[Ενστάσεις] Ο Τζαίημς Πάρις του πεζοδρομίου

Τρεις τύποι πάνω σε τζιπ ντυμένοι με γερμανικές στολές του γερμανικού στρατού κατοχής, στολές στο περίπου, αγορασμένες από το Μοναστηράκι, κρατάνε μια κόκκινη σημαία με τη σβάστικα και μοιάζουν να χαιρετάνε ναζιστικά – αλλά στην πραγματικότητα απλώς μοιράζουν ελληνικότατες μεγαλοπρεπείς μούντζες. Η φωτογραφία δεσπόζει κάτω από τον τίτλο «Stupidité, Βλακεία» – έτσι επιγράφεται η ανάλυση του γνωστού γάλλου δημοσιογράφου Ζαν Κατρμέρ, στα μπλογκ της εφημερίδας «Liberation». Και μαντεύετε το περιεχόμενο.

Ο Κατρμέρ έχει δίκιο, η φωτογραφία συμπυκνώνει το μέγεθος της πολιτικής ευήθειας που έχει βαφτιστεί λαϊκή αντίσταση. Αλλά ως ξένος δεν μπορεί να ξέρει ότι όταν εμείς γαλουχούμαστε με τις ταινίες του Τζαίημς Πάρις, απ’ όπου οι συνδικαλιστές της ΠΟΕ-ΟΤΑ ξεσήκωσαν τη διαμαρτυρία τους, στο χωριό του έβλεπαν κάτι κουλτουριάρικα τύπου «Το γόνατο της Κλαίρης» του Ρομέρ, την «Κινέζα» του Γκοντάρ, το «Φαρενάιτ 451» και την «Αμερικανική νύχτα» του Τριφό. Ας ακούσει, λοιπόν, ο ανιστόρητος Γάλλος για να καταλάβει τι θα πει Ελλάδα.

Ο Τζαίημς Πάρις, μετανάστης που επέστρεψε από την Αμερική, πίστευε ότι εδώ θα έφτιαχνε το ελληνικό Χόλιγουντ. Η εταιρεία παραγωγής που ίδρυσε ειδικεύτηκε στα πολεμικά. Οι ήρωές του νίκησαν Τούρκους, Ιταλούς, Γερμανούς και Βούλγαρους, παρουσιάζοντας τον πατριωτισμό (και τον πόλεμο) ως σαπουνόπερα. Ορισμένοι τυχεροί, μέσα στη χούντα, χάρη σε τέτοιες ταινίες έμαθαν το γνήσιο, καθαρόαιμο, ανόθευτο κιτς. Για τους υπόλοιπους, χρειάστηκαν η κατάρρευση του σχολείου και η ιδιωτική τηλεόραση, προκειμένου οι ταινίες εκείνες να κερδίσουν μια δεύτερη ζωή, καθαρμένες από τη ρετσινιά της χουντικής υποκουλτούρας.

Υποτίθεται ότι μια άλλη υποκουλτούρα (προσοχή: κουλτούρα μέσα στην κουλτούρα, όχι υποδεέστερη), της αριστερής χειραφέτησης, υπεράσπιζε τη σοβαρότητα, την πνευματικότητα και το καλό γούστο σε αυτόν τον τόπο. Η κουλτούρα αυτή με τον καιρό περιθωριοποιήθηκε, συρρικνώθηκε. Η κρίση έβγαλε στον δρόμο και τιγκάρισε το Κοινοβούλιο με αυτό το «τζαιημσπαρικό» ιδίωμα, με αυτό το κιτς της «Αγανάκτησης», της αντίστασης στη λογική, της εμμονής στο χάος και της κακογουστιάς ταυτόχρονα που σοκάρισε τον γάλλο δημοσιογράφο.

Ανήκω σε εκείνους που έχουν διασκεδάσει πολύ με το πολύ και ποικίλο κιτς της πολιτικής – που αν μπορούσε να το συλλάβει ο Τζαίημς Πάρις θα είχε κλείσει πολύ νωρίς το μαγαζί του. Αλλά, σήμερα, όσο κι αν θέλεις να γελάσεις, το γέλιο παγώνει. Και άθελά σου θυμάσαι τον Μίλαν Κούντερα, που περιέγραφε το επίσημο κιτς του αυταρχικού κομμουνισμού της Τσεχοσλοβακίας. Και επεσήμαινε: «Ο,τι παρενοχλεί το κιτς εξοστρακίζεται από τη ζωή: κάθε εκδήλωση ατομικισμού, κάθε σκεπτικισμός». Συλλογική stupidité: η μοίρα μας.