Τα καλά ευρω-νέα

Τρεις καλές ειδήσεις μέσα σε λιγότερο από μία εβδομάδα είχε καιρό να δώσει ο πλανήτης Ευρώπη. Αλλά οι μέρες που πέρασαν ήταν φορτωμένες «καλά νέα» από το ευρωπαϊκό μέτωπο. Κι είχαμε ξεσυνηθίσει.

– Η παρέμβαση Ντράγκι για απεριόριστες αγορές ομολόγων στη δευτερογενή αγορά (υπό την προϋπόθεση ότι το ΔΝΤ θα βάζει καλό βαθμό στις ενδιαφερόμενες χώρες!) χαιρετίστηκε – με κάποια δόση υπερβολής – ως ένα βήμα ώστε να αποκτήσει επιτέλους η ευρωζώνη κάτι που να μοιάζει με κανονική κεντρική, ομοσπονδιακή τράπεζα. Με τον περίφημο «δανειστή τελευταίας καταφυγής».

– Η απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου της Καρλσρούης που απέρριψε την ένσταση των ευρωσκεπτικιστών (εκείνων που φωνάζουν «ούτε ευρώ στους χαραμοφάηδες του Νότου») εναντίον της νομιμότητας του μηχανισμού δανειοδότησης υπερχρεωμένων χωρών, χαιρετίστηκε από την ίδια την Καγκελάριο Μέρκελ ως «μια καλή είδηση για τη Γερμανία και την Ευρώπη».

– Τέλος, οι εκλογές στην Ολλανδία, που είχαν θεωρηθεί από όλους ως το κρισιμότερο πολιτικό τεστ πριν από τις γερμανικές εκλογές, ήταν θρίαμβος για τα κόμματα ευρωπαϊκής πεποίθησης. Οσοι κατέβηκαν με συνθήματα «έξω οι μουσουλμάνοι από την Ολλανδία» ή «έξω οι Ελληνες από το ευρώ», ηττήθηκαν οικτρά. Το αποτέλεσμα της κάλπης στην Ολλανδία, τη χώρα όπου το 2005 ναυάγησε οριστικά το ευρω-σύνταγμα, χαιρετίστηκε ως απόδειξη ότι υπάρχει ακόμη σφυγμός στις εξασθενημένες φλέβες της ευρω-δημοκρατίας.

Ολα καλά, λοιπόν; Αν εξαιρέσει κανείς όσους – και φαίνεται πως δεν ήταν λίγοι – είχαν «σορτάρει» το ευρώ, είχαν στοιχηματίσει σε μια χαμηλή ισοτιμία, κι έχασαν τα λεφτά τους, οι υπόλοιποι δεν έχουμε λόγο να μην είμαστε να ευχαριστημένοι. Ανακουφισμένοι, έστω. Αλλά…

Αλλά, πρώτον, η ευρω-κρίση έχει ακόμη πολλά και απρόβλεπτα επεισόδια μπροστά της. Πολύ περισσότερο που τίποτε απ’ όσα ώς τώρα έχουν γίνει, ούτε του Ντράγκι οι αγορές χρέους ούτε του Μπαρόζο τα σχέδια επιταχυνόμενης ομοσπονδιοποίησης, αντιμετωπίζουν το βασικό και υπο-κείμενο της κρίσης πρόβλημα. Την ανισορροπία ανάμεσα σε έναν υπερ-ανταγωνιστικό και πλεονασματικό ευρω-Βορρά κι έναν υπο-ανταγωνιστικό και ελλειμματικό Νότο. Ενώ τη δεκαετία του ’90, τη δεκαετία προετοιμασίας του ευρώ, οι εξωτερικές θέσεις των χωρών που επρόκειτο να συμμετάσχουν στο νέο νόμισμα έτειναν να συγκλίνουν (ακόμη και η Ελλάδα μείωνε το εξωτερικό της έλλειμμα), από την εισαγωγή του κι ώς σήμερα τείνουν να αποκλίνουν. Και η μοιραία απόκλιση διευρύνθηκε στον καιρό της Κρίσης. Η εξισορρόπηση, λοιπόν, της ευρωζώνης είναι υπόθεση πολύ δυσκολότερη και σκοντάφτει σε εθνικά συμφέροντα πολύ πιο άκαμπτα, απ’ ότι η κατάσβεση της πυρκαγιάς των σπρεντ.

Και, δεύτερον, το πολιτικό πρόβλημα, η απώλεια νομιμοποίησης του σχεδίου «Ευρώπη» καθαυτού, παραμένει. Δεν άρχισε με την Κρίση. Είχε αρχίσει νωρίτερα, όπως μαρτυρούσαν τα αποτελέσματα των ευρω-δημοψηφισμάτων. Αλλά η Κρίση, στη δίνη της οποίας η Ευρώπη αποδείχθηκε αδύναμη να προστατεύσει τους πολίτες της, το βιωτικό και το πολιτιστικό τους επίπεδο, επιτάχυνε και διέσπειρε αυτήν την απονομιμοποίηση.

Η νίκη των ευρωπαϊστών στην Ολλανδία, λοιπόν, είναι ελπιδοφόρα. Μα από την Αθήνα ώς το Ελσίνκι κι από το Μόναχο ώς τη Βαρκελώνη η υπόσχεση μιας ενιαίας, ειρηνικής και ευημερούσας Ευρώπης εξακολουθεί να τρίζει. Παλιοί «εθνικοί δαίμονες» αφυπνίζονται. Και οι πολίτες της γαλάζιας αστερόεσσας, τόσο εκείνοι του Νότου, που υποβάλλονται στα μαρτύρια της λιτότητας και των περικοπών, όσο και εκείνοι του Βορρά, που καλούνται να δεχθούν «μεταβιβάσεις αλληλεγγύης», δεν έχουν προ οφθαλμών ένα σχέδιο, μια νέα και ρεαλιστική ευρω-ουτοπία που να δικαιολογεί και να εξαγνίζει τις σημερινές θυσίες τους.

Καλά τα νέα, λοιπόν. Και ευπρόσδεκτα – ιδίως για εμάς που έχουμε βομβαρδιστεί τρία χρόνια τώρα με τόσο δηλητηριώδεις δόσεις απαισιοδοξίας και μαυρίλας κι έχουμε να αντέξουμε ακόμη «μέτρα», αδικίες και, πολύ φοβάμαι, διαψεύσεις επιπόλαιων προσδοκιών. Αλλά αν είναι να δοκιμάσουμε να πετάξουμε με τα, σκουριασμένα από τη μακρά αχρησία, φτερά της αισιοδοξίας, ας το κάνουμε με μέτρο. Και με αλεξίπτωτο.