[Διαστάσεις] Η αγάπη θα μας σώσει

Μεγάλωσε με μια θεία του, που τη λάτρευε. Στα 80 της προσβλήθηκε από καρκίνο κι ήταν αφόρητο να τη βλέπει να υποφέρει και να μην μπορεί να κάνει τίποτα. Ποτέ άλλοτε στη ζωή του δεν είχε νιώσει τέτοιο πόνο. Εκείνη έγινε όμως καλά. Και στα 93 της έκανε απόπειρα αυτοκτονίας. Τη βρήκε λιπόθυμη, φώναξε βοήθεια και η γυναίκα μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο. Οταν συνήλθε, του έβαλε τις φωνές: «Γιατί το έκανες αυτό;». Υστερα από δύο χρόνια κι ενώ εκείνος ήταν σε ένα φεστιβάλ, έκανε δεύτερη απόπειρα. Αυτή τη φορά τα κατάφερε.

Χρειάστηκε να περάσουν αρκετά χρόνια για να γράψει ο Μίκαελ Χάνεκε ένα σενάριο πάνω σ’ αυτό το θέμα. Ετσι γίνεται πάντα: ξαφνικά σου έρχεται μια ιδέα για κάτι που έγινε χρόνια πριν ή ούτε καν μια ιδέα, ένα συναίσθημα, που θέλεις οπωσδήποτε να το εκφράσεις. Κάπως έτσι έγραψε ο αυστριακός σκηνοθέτης το «Amour» (μην το χάσετε, ειλικρινά!). Κι έκανε τα γυρίσματα σε έναν χώρο ίδιο με το διαμέρισμα των γονιών του στη Βιέννη, ώστε να ξέρει ακριβώς τις αποστάσεις ανάμεσα στα δωμάτια, ανάμεσα στο κρεβάτι και τη βιβλιοθήκη, ανάμεσα στο σαλόνι και την κουζίνα. Οπως λέει σε συνέντευξή του στη «Λιμπερασιόν», δύο πράγματα ήθελε να αποφύγει: τον συναισθηματισμό και τη δυστυχία. Τα απέφυγε και τα δύο. Πρόκειται για μια ταινία που τα λέει όλα; «Οχι, μια τέτοια ταινία θα ήταν νεκρή. Πρέπει να θέτεις ερωτήματα όσο πιο έντονα μπορείς, αλλά όχι και να προσπαθείς να δώσεις απαντήσεις, πρώτα απ’ όλα επειδή απαντήσεις δεν υπάρχουν. Οι πολιτικοί μπορεί να έχουν απαντήσεις, οι επιστήμονες το ίδιο, αλλά στην τέχνη είναι γελοίο να θεωρείς ότι μπορείς να έχεις απαντήσεις σε όλα. Μια ταινία δεν πρέπει να τελειώνει στην οθόνη, αλλά στο κεφάλι του θεατή, στην καρδιά του ή στο στομάχι του».

Ο Χάνεκε είχε βέβαια την τύχη να συνεργαστεί σ’ αυτή την ταινία με δύο υπέροχους γέρους, τον Ζαν-Λουί Τρεντινιάν και την Εμανουέλ Ριβά. Κι όπως γράφει η κριτικός κινηματογράφου της «Μοντ», αν ο σκηνοθέτης φροντίζει πάντα στις ταινίες του να ελέγχει πλήρως όλα τα συναισθήματα που προκαλεί, αυτή τη φορά οι δύο πρωταγωνιστές του, η Αν και ο Ζορζ, τον ξεπερνούν. Τα βλέμματα που ανταλλάσσουν, άλλοτε τρυφερά κι άλλοτε ψυχρά, πάντα εκφραστικά ακόμη και μέσα στη σιωπή τους, σε υποβάλλουν και σε παρασέρνουν. Η αγάπη λοιπόν θα μας σώσει; «Ολοι ζούμε με μια ένοχη συνείδηση κι όλα όσα μας συμβαίνουν είναι θλιβερές ιστορίες. Αλλά δεν είμαι προφήτης. Φυσικά υπάρχει αγάπη, αλλά αυτό είναι μια κοινοτοπία, δεν είμαι εγώ που το λέω, κι επιπλέον η αγάπη δεν βοηθάει σε ορισμένες καταστάσεις. Υπάρχουν τόσες συμπτώσεις σε μια ζωή, εγώ ο ίδιος είμαι σκηνοθέτης από σύμπτωση, θα μπορούσα να έχω γίνει συγγραφέας, ηθοποιός ή πάστορας!».

Ευτυχώς έγινε σκηνοθέτης.