Πώς θα αποφύγουμε τον Αποφη

Ηταν πριν από μόλις οκτώ χρόνια – δηλαδή μερικά μικροδευτερόλεπτα σε συμπαντική κλίμακα. Το 2004, μια ομάδα επιστημόνων ανακάλυψε την ύπαρξη του Αποφη, ενός αστεροειδούς διαμέτρου 300 μέτρων, που θα μπορούσε να συγκρουστεί με τη Γη στις 13 Απριλίου 2029 ακριβώς… Σύμφωνα με τους τότε υπολογισμούς, υπήρχε μία πιθανότητα στις 37 να συμβεί η καταστροφή. Ευτυχώς μερικές εβδομάδες αργότερα οι ειδικοί διόρθωσαν τις προβλέψεις τους και οι υπολογισμοί τους δείχνουν πλέον πως ο Αποφις, αν όλα πάνε καλά, θα περάσει σε απόσταση 42.000 χιλιομέτρων από τον πλανήτη μας.

Πρόκειται για καλή είδηση, αφού η πρόσκρουση ενός αστεροειδούς τέτοιου μεγέθους θα ήταν καταστροφική. Από τη σύγκρουση θα εκλυόταν ενέργεια 34.000 φορές μεγαλύτερη απ’ αυτή της βόμβας που έπληξε τη Χιροσίμα. Αν έπεφτε σε κατοικημένη ζώνη, θα μπορούσε να αφανίσει μια χώρα μεγάλη όσο η Γαλλία και να επιφέρει σε ολόκληρο το ημισφαίριο έναν χειμώνα που θα διαρκούσε πολλούς μήνες. Βέβαια, οι συνέπειες δεν θα ήταν τόσο καταστροφικές όσο αυτές πριν από περίπου 65 εκατομμύρια χρόνια, όταν ένας αστεροειδής διαμέτρου πολλών χιλιομέτρων είχε προκαλέσει την εξάλειψη των δεινοσαύρων και του 90% των υπόλοιπων ζώων. Ομως δεν μπορεί να αποκλειστεί ο κίνδυνος. Ο Αποφις θα διασταυρωθεί και πάλι με τη Γη το 2036. Και αργά ή γρήγορα αυτός ή κάποιος άλλος αστεροειδής θα απειλήσει τον πλανήτη μας. Στο τελευταίο βιβλίο του, ο Ζαν-Πιέρ Λιμινέ, αστροφυσικός στο Αστεροσκοπείο του Μεντόν, στην περιφέρεια του Παρισιού, εξερευνά τις δυνατές λύσεις για να αποφύγουμε το χειρότερο. Το βιβλίο του με τίτλο «Αστεροειδείς: η Γη σε κίνδυνο» (εκδ. Le Cherche Midi), που κυκλοφόρησε τον περασμένο μήνα, διαβάζεται σαν μυθιστόρημα. Ο συγγραφέας δεν υποκύπτει στην καταστροφολογία, όμως το ερώτημα παραμένει: πρόκειται άραγε για μυθιστόρημα επιστημονικής φαντασίας ή για προφητικό κείμενο;

Εκτροπή του κινδύνου
Η ιδέα είναι να προκληθεί μια έκρηξη κοντά στον αστεροειδή και να δημιουργηθεί έτσι ένα ωστικό κύμα ικανό να αλλάξει την πορεία του. Κατ’ αρχάς, μια εκτροπή μερικών δεκάδων εκατοστών θα αρκούσε για να γλιτώσει η Γη. Το πρόβλημα: από τη στιγμή που θα προσδιοριστεί πού και σε ποια απόσταση – μερικά εκατομμύρια χιλιόμετρα «περίπου»… – πρέπει να γίνει η έκρηξη, η διάρκεια της επέμβασης θα είναι μήνες, ακόμη και χρόνια. Δεν είναι σίγουρο ότι οι αστρονόμοι θα τα καταφέρουν. Ούτε ότι ο αστεροειδής θα τους «δώσει» τον χρόνο.

