Σόλο μινόρε για την καρδιά του ροκ

Τι πειράζει που μια εταιρεία βλέπει τις πωλήσεις τις στις ηλεκτρικές κιθάρες να πέφτουν και αναζητεί τρόπους μείωσης του κόστους και αύξησης της ζήτησης; Και άλλες ζορίζονται, όπως η ισάξια αντίπαλος Gibson. Το θέμα είναι να γράφεται καλή μουσική, σχεδόν όπως το καλό ποδόσφαιρο είναι πιο σημαντικό από τα παπούτσια του επιθετικού ή τα τεχνικά χαρακτηριστικά της μπάλας, σωστά; Περίπου. Γιατί όταν το 1948 ο επισκευαστής ραδιοφώνων Λίο Φέντερ βίδωσε σε ένα σκάφος από φλαμουριά ένα μακρύ κομμάτι σφένδαμο, προσάρμοσε στο πρώτο έναν ηλεκτρικό αισθητήρα και συμπλήρωσε το σύνολο με ένα σετ χορδών, ήξερε πολύ καλά ότι το αποτέλεσμα θα ήταν πρωτάκουστο. Και το κατάλαβαν όλοι, άσχετα αν δεν το ήξεραν ότι το κατάλαβαν. Η χροιά της κιθάρας του Τζίμι Χέντριξ, του Κιθ Ρίτσαρντς, του Ερικ Κλάπτον, του Ντέιβιντ Γκίλμουρ, του Μαρκ Νόπφλερ ή του Κερτ Κομπέιν θα ήταν λιγάκι διαφορετική από τις υπόλοιπες. Οχι καλύτερη – αυτό είναι θέμα γούστου. Αλλά σίγουρα διαφορετική.

Από το 1954 που μπήκε σε μαζική παραγωγή (και περισσότερο από τον προκάτοχό της, το μοντέλο Telecaster) η αμερικανική Fender Stratocaster πούλησε τόσο πολλά κομμάτια, ώστε για πολλούς η λαμπερή χροιά της έφτασε να ταυτίζεται με τον ήχο του ροκ. Ακόμη και το σχέδιό της, τις καμπύλες της, κάποιοι τις βρίσκουν έως σήμερα σέξι. Η ομορφιά όμως είναι ένα μόνο από τα απαιτούμενα προσόντα για να επιζήσεις σε έναν κόσμο όπου οι πωλήσεις των μουσικών οργάνων μόνο στις Ηνωμένες Πολιτείες άγγιξαν πέρυσι τα 6,5 δισ. δολάρια, κατά 13% δηλαδή λιγότερα από το 2005, την έπειτα από χρόνια πιο ικανοποιητική στιγμή της βιομηχανίας. Σαν να μην έφταναν όλα αυτά, η επενδυτική Weston Presidio, κάτοχος του μεγαλύτερου ποσοστού της Fender, προσπάθησε τον περασμένο Μάρτιο να δημοσιοποιήσει τις μετοχές της εταιρείας πυροδοτώντας φήμες ότι ήθελε να εγκαταλείψει το πλοίο. Οπως και να ‘χει, οι επενδυτές δείλιασαν φοβούμενοι τόσο την υψηλή τιμή όσο και τις αβέβαιες προοπτικές.

Η Fender ωστόσο ήξερε από δυσκολίες πολύ πριν από την έλευση των συνθεσάιζερ, των DJ ή των βιντεογκέιμ προσομοίωσης κιθάρας στο στυλ του Guitar Hero. Το ίδιο και το κοινό της, το οποίο όμως αποδεικνυόταν πιο επινοητικό. Οταν για παράδειγμα το 1965 ο Λίο πούλησε λόγω προβλημάτων υγείας την εταιρεία στα τσακάλια της CBS και εκείνοι έκριναν σκόπιμο να κάνουν σκόντο από τον ήχο έως και τη διακόσμηση της κιθάρας, αυξάνοντας τη ροπή της σε βλάβες, πολλοί κιθαρίστες έπιασαν το κατσαβίδι. Εκείνοι αφαίρεσαν δύο ελατήρια από το τρέμολο, τον μηχανισμό που «ανεβάζει» το ύψος της νότας, έτσι ώστε να μπορεί και να την «κατεβάζει». Εκείνοι κατόρθωσαν να παίζουν όχι μόνο με τον πρίμο, τον μπάσο ή τον μέσο ηλεκτρικό αισθητήρα («μαγνήτη», κατά τη σχετική αργκό), αλλά και με τους συνδυασμούς τους. Τι αξία έχουν όλα αυτά; Το ίδιο αναρωτιόταν τότε και η CBS, ώσπου μυρίστηκε ότι αυτός ήταν ο μόνος τρόπος για να μιμηθεί ο Χέντριξ τους ήχους των βομβαρδιστικών του Βιετνάμ ή για να πετύχουν ο Ρόρι Γκάλαχερ και οι Dire Straits τη μεταλλική απόχρωση στα σόλο τους. Πήρε λοιπόν τις τροποποιήσεις τους και τις ενσωμάτωσε ως επιπλέον τεχνικά χαρακτηριστικά.

Οταν τη δεκαετία του ’80 άρχισαν να κυκλοφορούν και οι πρώτες ηλεκτρικές κιθάρες με άρωμα φτηνού εργοστασίου της Απω Ανατολής, τα πράγματα ζόρισαν. Η σωτήρια τότε εξέλιξη για τη Fender δεν ήταν μόνο η αγορά των μετοχών της από εργαζομένους της, αλλά και ο σχεδιασμός νέων, πάμφθηνων μοντέλων που πάσχιζαν να μπουν στην καρδιά του κιθαρίστα. Ηταν καλή προσπάθεια, η οποία θα γινόταν ακόμη καλύτερη αν οι συσκέψεις της εταιρείας λάμβαναν υπόψη τους και την ολοένα αυξανόμενη επιθυμία της μεγαλύτερης μερίδας του κοινού για ρετρό ήχο. Τον ήχο δηλαδή που είχε στο μυαλό και στα αυτιά του ο Λίο. Αντί για αυτό, έφτασαν να κατασκευάζουν αντίτυπα των μοντέλων του Χέντριξ, σχεδιασμένα με τρόπο που αν στεκόσουν μπροστά στον καθρέφτη η κιθάρα σου να μοιάζει με εκείνη την αντεστραμμένη του μεγάλου βιρτουόζου και ο λογότυπός της να διαβάζεται κανονικά. Κάτι πήγε να γίνει, ώσπου τα πορτοφόλια του κοινού άρχισαν να ανοίγουν μόνο για τις βασικές ανάγκες.

Η Weston Presidio πλέον δεν αποκλείει ότι θα επιχειρήσει και νέο άνοιγμα των μετοχών της στο κοινό. Πιο σίγουρο μοιάζει ότι θα επιμείνει στη λογική που θεωρεί αποδοτικότερη: ορδές πιτσιρικάδων θα καταναλώσουν μαζικά οτιδήποτε ικανοποιεί τον ενθουσιασμό τους, έστω και φτηνό, ενώ οι λίγοι επαγγελματίες ή οι συλλέκτες θα βάλουν βαθιά το χέρι στην τσέπη για να αποκτήσουν το μοντέλο της καρδιάς τους. Αν βρεθεί και ένας επενδυτής έτοιμος να ρισκάρει, ακόμη καλύτερα. Αρκεί βέβαια όλα αυτά να λειτουργήσουν. Ή, αν θέλετε, να ακουστούν αρμονικά.