Οι άλλοι Ιμπραήμ

Η περίπτωση του χριστιανού-που-διαπρέπει-στη-μουσουλμανική-κοινωνία δεν ήταν τόσο σπάνια στα οθωμανικά χρόνια. Το επισημαίνει στην εισαγωγή του βιβλίου, ο συγγραφέας Γιάννης Ξανθούλης υπογραμμίζοντας ότι αυτό κάτι σημαίνει για «τις εκλεκτικές μας συγγένειες με ετεροθαλείς ημισελήνους της Ιστορίας». Θυμίζει μάλιστα τον Ελληνα (ή Αρμένιο) Κοτζά Μιμάρ Σινάν, ο οποίος την ίδια εποχή με τον Ιμπραήμ κυριαρχούσε στα πράγματα ως αρχιτέκτονας κάποιων από τα πιο περίλαμπρα κτίσματα της εποχής. Εκείνος όμως γλίτωσε τον στραγγαλισμό και συνέχισε το έργο του και έπειτα από τον θάνατο του Σουλεϊμάν το 1566, όταν στον θρόνο ανέβηκε ο γιος του με τη Χιουρέμ, Σελίμ Β’.

Το γενικότερο ζήτημα της κοσμικής εξουσίας στα μουσουλμανικά κράτη αποτυπώνεται πάντως και σε δύο σύγχρονα μυθιστορήματα που παρουσιάζουν εξαιρετικό ενδιαφέρον. Το παλαιότερο, του ’80, ανήκει στον εκλεκτό Αιγύπτιο Γκαμάλ Γιτάνι, ο οποίος σχολιάζει την πολιτεία και τον λαϊκισμό του Νάσερ, μιλώντας για τη διαφθορά στην Αίγυπτο του 16ου αιώνα την οποία κλήθηκε να «τακτοποιήσει» ο σερασκέρης Ιμπραήμ. Είναι ο «Μπαρακάτ ο δίκαιος» (Καστανιώτης μτφ. Ε. Καπετανάκη). Το πλέον πρόσφατο, του 2008, είναι η «Γητεύτρα της Φλωρεντίας» (Ψυχογιός, μτφ. Γ.Ι. Μπαμπασάκης) και ανήκει στον Ινδοβρετανό Σαλμάν Ρούσντι ο οποίος εστιάζει στον μογγόλο αυτοκράτορα Ακμπάρ, εξετάζει το ζήτημα της εξουσίας στις μεγάλες αυλές του Ισλάμ και της Χριστιανοσύνης κατά τον 16ο αιώνα, πάλι, προκειμένου να μιλήσει για τη δική του επικαιρότητα.