H Ισλανδία σε σταυροδρόμι

Στην Ισλανδία ανοίγουν αύριο οι κάλπες για την εκλογή της νέας Βουλής. Εννέα κόμματα διεκδικούν την ψήφο των 300.000 πολιτών. Ποια είναι, όμως, η Ισλανδία σήμερα; Είναι μια χώρα σε παράλυση από την κρίση του 2008 ή μια χώρα που έχει επουλώσει τα τραύματα της χρεοκοπίας; Οπως φαίνεται, οι Ισλανδοί έχουν λόγους να κοιτάζουν με αισιοδοξία το μέλλον. Εχουν όμως και λόγους να είναι απογοητευμένοι.

Από τη μια πλευρά, η οικονομία ανακάμπτει: η ανεργία έχει πέσει κάτω από το 5% και ο ρυθμός ανάπτυξης έτρεχε με 1,2% το 2012. Το τραπεζικό σύστημα στέκεται και πάλι στα πόδια του χάρις στον έλεγχο των ισοτιμιών, που πάντως δεν μπορεί να διαρκέσει στο διηνεκές, ενώ οι δύο βασικοί τομείς της οικονομίας, η αλιεία και ο τουρισμός, βρίσκονται σε πλήρη ανάπτυξη.

Από την άλλη πλευρά όμως, το επίπεδο ζωής έχει κολλήσει στο 2008. Εκείνη η βαθύτατη κρίση προκάλεσε την κατάρρευση του τραπεζικού συστήματος, την υποτίμηση του νομίσματος κατά 45% και έναν πολιτικό σεισμό που οδήγησε στην παραίτηση της κυβέρνησης. Την εξουσία ανέλαβε τότε ένας συνασπισμός της Αριστεράς και της άκρας Αριστεράς με επικεφαλής τη σοσιαλδημοκράτισσα Γιοχάνα Σιγκουρδαντότιρ. Παράλληλα, αναθεωρήθηκε το Σύνταγμα, ο πρώην πρωθυπουργός Γκέιρ Χάαρντε δικάστηκε και υιοθετήθηκαν μέτρα για την υπερχρέωση των νοικοκυριών με το ΔΝΤ να αναλαμβάνει ρόλο εγγυητή, το οποίο ασφαλώς έθεσε τους όρους του.

Στις αυριανές εκλογές επτά κόμματα της Αριστεράς διεκδικούν την ψήφο των πολιτών απέναντι στους σοσιαλδημοκράτες και τους ριζοσπάστες οικολόγους που συγκροτούν την κυβέρνηση. Στις δημοσκοπήσεις, τόσο οι ψηφοφόροι της Αριστεράς όσο και οι ψηφοφόροι της Δεξιάς εμφανίζονται δυσαρεστημένοι. Οι σοσιαλδημοκράτες που είχαν λάβει το 29% των ψήφων στις εκλογές του 2009, σήμερα εμφανίζονται να μην ξεπερνούν το 12%. Οι οικολόγοι μοιάζουν με καζάνι που βράζει. Η πολιτική της λιτότητας που ακολούθησαν εισπράχθηκε σαν προδοσία από τους οπαδούς τους.

Ο μεγάλος νικητής των εκλογών αναμένεται να είναι το Κόμμα της Προόδου, ο αιώνιος φοίνικας της ισλανδικής πολιτικής. Κόμμα των αγροτών και των συνεταιρισμών, πέρασε μια περίοδο παρακμής. Ομως ο νεαρός ηγέτης του με το παχουλό πρόσωπο, ο Σίγκμουντουρ Ντέιβιντ Γκουνλάουγκσον, του έδωσε μια νέα ώθηση. Ηταν ο πρώτος που ζήτησε να μην αποζημιωθούν οι βρετανοί επενδυτές των ισλανδικών τραπεζών. Η δικαίωσή του από την ευρωπαϊκή δικαιοσύνη τού προσέδωσε το στάτους ήρωα. Αυτός ο ήρωας έχει δεσμευθεί να διαγράψει το 20% των στεγαστικών δανείων στους πολίτες εις βάρος των «τοκογλύφων».

Το θέμα που δεν απασχολεί σχεδόν καθόλου την προεκλογική εκστρατεία είναι η ένταξη της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Αυτή τη στιγμή, πολίτες τις ΕΕ θέλουν να γίνουν μόλις το 25% των Ισλανδών. Ομως, η κοινή γνώμη είναι ευμετάβλητη: φιλοευρωπαϊκή όταν τα πράγματα πάνε άσχημα, ευρωσκεπτικιστική όταν βελτιώνονται. Πέντε χρόνια από την κρίση το κεντρικό θέμα παραμένει η οικονομία.