[Κιόσκι] Η φαντασία στην εξουσία

Κόντρα στη σοφία της γνωστής ρήσης ότι οι καμήλες οφείλουν τη μορφή τους σε μια επιτροπή στην οποία είχε ανατεθεί να σχεδιάσει ένα άλογο, ο Πρόεδρος της Ιταλικής Δημοκρατίας μάζεψε δέκα «σοφούς» στους οποίους ανέθεσε να σχεδιάσουν την Ιταλία του μέλλοντος. Θα μπορούσε η χώρα που θα προκύψει να μη θυμίζει πια μπότα αλλά να μοιάζει με αρβύλα; Είναι το απαισιόδοξο σενάριο. Αλλά ενισχύεται από δύο γεγονότα: το ένα είναι ο χαρακτήρας του κατεπείγοντος της εργασίας – οι ευρωπαίοι εταίροι δεν μπορούν να περιμένουν για πολύ την Ιταλία να ξαναβρεί τον μεταρρυθμιστικό της οίστρο, αλλά οι «σοφοί» μπορεί να σκοντάψουν από τη βιασύνη. Τον δεύτερο λόγο θα τον βρει κανείς σε όλες τις επιτροπές της οικουμένης: κάθε μέλος θέτει και μια διαφορετική προτεραιότητα. Ο ένας πιστεύει ότι προέχει η αλλαγή του εκλογικού νόμου, ο δεύτερος θεωρεί ότι αυτό που επείγει είναι η μείωση του κόστους της πολιτικής, ένας τρίτος ότι η αρχή πρέπει να γίνει από τη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης, ο επόμενος τοποθετεί το σημείο εκκίνησης στη φορολογική δικαιοσύνη.

ΑΛΛΗ ΜΙΑ ΚΑΜΗΛΑ είναι έτοιμη να γεννηθεί. Ή μήπως δεν είναι έτσι; Θα έπρεπε άραγε να διακρίνουμε πίσω από την ιδέα του ιταλού Προέδρου μια σπάνια εφευρετικότητα, ένα παράδειγμα προς μίμηση που θα μας ξελασπώσει σε μια περίοδο ακυβερνησίας; Το πράγμα λειτουργεί ως εξής: φτιάχνεις μια επιτροπή σοφών που θα καταρτίσει ένα κυβερνητικό πρόγραμμα με το οποίο θα συμφωνήσουν τα κόμματα και θα κληθεί να εφαρμόσει η τεχνοκρατική και κάπως ανενεργή κυβέρνηση Μόντι. Μια κυβέρνηση πίσω από την κυβέρνηση, δηλαδή. Σε όποιον δεν αρέσει η πατέντα, υπάρχουν και άλλα μοντέλα. Η εφευρετικότητα δεν είναι αποκλειστικό προνόμιο του Ναπολιτάνο, χαρακτηρίζει ένα ολόκληρο πολιτικό σύστημα που ξέφυγε από τη μέγγενη της κοινοβουλευτικής αριθμητικής με υπέροχους νεολογισμούς. Κάπως έτσι – διαβάζουμε στη Repubblica – η Ιταλία έχει κυβερνηθεί από κυβερνήσεις «μη δυσπιστίας», «ειδικού σκοπού», «χαμηλής έντασης», «υποθέσεων» (διαφορετικά θα έκανε ακυβέρνητη τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1960), «παράλληλων συγκλίσεων» (αυτό ήταν έμπνευση του Αλντο Μόρο).

ΠΡΟΚΕΙΤΑΙ ΓΙΑ ΛΑΜΠΡΑ ΔΕΙΓΜΑΤΑ θεσμικής φαντασίας από τα οποία έχουμε να διδαχθούμε πολλά. Η οικονομική κρίση γεννά πολιτικές κρίσεις και από τις πολιτικές κρίσεις προκύπτουν ασταθείς κυβερνήσεις στην καλύτερη περίπτωση και τέρατα στη χειρότερη. Από αυτή την άποψη η στείρα Γερμανία δεν έχει να προσφέρει και πολλά. Η δική της θεσμική φαντασία δεν μπόρεσε να δημιουργήσει τίποτε καλύτερο από έναν Μεγάλο Συνασπισμό, ενώ οι κυβερνήσεις της παίρνουν συνήθως το όνομά τους από το χρώμα των κομμάτων που τη συγκροτούν. Με την τρικομματική στην Ελλάδα φαίνεται να καθιερώνεται ο αριθμός των κομμάτων που συμμετέχουν. Καλά είναι όλα αυτά, αλλά δεν θαμπώνουν κανέναν. Οι καιροί είναι δύσκολοι, χρειαζόμαστε επειγόντως νέες πατέντες για να επιβιώσουμε σε αυτή την εποχή της αριθμολαγνείας και με τόσα φαντάσματα να κόβουν βόλτες πάνω από τα κεφάλια μας.