Με τις βόμβες στον Μαραθώνιο της Βοστώνης, τα γράμματα με το δηλητήριο, την έκρηξη στο εργοστάσιο λιπασμάτων και μια ολόκληρη πόλη να έχει κατεβάσει ρολά, καθώς οι αστυνομικοί κυνηγούσαν τον ύποπτο για τις βομβιστικές επιθέσεις, πιθανώς να μην καταλάβατε ότι την προηγούμενη εβδομάδα ανακαλύψαμε έναν νέο κόσμο.
Για την ακρίβεια, ανακαλύψαμε δύο που κάνουν κύκλους γύρω από ένα άστρο, το οποίο δυστυχώς φέρει το καθόλου ρομαντικό όνομα Kepler 62 και βρίσκεται 1.200 έτη φωτός μακριά.
Οι πλανήτες αυτοί δεν είναι τα πρώτα ουράνια σώματα που οι αστρονόμοι έχουν ανακαλύψει ότι μοιάζουν με τη Γη, αλλά το μέγεθος και η θέση που έχουν καθιστούν ιδιαίτερα πιθανό να έχουν νερό στο έδαφός τους - και μαζί με αυτό πιθανώς κάποια μορφή ζωής.
Αλλά οι υποσχέσεις αυτές εντείνουν το μυστήριο που δημιουργείται όσο τα διαστημόπλοιά μας και τα τηλεσκόπια εξερευνούν όλο και πιο βαθιά το άγνωστο. Εάν είναι σχετικά κοινό να υπάρχουν πλανήτες σαν τη Γη, όπως πιστεύουν οι επιστήμονες, τότε πού είναι όλοι οι πολιτισμοί που μοιάζουν με τον δικό μας;
Το μυστήριο αυτό είναι γνωστό ως το παράδοξο του Φέρμι, φέροντας το όνομα του φυσικού Ενρίκο Φέρμι ο οποίος έθεσε το ερώτημα αυτό το 1950 κατά τη διάρκεια γεύματος με συναδέλφους του. Επεσήμανε ότι ο Ηλιος μας είναι ένα σχετικά νέο αστέρι και ότι δισεκατομμύρια άλλοι Ηλιοι είναι δισεκατομμύρια χρόνια πιο μεγάλοι σε ηλικία. Αν ακόμη και ένα πολύ μικρό ποσοστό των Ηλιων αυτών έχει πλανήτες σαν τον δικό μας, αν έστω και ένα μικρό ποσοστό από τους πλανήτες αυτούς έχει αναπτύξει ζωή και αν ακόμη και ένα μικρό ποσοστό από αυτή τη ζωή έχει αναπτύξει νοημοσύνη σαν την ανθρώπινη, τότε ο αριθμός των διαγαλαξιακών πολιτισμών που έχουν την ικανότητα να επικοινωνούν και να ταξιδεύουν θα πρέπει θεωρητικά να είναι αρκετά μεγάλος για να έχει γεμίσει τον γαλαξία με σήματα και σκάφη.
Εκείνο λοιπόν που ρώτησε ο Φέρμι ήταν: «Πού είναι όλοι αυτοί;». Οι πιθανές απαντήσεις στο ερώτημα μπορεί να είναι τόσες όσες ο αριθμός των ίδιων των άστρων. (Η αναφορά της Wikipedia στο παράδοξο Φέρμι φθάνει στις 10.000 λέξεις.) Δύο όμως από τις απαντήσεις αυτές φαίνονται πιο πιθανές. Ισως η ζωή και η συνείδηση να είναι αρκετά σπάνιες, μυστηριώδεις και απίθανες, ώστε ακόμη και αν πολλαπλασιαστούν ένα δισεκατομμύριο φορές κόσμοι σαν αυτόν της Γης να μη δημιουργηθεί για δεύτερη φορά κάποιος παρόμοιος. Ή είναι πιθανόν οι κόλποι μεταξύ των άστρων να είναι τόσο μεγάλοι για να γεφυρωθούν και οι δικές μας περιορισμένες προσπάθειες να εξερευνήσουμε το Σύμπαν να είναι το καλύτερο που μπορούν να πετύχουν πλάσματα φτιαγμένα από σάρκα και αίμα.
