Από τους Beatles ώς τα Οσκαρ

Οσοι έχουν ακούσει έστω και μία ηχογράφηση του Ραβί Σανκάρ, ειδικά το «Passion» του στη δισκογραφική εταιρεία τού Πίτερ Γκάμπριελ, δεν μπορεί να ορκιστεί πως δεν του άλλαξε την οπτική του. Τα «Περάσματά» του (Passages) με τον Φίλιπ Γκλας, οι επιρροές του στην επιλογή νέων μουσικών από κάθε άκρη της οικουμένης για να ηχογραφήσουν στην πρωτοποριακή Real World του Γκάμπριελ έχουν αλλάξει το μουσικό γούστο των ανά την υφήλιο ακροατών, προσθέτοντάς του τα χρώματα της μεγάλης ινδικής μουσικής παράδοσης με την οποία ο Σανκάρ  εμφορούσε τις συνθέσεις του.

Σε αυτά να προσθέσουμε τον απόκοσμο σχεδόν ήχο του σιτάρ, αυτού του παράξενου μακρύλαιμου ινδικού λαούτου, στο οποίο ο Σανκάρ ήταν απαράμιλλος δεξιοτέχνης. Ηχο εμβληματικό για την «world music» που πλέον έχει κατακλύσει τα μουσικά μας ακούσματα.

Χάρη σε όλα αυτά δεν είναι υπερβολή να πούμε ο ινδός μουσικός – που πέθανε χτες στα 92 του ύστερα από επέμβαση αλλαγής καρδιακής βαλβίδας, στο Σαν Ντιέγκο της Καλιφόρνιας – έχει ανοίξει τους μουσικούς μας ορίζοντες και με τον ένα ή τον άλλο τρόπο μας έχει αγγίξει. Δεν είναι τυχαίο δε ότι ο Τζορτζ Χάρισον τον ονόμαζε «νονό της world music».

Και να φανταστεί κάποιος πως ο μικρούλης Ραβίντρα – όπως ήταν το πλήρες του όνομα – Σανκάρ από την αρχαία πόλη Βαρανάσι (όπου γεννήθηκε στις 7 Απριλίου του 1920) ξεκίνησε ως λιλιπούτειος χορευτής με την ομάδα τού αδελφού του και με αυτήν γύρισε όλον τον κόσμο, προτού στα 18 του αφιερωθεί στο σιτάρ. Απομονωμένος για επτάμισι χρόνια στη σπουδή του οργάνου, με τον δάσκαλό του Μπάμπα Αλοντίν, η κόρη του οποίου έγινε και η πρώτη του σύζυγος.

Σε αναζήτηση νέων ήχων, ο Τζορτζ Χάρισον είχε δοκιμάσει το 1966 το «Norwegian Wood» του σε σιτάρ, χορδισμένο με τον δυτικό τρόπο. Γοητεύτηκε και έψαξε τον καλύτερο: τον Σανκάρ, με τον οποίο έκτοτε συνδέθηκε στενά και επηρεάστηκε (όπως, αργότερα, ο σαξοφωνίστας της τζαζ Τζον Κολτρέιν, ο οποίος βάφτισε Ραβί τον γιο του). Αυτή η σχέση άνοιξε στον Σανκάρ τον δρόμο προς τους Beatles, του χάρισε αρκετή από τη δημοτικότητά τους, τον ανέδειξε σε φιγούρα εμβληματική για τους χίπις. Κι ας διαφωνούσε με την ελευθεριότητα και τη χρήση ναρκωτικών.

Ετσι έγραψε ιστορία με μια τετράωρη συναυλία του στο περίφημο Φεστιβάλ Ποπ του Μοντερέι, αλλά και στην πρώτη ημέρα του Γούντστοκ. Οπως ιστορία – με μπόλικη… συγκίνηση – έγραψε και η συνεργασία του με τον Χάρισον για τη διοργάνωση των περίφημων (ροκ) Κοντσέρτων για τους πρόσφυγες του Μπανγκλαντές, το 1971, στη Νέα Υόρκη. Οπως αργότερα συμμετείχε στα φιλανθρωπικά Live Aid και Hope for Haiti.

Στο μεταξύ, η διεθνής του αναγνώριση ογκωνόταν περνώντας και σε άλλους χώρους. Οπως του διάσημου κλασικού βιολονίστα και μαέστρου Γιεχούντι Μενούχιν, με τον οποίο συνεργάστηκε και δισκογραφικά. Στα χρόνια που, έχοντας πλέον ως βάση του τις ΗΠΑ, έφτανε ακόμη και στον προθάλαμο των Οσκαρ, με τη μουσική του για τον πολυβραβευμένο «Γκάντι» του Ρίτσαρντ Ατένμπορο.