[Διαστάσεις] Φόρος τιμής

Ο Μαλαϊκός Εθνικοαπελευθερωτικός Στρατός τον ονόμαζε Αντιβρετανικό Πόλεμο για την Εθνική Απελευθέρωση αλλά οι ιδιοκτήτες των φυτειών και των βιομηχανιών κασσιτέρου επέβαλαν τον όρο «Μαλαϊκή Εκτακτη Ανάγκη» (Malayan Emergency) γιατί η ασφαλιστική εταιρεία Λόιντς δεν θα κάλυπτε τις ζημιές τους από έναν πόλεμο. Οι συγκρούσεις διήρκεσαν από το 1948 ώς το 1960 (αν και επαναλήφθηκαν το 1967). Και ένας από τους στρατιώτες που πολεμούσαν με την πλευρά των αποικιοκρατών ήταν ο Νιλ Ατσερσον. Ηξερε ότι η αυτοκρατορία που υπερασπιζόταν είχε άδικο, έβλεπε ότι οι ντόπιοι δεν είχαν δικαιώματα, ούτε πρόσβαση στην εκπαίδευση, έστελνε επιστολές σε βουλευτές στην πατρίδα, αλλά ήταν νέος, το μυαλό του ήταν ακόμη αδιαμόρφωτο.

Οταν επέστρεψε στο Λονδίνο, γράφτηκε στο King’s College, στο Κέμπριτζ. Λίγες εβδομάδες αργότερα έγινε εκεί μια γιορτή. Οι καλεσμένοι είχαν βάλει τα καλά τους κι εκείνος αποφάσισε να φορέσει το μετάλλιο που του είχε απονείμει το Βασιλικό Ναυτικό και έγραφε «Malaya». Οι φοιτητές ήπιαν πολύ κόκκινο κρασί κι έπειτα πήγαν στις αίθουσες των αγαπημένων τους καθηγητών. Κάποιος του πρότεινε να πάνε στο Gibbs’ Building, όπου βρισκόταν ο Ερικ Χόμπσμπομ. Ο νεαρός Ατσερσον ανέβηκε μια σκοτεινή ξύλινη σκάλα και βρέθηκε σε ένα δωμάτιο γεμάτο κόσμο, ανάμεσά τους και μια γνώριμη φάτσα, ένας Αμερικανός που δεν θυμόταν το όνομά του. Ο Χόμπσμπομ τον πλησίασε, τον κοίταξε από πάνω ώς κάτω και τον ρώτησε τι ήταν το μετάλλιο που φορούσε. «Είναι για τις υπηρεσίες μου στη Malayan Emergency» απάντησε. «Θα έπρεπε να ντρέπεσαι» του είπε ο καθηγητής απότομα, αλλά χωρίς βία. Σκύβοντας το κεφάλι, ο Ατσερσον εγκατέλειψε την αίθουσα και βγήκε έξω, όπου είχε αρχίσει να βρέχει. Ηταν θυμωμένος, έκλαιγε, αλλά όταν ηρέμησε ξεκαρφίτσωσε το μετάλλιο και το έβαλε στην τσέπη του. Δεν θα το ξαναφορούσε ποτέ.

Ο Χόμπσμπομ έγινε στη συνέχεια ο επόπτης καθηγητής του μεταπτυχιακού του και καλός του φίλος. Κάπνιζαν Γκολουάζ, έπιναν ουίσκι και συζητούσαν για όλα, αν και δεν αναφέρθηκαν ποτέ σ’ εκείνη την πρώτη τους συνάντηση. Αρκετά χρόνια αργότερα, γράφει ο Ατσερσον στην «Γκάρντιαν», συνάντησε κάπου τον Ντάνιελ Ελσμπεργκ, υπεύθυνο για τη διαρροή των Pentagon Papers το 1971, και συνειδητοποίησε ότι εκείνος ήταν ο αμερικανός φοιτητής στο Gibbs’ Building. Μίλησαν για τον Χόμπσμπομ. «Μερικές φορές ήταν ωμός» είπε ο Ελσμπεργκ. «Θυμάμαι μια φορά που είπε σε κάποιον που είχε μόλις επιστρέψει από τον πόλεμο στη Μαλαισία ότι έπρεπε να ντρέπεται για το μετάλλιό του. Ο μικρός σοκαρίστηκε». Οχι, δεν ήταν σοκ, ήταν ντροπή, απάντησε ο Ατσερσον. «Ηδη ντρεπόμουν που φορούσα το μετάλλιο και χρειαζόμουν κάποιον να μου το πει, ώστε να μπορέσω να αντιμετωπίσω το παρελθόν μου και να συμφιλιώσω τις αντιφάσεις του. Ο Ερικ Χόμπσμπομ μου δίδαξε πολλά καλά πράγματα, αλλά αυτό ήταν το πιο σημαντικό».

Τυχεροί και προνομιούχοι οι άνθρωποι που τον γνώρισαν.