[Φαινόμενα] Ενα βρετανικό φαινόμενο στις οθόνες μας

Εχει χαρακτηριστεί σαν το ωραιότερο τηλεοπτικό μελόδραμα όλων των εποχών («USA Today») και ακόμη «έργο μεγάλο, ρομαντικό και με έξοχες ερμηνείες» («L.A. Times»). Εχει ήδη 6 βραβεία Εμι και μια Χρυσή Σφαίρα για την πρώτη σεζόν της προβολής του, έχει προταθεί για 16 ακόμη Εμι για τη δεύτερη σεζόν, ενώ ο τρίτος κύκλος που ήδη ξεκίνησε αναμενόταν με ενδιαφέρον ακόμη και από εκείνους που στάθηκαν αυστηροί στην κριτική τους, γράφοντας ότι σταδιακά «εκφυλίστηκε» η υπόθεση σε σαπουνόπερα που ασχολείται με τις ετοιμασίες του γάμου του νεαρού πρωταγωνιστικού ζευγαριού.

Αν υπάρχει πάντως ένα στοιχείο που κάνει τη σειρά μοναδική, είναι η έξοχη αναπαράσταση του παρελθόντος όχι μόνο με τα σκηνικά, τα κοστούμια και την ατμόσφαιρα, αλλά και με τους ίδιους τους διαλόγους, τον τρόπο της αφήγησης, τα οποία υπογράφει ο οσκαρικός σεναριογράφος Τζούλιαν Φέλοουζ. Η έξοχη δουλειά του φαίνεται στη χρήση εκφράσεων και λέξεων – για το ελληνικό κοινό θα είναι δύσκολο να το αντιληφθεί – που χρησιμοποιούνταν στην καθομιλουμένη των Βρετανών την προπολεμική εποχή, αλλά και στο ότι εμβαθύνει στο αυστηρό, ταξικό βρετανικό σύστημα μέσα από τις εθιμικές ιδιομορφίες του. Πρόκειται για την ιστορία μιας βρετανικής οικογένειας ευγενών και των υπηρετών τους, που μάλιστα στο μεγαλύτερο μέρος της διαδραματίζεται μεταξύ του γραφείου του πάνω ορόφου του πατριάρχη της οικογένειας των Κρόλεϊ, κόμη του Γκράνθαμ, του πολυτελούς σαλονιού και των κάτω διαμερισμάτων και βοηθητικών χώρων όπου κινούνται οι υπηρέτες.

Η υπόθεση ξεκινάει με τα νέα για τη βύθιση του «Τιτανικού», λίγο πριν ξεσπάσει ο πόλεμος, και διατρέχει τα χρόνια και τις εποχές από τον ένα πόλεμο στον επόμενο μέσα από τις ζωές των Κρόλεϊ, των πλούσιων φίλων τους και των υπηρετών τους, περνώντας από την οικονομική κρίση στην ιρλανδική, χωρίς να αποφεύγει αυτό το ευαίσθητο πολιτικοϊδεολογικό ζήτημα για τους Βρετανούς. Αλλωστε, μια από τις κόρες Κρόλεϊ και εγγονή της φοβερής κοντέσας του Γκράνθαμ, την οποία ερμηνεύει μια έξοχη Μάγκι Σμιθ, το σκάει στην Ιρλανδία με τον πολιτικοποιημένο σοφέρ της οικογένειας.

Ουδείς μπορεί να αρνηθεί πάντως ότι οι Βρετανοί υπερέχουν στις σειρές αναπαράστασης του παρελθόντος, διαθέτοντας – εκτός από μεγάλη λογοτεχνική παράδοση από την Τζέιν Οστεν ώς τον Ντίκενς – και τους κατάλληλους φυσικούς χώρους. Στο κάστρο του Χάμσαϊρ έγιναν τα περισσότερα από τα εσωτερικά γυρίσματα και αρκετά από τα εξωτερικά που δίνουν την ατμόσφαιρα του πύργου των Κρόλεϊ, ενώ στο χωριό Μπάμπτον του Οξφορντσάιρ έγιναν τα περισσότερα από τα εξωτερικά γυρίσματα. Οσο για το κόστος του κάθε επεισοδίου, μπορεί να μοιάζει ιλιγγιώδες το ένα τουλάχιστον εκατομμύριο λίρες, αλλά δεν υπάρχει λεπτομέρεια που να έχει διαφύγει την προσοχή των δημιουργών.

Ακόμη και η προφορά των ηθοποιών παρουσιάζει τις «ταξικές διαφορές». Εκείνοι που έχουν ρόλους ευγενών έχουν τον χαρακτηριστικό τονισμό των συλλαβών, με κορυφαία τη Μάγκι Σμιθ που δίνει ρεσιτάλ με την ιδιόμορφη προφορά της αριστοκρατικής γιαγιάς, κοντέσας του Γκράνθαμ. Ενώ οι υπηρέτες έχουν τη βαριά προφορά του Βορρά, της επαρχίας του Γιορκσάιρ.

Για όλα αυτά τα στοιχεία το «Downton Abbey» δεν θα μπορούσε ποτέ να χαρακτηριστεί «σαπουνόπερα», όπως με ελαφρότητα ορισμένοι αμερικανοί κριτικοί έσπευσαν – ιδίως κατά την προβολή του δεύτερου κύκλου – να γράψουν. Το κοινό πάντως και από τις δυο πλευρές του Ατλαντικού δείχνει αμείωτο ενδιαφέρον για τη σειρά.