωντανό; Και πως η μάχη αυτού του ρεύματος με τις δυνάμεις της κοινωνικής καταστροφής, παρά τις τόσες ήττες, δεν έχει ακόμη κριθεί;