Η πρώτη πιθανότητα προφανώς εγείρει θεολογικά και επιστημονικά ερωτήματα. Κατά μία έννοια, ανεβάζει σε υψηλότερα επίπεδα την ανθρωπότητα, φέρνοντάς την σε μια σχεδόν προ Κοπέρνικου θέση για τον κόσμο. Την ίδια στιγμή, όμως, αρκετοί θρησκευόμενοι δεν έχουν πρόβλημα (ή δεν εμπνέονται) με την ιδέα της εξωγήινης ζωής, ενώ η πιθανότητα ότι ο κόσμος μπορεί να είναι τόσο άδειος όσο είναι μεγάλος εγείρει δύσκολες ερωτήσεις για το τι ακριβώς είχε στο μυαλό του ο Δημιουργός. («Η παντοτινή σιωπή του άπειρου Διαστήματος με γεμίζει με τρόμο», έχει γράψει ο μεγάλος χριστιανός φιλόσοφος Μπλεζ Πασκάλ.)
Ισως, μπορεί να σκεφτεί ο αισιόδοξος πιστός, ο κόσμος να φαίνεται άδειος επειδή δεν έχουμε εκπληρώσει τη μοίρα μας να τον κατοικήσουμε. Εδώ όμως παρεμβαίνει η δεύτερη απάντηση στο ερώτημα: Τι γίνεται αν δεν μπορεί να κατοικηθεί καθόλου; Τι γίνεται αν το ηλιακό μας σύστημα βρίσκεται τόσο μακριά ώστε δεν θα μπορέσουμε ποτέ να το φτάσουμε;
Προφανώς αυτή δεν είναι μια ερώτηση στην οποία σήμερα έχουμε τη δυνατότητα να απαντήσουμε, έπειτα από λιγότερα από 60 χρόνια εξερεύνησης του Διαστήματος.
Στην όλη υπόθεση ίσως μπορεί να εφαρμοστεί η θεωρία του Φρέντερικ Τζάκσον Τέρνερ το 1893, η οποία σχετίζεται με το πώς τα σύνορα δημιούργησαν την αμερικανική ιστορία. Η εξερεύνηση, η επέκταση, η υπόσχεση ότι μια καλύτερη ζωή βρίσκεται μόλις ένα ταξίδι μακριά, όλα αυτά βοήθησαν να τροφοδοτηθεί η ιδέα της ιστορικής αποστολής, η υπόθεση της παντοτινής προόδου, που διαμόρφωσε και χαρακτήρισε τη σύγχρονη ζωή.
Αν διαβάσετε επιστημονική φαντασία των δεκαετιών του '40 και του '50, θα δείτε ότι τότε υπήρχε πίστη πως η επέκταση αυτή θα συνεχίσει προς όλες τις κατευθύνσεις και ότι μια νέα εποχή εξερευνήσεων απλώς περίμενε να γεννηθεί.
Σήμερα η εμπιστοσύνη αυτή έχει εξαφανιστεί. Τα οχήματά μας στον Αρη είναι εντυπωσιακά και οι δισεκατομμυριούχοι μας εξακολουθούν να ξοδεύουν χρήματα σε ιδιωτικές πτήσεις προς το Διάστημα, αλλά καμία από τις προσπάθειες αυτές δεν αιχμαλωτίζει τη φαντασία του κοινού και ο όρος «εποχή του Διαστήματος» φαντάζει πεπαλαιωμένος.
Είναι πιθανόν να ενδιαφερόμαστε λιγότερο για ταξίδια στο Διάστημα επειδή νιώθουμε ότι πρόκειται για πολυτέλεια. Ισως όμως σταδιακά αρχίζουμε να γινόμαστε εσωστρεφείς, στρεφόμενοι στις οθόνες των έξυπνων κινητών τηλεφώνων και στο προφίλ μας στο facebook, επειδή γνωρίζουμε ότι οι πτήσεις στο Διάστημα δεν πρόκειται να μας οδηγήσουν σε έναν άλλο κόσμο.
Προφανώς η εξερεύνηση δεν είναι η θεραπεία για το κακό και τη δυστυχία. Ωστόσο μπορεί να αποτελεί το αντίδοτο στο μείγμα άγχους και εξάντλησης.
Επειτα από μια έντονα κλειστοφοβική εβδομάδα όπως αυτή μετά την επίθεση στον Μαραθώνιο της Βοστώνης, με τους σπασμούς της μηδενιστικής βίας, τις αγωνιώδεις φήμες μέσω του Διαδικτύου, τους αποκλεισμένους δρόμους, φαίνεται ότι αξίζει να ελπίζει κανείς πως η ανθρώπινη επιθυμία να ανοίξει νέους ορίζοντες - να αντικρίσει, να φτάσει και να καταλάβει νέους κόσμους - κάποια ημέρα θα εκπληρωθεί.
Ο Ρος Ντάουδατ είναι αμερικανός συγγραφέας και μπλόγκερ
Ακολουθήστε τα ΝΕΑ στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, στα ΝΕΑ