[Ενστάσεις] Αμεση δημοκρατία α λα καρτ

Μπορεί να βάλλουν κατά της αντιπροσωπευτικότητας του κοινοβουλευτισμού. Μπορεί να είναι οπαδοί της λεγόμενης άμεσης δημοκρατίας και, πολλοί απ’ αυτούς, να διεκδίκησαν κάτι που τους τη θύμιζε πρόπερσι το καλοκαίρι, στις λαοσυνάξεις των «Αγανακτισμένων» της Πλατείας Συντάγματος. Ο λόγος για πολίτες που, όταν τους δοθεί η δυνατότητα, επιτίθενται κατά της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας, που βδελύσσονται τη συνεννόηση εντός του Κοινοβουλίου ή τη δεδηλωμένη διότι θεωρούν ότι νοθεύει τη λαϊκή βούληση, που συνήθως διεκδικούν «απλό και άδολο αναλογικό εκλογικό σύστημα» και «εκλογές εδώ και τώρα». Τα ίδια εκτιμούν και διεκδικούν, κατά το μάλλον ή ήττον, και κόμματα που τους εκφράζουν.

Αλλά οι ίδιοι αυτοί πολίτες (και κόμματα που τους εκφράζουν) δεν θέλουν κανένας και τίποτα να αγγίξει τις υπάρχουσες συνδικαλιστικές γραφειοκρατίες. Την ίδια στιγμή, π.χ., που θεωρούν ότι ένας εξωκοινοβουλευτικός πρωθυπουργός τον οποίο στηρίζει η κοινοβουλευτική πλειοψηφία δεν είναι και τόσο πολύ δημοκρατικό πράγμα, αρνούνται να δεχθούν οποιαδήποτε αλλαγή στις δομές του συνδικαλισμού. Οι εργατοπατέρες, βλέπετε, είναι ιδιαιτέρως χρήσιμοι, ιδίως όταν κηρύσσουν απεργίες – ακόμα κι αν είναι οι επικεφαλής των Εργατικών Κέντρων ανά τη χώρα.

Αλλά ακόμα πιο χρήσιμη είναι η αντίληψη της «έννοιας της πλειοψηφίας» της οποίας γίνεται επίκληση, προκειμένου να ληφθεί και να στηριχθεί οποιαδήποτε απεργιακή απόφαση. Πόσο λογικό είναι όμως, οπαδοί της άμεσης δημοκρατίας να δικαιολογούν την απεργία, π.χ., στο μετρό, την απόφαση για την οποία έλαβε ένα από τα σωματεία του και την οποία υποχρεούνται να ακολουθήσουν όλοι οι υπόλοιποι εργαζόμενοι – μάλιστα, εξαιτίας αυτού του γεγονότος, οι περισσότεροι καταφέρνουν και να κάθονται και να πληρώνονται;

Η αντίφαση είναι, νομίζω, ευνόητη – και δείχνει ότι, σε έναν βαθμό, ένα μέρος του ελληνικού συνδικαλισμού απλώς πολιτεύεται με το παλαιό δόγμα του Καραγκιόζη: τα δικά μου δικά μου, και τα δικά σου δικά μου. Στην ακρότατη μάλιστα εκδοχή του, αυτό το δόγμα έχει οδηγήσει σε μια νέα προνομιούχο τάξη στελεχών τα οποία, από τη στιγμή που θα κάτσουν στην καρέκλα, παίρνουν διαζύγιο από την παραγωγική διαδικασία και το επάγγελμά τους. Η ψήφος των εκπροσώπων τους που τους ανέδειξε μετατρέπεται έτσι σε εισιτήριο προς μια νέα ζωή, που περιλαμβάνει την αποξένωση από το επάγγελμα που πολλοί συνδικαλιστές εκπροσωπούν. Πολιτευόμενοι μάλιστα συχνά χωρίς αρχές – κι ας επικαλούνται αρχές τις οποίες δεν πιστεύουν και δεν τηρούν.

Σε όλα αυτά είναι εύλογη μια κάποια κυβερνητική αντίδραση. Η οποία, για να μην μπορεί να θεμελιωθεί, χρειάζεται ο συνδικαλισμός να ξανασυναντηθεί με το ξεχασμένο κίνητρο που τον κάνει αναγκαίο: το δίκιο, την ηθική νομιμοποίηση και τον ρεαλισμό της διεκδίκησης. Και κυρίως με τη νομιμοποίησή του σε ευρείες πλειοψηφίες, μαζί με άλλους εργαζομένους – και όχι εις βάρος τους. Ψιλά γράμματα.