Να τον ξεφλουδίσουμε
Η αρχή της επέμβασης αυτής έγκειται στην αφαίρεση μάζας από τον αστεροειδή. Αυτό θα άλλαζε την ταχύτητά του και κατά συνέπεια τη διαδρομή του. Θα αρκούσε γι’ αυτό να προκληθεί μια έκρηξη στην επιφάνεια. Η άλλη δυνατότητα είναι εμπνευσμένη από τη Πρωτοβουλία Στρατηγικής Αμυνας. Να χρησιμοποιηθεί λέιζερ σε συνδυασμό με έναν ανακλαστήρα διαμέτρου 800 μέτρων και τοποθετημένο σε απόσταση μερικών χιλιομέτρων από τον στόχο, ο οποίος θα ενίσχυε την ακτίνα του λέιζερ. Η επιφάνεια του αστεροειδούς θα άρχιζε να λειώνει από τη ζέστη. Ο ατμός που θα εκλυόταν θα μπορούσε να τον εκτροχιάσει.

Να του δώσουμε φτερά
Είναι η πιο ποιητική ιδέα. Η αρχή στην οποία βασίζεται; Να χρησιμοποιηθεί ο ηλιακός άνεμος, αυτή η πολύ ασθενής πνοή που οφείλεται στην ακτινοβολία που εκπέμπεται από το άστρο που κυβερνά το σύστημά μας. Θα έπρεπε να κατασκευαστεί ένα συγκεκριμένο πανί για την περίσταση – 200.000 τετραγωνικών μέτρων, για παράδειγμα, για έναν αστεροειδή περίπου 500 μέτρων. Μετά θα έπρεπε να μεταφερθεί, να αναπτυχθεί και να προσδεθεί στον αστεροειδή. Θα έπρεπε επίσης το πανί να είναι αρκετά ελαφρύ και να αποτελείται από ένα αρκετά λεπτό και πυκνό υλικό.

Να τον βάψουμε λευκό
Αυτή η πολύ σοβαρή ιδέα βασίζεται σ’ έναν φυσικό μηχανισμό που αποκαλείται φαινόμενο Γιαρκόφσκι, από το όνομα ενός ρώσου μηχανικού που πέθανε το 1902 και απέδειξε πως τροποποιώντας την επιφάνεια ενός αντικειμένου τροποποιούμε επίσης την αντανάκλαση του ηλιακού φωτός και κατά συνέπεια την ταχύτητά του. Θα αρκούσε ένα στρώμα σκόνης πάχους 1 εκατοστού, λευκής (ταλκ) ή μαύρης (καπνιά). Παραμένει το τεχνικό πρόβλημα της μεταφοράς των 250.000 τόνων του υλικού που θα ήταν απαραίτητοι. «Εξάλλου εξακολουθούμε να διαφωνούμε στην επιλογή του χρώματος», επισημαίνει ο Ζαν-Πιέρ Λιμινέ.

Να τον ρυμουλκήσουμε
Την πρόταση προώθησαν πρόσφατα δύο αστρονόμοι της NASA, ο Εντουαρντ Λου και ο Στάνλεϊ Λαβ. Η ιδέα είναι να σταλεί στο Διάστημα ένα διαστημόπλοιο ενός τόνου και να τεθεί σε τροχιά γύρω από τον αστεροειδή. Οι δυνάμεις που θα αναπτύσσονταν ανάμεσα στα δύο αντικείμενα θα αρκούσαν για να εκτραπεί ο «εχθρός» κατά μερικές εκατοντάδες μέτρα. «Τεχνικά ξέρουμε να το κάνουμε», παρατηρεί ο Ζαν-Πιερ Λιμινέ.  Η ιδέα μπορεί να δοκιμαστεί κατά την επόμενη διέλευση του Αποφη, που προβλέπεται το 2029. Θα είναι ένα είδος γενικής πρόβας ενόψει του 2036.