[Ενστάσεις] Ο φανατισμός που τυφλώνει

Την ώρα που σκοτώνονταν ο κυβερνητικός εκπρόσωπος με τον εκπρόσωπο του ΣΥΡΙΖΑ και την κυρία Κωνσταντοπούλου, κυλώντας την πολιτική αντιπαράθεση πιο χαμηλά, με αφορμή την καταδίκη του τέως δημάρχου Θεσσαλονίκης Βασίλη Παπαγεωργόπουλου, ο Γιάννης Μπουτάρης δεν εμφανίστηκε να πανηγυρίζει. Αντίθετα, είπε το αυτονόητο. Οτι στη δημοκρατία είναι σημαντικό να εφαρμόζεται ο νόμος και να τιμωρούνται οι παραβάτες του. Κι ότι, απ’ την άλλη, εξίσου σημαντικό είναι να καταλάβουμε ότι οι φυλακές δεν έχουν φτιαχτεί για να εξοντώνονται όσοι παραβαίνουν τον νόμο, ότι η δημοκρατία δεν εκδικείται, ότι η ποινή δεν είναι ευκαιρία για να φάμε τις σάρκες μας.

Ο σημερινός δήμαρχος Θεσσαλονίκης, προφανώς συνειδητά, δεν καταφεύγει στη συνηθισμένη σε αυτές τις περιπτώσεις ανθρωποφαγία. «Μήνυμα της σημερινής απόφασης είναι ότι η διαχείριση του δημόσιου χρήματος θέλει μεγάλη προσοχή και υπευθυνότητα», δηλώνει, τονίζοντας την ηθική υποχρέωση των δημοσίων λειτουργών να σέβονται τα χρήματα των πολιτών. Εξαιτίας αυτής της υποχρέωσης, άλλωστε, προκύπτει και η υπόσχεση να διεκδικήσει ο Δήμος Θεσσαλονίκης «την επιστροφή των χρημάτων που εκλάπησαν από τα ταμεία του».

Τα όσα λέει ο Μπουτάρης δεν διεκδικούν ούτε πρωτοτυπία ούτε τίποτα. Είναι, απλώς, μια νηφάλια τοποθέτηση ενός δημοκράτη. Αν είναι για επισήμανση, αυτό οφείλεται στο ότι σπανίως ακούμε από εκπροσώπους του πολιτικού κόσμου, όλου του φάσματος, νηφάλιες, λογικές τοποθετήσεις. Στο ότι όλα τα καλύπτει ο μανιχαϊσμός που προκύπτει από τον φανατισμό: όλο το δίκιο είναι δικό μας, όλα τα κακά απορρέουν από εσάς.

Ο φανατισμός δεν είναι καλός σύμβουλος. Και οι αγιογραφίες είναι πλασματικές εικόνες, τα φωτοστέφανα είναι πρόσθετα, τα φιλοτεχνούν όσοι θεωρούν ότι η πολιτική είναι αντικείμενο μυθικών συμβολισμών και όχι τρόπος προσέγγισης και διαχείρισης της κοινής συμβίωσης πολιτών με κοινά αλλά και αντικρουόμενα συμφέροντα. Οι ευτυχέστερες στιγμές της μεταπολιτευτικής Ιστορίας μας ήταν όταν οι πολιτικές δυνάμεις συνεννοήθηκαν, όχι όταν πολώθηκαν. Η Μεταπολίτευση, η δημοκρατία, η ευρωπαϊκή πορεία ήταν αποτέλεσμα μιας ιδεολογικής και πολιτικής σύγκλισης διαφορετικών προσεγγίσεων, μιας κοινής πίστης, μιας συνεννόησης. Οι πολώσεις, αντιθέτως, γέννησαν κρίσεις που η χώρα τις πλήρωσε και τις πληρώνει. Η τελευταία πόλωση «Μνημόνιο – αντιμνημόνιο», δυνάμει, είναι μια πόλωση κάθετη, σκληρή. Εμφύλια. Γι’ αυτό είναι οδυνηρή για τη δημοκρατία.

Διότι δεν καταλύει μόνο τις αποχρώσεις. Αλλά δίνει το δικαίωμα στους ακραίους να εκμεταλλεύονται την κατάλυση των αποχρώσεων. Δίνει, δηλαδή, στη Χρυσή Αυγή τη δυνατότητα να κομπάζει, όπως χθες ο εκπρόσωπός της στη Βουλή: «Είμαστε οι νικητές του Εμφυλίου και πλέον θα γράψουμε εμείς την Ιστορία».

Προφανώς δεν θα γράψουν τίποτε. Αλλά ήδη είναι τμήμα ενός σκοτεινού κεφαλαίου της νεότερης ελληνικής Ιστορίας. Του κεφαλαίου που το γράφουν η πόλωση, ο φανατισμός και η ανθρωποφαγία – με τη βοήθεια της αγραμματοσύνης και της ανθρώπινης ευήθειας.