Οι νέοι αγαπούν τον αυτοσχεδιασμό

Οταν κάποτε είχα ρωτήσει τον κορυφαίο νορβηγό σαξοφωνίστα Γιαν Γκαρμπάρεκ, αν η τζαζ έχει μεγάλο κοινό στην πατρίδα του, είχε πει γελώντας «μα δεν υπάρχει σημείο πάνω στη Γη, όπου η τζαζ έχει μεγάλο κοινό». Σε αντίθεση με αυτό, μου είχε πει, υπάρχουν εξαιρετικοί νέοι μουσικοί, παντού, και στην Ευρώπη και στην Αμερική, μια νέα γενιά που κυριολεκτικά πετάει μουσικά.

Στα μέρη μας η τζαζ είχε πάντα τον αέρα μιας μουσικής που απευθυνόταν αποκλειστικά στους κύκλους των εστέτ. Μια μουσική δυσπρόσιτη – από λίγους για λίγους. Και μια σκηνή που δεν μπορούσε να συντηρήσει ούτε δυο χώρους για να κάνει τα λάιβ της.

Απο τις αρχές του 90 δε και για μια δεκαετία τουλάχιστον, ενώ οι εν Ελλάδι τζάζμεν περιορίστηκαν σε καμιά δεκαριά δίσκους κι άλλους τόσους γνωστούς μουσικούς (Κιουρτσόγλου, Ντέιβιντ Λιντς, Φλωρίδης, Σιγανίδης, Κοντραφούρης, Ρέλλος κ.ά.) ο χώρος έγινε πηγή ιδεών, νέων ενορχηστρώσεων και νέων ήχων γενικότερα, τροφοδοτώντας τους δίσκους και τα λάιβ γνωστών ονομάτων της ελληνικής σκηνής – ο Σαββόπουλος είναι ένα καλό παράδειγμα.

Αυτά τότε. Στα μακρινά 90s. Γιατί σήμερα, την εποχή τoυ ΥouΤube, έχει κυλήσει πολύ νερό στο αυλάκι…

Σήμερα; World Jazz Μusic Festival και για δυο τριήμερα (αύριο αρχίζει το δεύτερο) με την αφρόκρεμα της ελληνικής τζαζ και world σκηνής να παίζει στο κέντρο της πόλης. Τα περισσότερα σχήματα τα βλέπουμε για πρώτη φορά.

Τόση τζαζ στην Ελλάδα από πού ξεπήδησε; Ο Γιάννης Κασσέτας, σαξοφωνίστας και συνθέτης – έχει ξεχωρίσει στη γενιά του 2000 με τζαζ δισκογραφία (τρία CD) και πολλά λάιβ – έχει μιαν απάντηση. «Η νέα γενιά», λέει, «ακούει πολλή μουσική και γουστάρει τρελά. Αλλά και το επίπεδο των μουσικών είναι πολύ υψηλό πλέον».

Η μουσική στα καλύτερά της. Σε μπαρ, χόουμ στούντιο ή σε αίθουσες διδασκαλίας, οι μύστες του αυτοσχεδιασμού βγάζουν τα απωθημένα τους, αδιαφορώντας αν θα κάνουν καριέρα αργότερα. Και δεν ανήκουν σε κανένα «ειδικό» κοινό.

Και από πού έχουν προκύψει τόσο καλά εκπαιδευμένοι γνώστες του αυτοσχεδιασμού; Το μυστικό – γνωστό στον χώρο εδώ και κάμποσα χρόνια – είναι ότι ενώ παλιότερα έπρεπε να ξενιτευτείς στην Αμερική (και αν είσαι ειδικό ταλέντο να γίνεις δεκτός απο την περίφημη αμερικανική μουσική σχολή του Μπέρκλεϊ), τώρα αρκεί να περάσεις από ένα Τμήμα Μουσικών Σπουδών του Ιονίου Πανεπιστημίου, από δασκάλους όπως ο Δήμος Δημητριάδης (σαξόφωνο) ή ο Γιώργος Κοντραφούρης (πιάνο) ή από το τμήμα τζαζ του ωδείου Athenaeum.

«Επίσης», λέει ο Κασσέτας, «τα τελευταία χρόνια πολλοί μουσικοί της τζαζ σπουδάζουν στην Ολλανδία όπου το επίπεδο είναι πολύ ψηλό. Αλλο Ρότερνταμ, άλλο Μπέρκλεϊ. Είναι πιο απλό πλέον».

Δεν είναι μόνον αυτό όμως. Είναι το γενικότερο κλίμα μιας εποχής που έχει αλλάξει νοοτροπίες, δίνοντας μεγάλη ευελιξία σε κοινό και μουσικούς. Ο Αλέξανδρος Κασαρτζής, βιολοντσελίστας του Sabbia Trio, τελείωσε το Κρατικό Ωδείο Θεσσαλονίκης, στη συνέχεια πέρασε από το Ωδείο της Γένοβας όπου μελέτησε μπαρόκ βιολοντσέλο (τέλειωσε πέρυσι), αλλά στη συνέχεια τον κέρδισε η τζαζ. «Απλώς επειδή μου άρεσε», λέει. «Δεν το έκανα για κανέναν άλλο λόγο. Σίγουρα δεν επιβιώνουμε απ’ αυτό, αλλά όλοι κάτι κάνουμε (εκείνος είναι καθηγητής σε ωδείο). Και φυσικά είμαι αισιόδοξος για το μέλλον γιατί βλέπω πόσο υλικό υπάρχει σ’ αυτόν τον χώρο».

Και κάτι ακόμα. Η κρίση έχει και τις θετικές της πλευρές. Οπως λέει ο διοργανωτής του φεστιβάλ Γιώργος Καρακώστας, «η έξαρση που βλέπουμε στα λάιβ είναι και γιατί τα μεροκάματα έχουν πέσει πολύ, άρα υπάρχει ανάγκη για δράση. Και το κοινό πάει παντού. Ιδίως η πιτσιρικαρία τρελαίνεται να βλέπει νέα πράγματα».