[Διαστάσεις] «Πήγαινε στο καφενείο!»

Την ερχόμενη εβδομάδα, στις 19 Μαρτίου, ο Φίλιπ Ροθ γίνεται 80 ετών. Και στο Νιούαρκ, την πόλη όπου γεννήθηκε και μεγάλωσε, θα ξεκινήσουν το μεσημέρι δύο λεωφορεία για μια ωριαία επετειακή διαδρομή, σταματώντας σε τόπους που αναφέρονται στα βιβλία του. Στο εβραϊκό Γυμνάσιο του Ουίκουεϊκ για παράδειγμα, όπου – όπως αναφέρεται στο «Σύνδρομο Πόρτνοϊ» – ο Φίλιπ και οι φίλοι του τραγουδούσαν μετά τους αγώνες: «Παίζουμε ποδόσφαιρο, παίζουμε ράγκμπι/κι έχουμε matzos στο ντουλαπάκι!». Οι επιβάτες θα επισκεφθούν επίσης τη δημόσια βιβλιοθήκη, όπου θα εκτίθενται από εκείνη την ημέρα εκατό φωτογραφίες από τη ζωή του Ροθ. Ολα μπορούν να τα κάνουν τελικά οι δαιμόνιοι Αμερικανοί: ακόμη και να χωρέσουν σε εκατό φωτογραφίες τη ζωή ενός ιδιοφυούς συγγραφέα. Ισως βέβαια να το αποτόλμησαν επειδή τον περασμένο Νοέμβριο ο Ροθ ανακοίνωσε ότι σταματά το γράψιμο. Από εδώ και πέρα θα αντιμετωπίζεται ως ένα ζωντανό μουσείο. 
Στο μουσείο του Νιούαρκ θα γίνει εκείνη την ημέρα και το πάρτι γενεθλίων. Ανάμεσα στους καλεσμένους θα είναι ο Πολ Οστερ, κατά 16 χρόνια νεότερος του Ροθ, που συνεχίζει να γράφει ακάθεκτος. Κι ας μην του χαρίζονται οι βιβλιοκριτικοί: το τελευταίο του αυτοβιογραφικό βιβλίο, το «Ημερολόγιο του χειμώνα», έτυχε μάλλον κακής υποδοχής και πολλοί έγραψαν ότι καλύτερα να κρατούσε ο συγγραφέας όλες αυτές τις αναμνήσεις για τον εαυτό του. Τι μας νοιάζει εμάς αν είχε περάσει εκείνη τη νύχτα στο Παρίσι με μια πόρνη που απάγγελλε Μποντλέρ; Και τι κουραστική που είναι όλη αυτή η αφήγηση σε δεύτερο πρόσωπο… 
Δεν νομίζω πως έχουν δίκιο. Οι συγγραφείς, ακόμη και οι πιο αγαπημένοι συγγραφείς, έχουν αδυναμίες – κάτι που τους κάνει ακόμη πιο αγαπημένους. Η περιγραφή μιας τριπλής ερωτικής συνεύρεσης που κάνει ο Ροθ στην «Ταπείνωση» είναι αμήχανη και βαρετή, αλλά αυτό συμπληρώνει, δεν αποδομεί, το παζλ της προσωπικότητάς του. Ο ίδιος ο Οστερ, πάντως, απαντά στις κριτικές με ένα ακόμη βιβλίο, την αλληλογραφία του με τον Τζον Κούτσι, έναν συγγραφέα που στα 73 του ανησυχεί πολύ μήπως γερνά και γράφει ανοησίες. 
«Βλέπω κάθε βιβλίο ως μια αποτυχία», λέει ο Οστερ στη «Λιμπερασιόν». «Ελπίζω την επόμενη φορά να τα πάω καλύτερα ή, όπως έλεγε ο Μπέκετ, να αποτύχω καλύτερα, fail better». Υπάρχει άλλωστε πάντα και η συμβουλή του Πέτερ Αλτενμπεργκ, ενός συγγραφέα που έζησε στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα στη Βιέννη και περνούσε τις μέρες του στα καφενεία και τις νύχτες σε ένα ξενοδοχείο όχι πολύ καλύτερο από έναν οίκο ανοχής. Δεν έχεις μία, τα παπούτσια σου είναι τρύπια, βαριέσαι τη γυναίκα σου ή δεν έχεις γυναίκα, απεχθάνεσαι τους ανθρώπους αλλά δεν μπορείς να ζήσεις χωρίς αυτούς; «Πήγαινε στο καφενείο!».