«Τραγουδάμε το τραγούδι της φρίκης»

Η συναυλία στο Ηρώδειο θα αρχίσει με τον ήχο ενός σαξοφώνου και τη φωνή του Γιώργου Κιμούλη να αναρωτιέται: «Στον καιρό της φρίκης θα τραγουδάμε ακόμα;». Την απάντηση θα τη δίνει ο Θάνος Μικρούτσικος: «Ναι, θα τραγουδάμε το τραγούδι της φρίκης» – εισαγωγή, όλα αυτά, στο ορμητικό έργο του Μίκη Θεοδωράκη «Κατάσταση πολιορκίας» που θα παρουσιαστεί σε νέα ενορχήστρωση.

Το έργο, του οποίου μουσικές φράσεις έγιναν άλλοτε σήμα εκπομπών του BBC και της Deutsche Welle, υπήρξε πάντα μια εμμονή για τον Θάνο Μικρούτσικο, για δύο λόγους. Ο πρώτος έχει να κάνει με την ποίηση της Ρένας Χατζιδάκη (κόρης της συγγραφέα Λιλής Ζωγράφου). «Αποτελεί μοναδικό φαινόμενο στα ελληνικά γράμματα διότι ενώ πρόκειται για μια ερωτική σπαρακτική κραυγή, μια επίκληση στον έρωτα, προκύπτει αβίαστα και ως σπαρακτική καταγγελία της χούντας», λέει ο συνθέτης. Ο δεύτερος λόγος είναι η μουσική του Μίκη. «Εχουμε κάτι μοναδικό για την ελληνική μουσική, ίσως και για την ευρωπαϊκή, ανεξαρτήτως είδους. Πρόκειται για μουσικό χείμαρρο και ως φόρμα μελωδική αλλά και ως ρυθμική. Δεν έχει προηγούμενο».

Και για τη Μαρία Φαραντούρη το έργο έχει παγκόσμια εμβέλεια. «Διότι η ανάγκη της ποιήτριας να προσπαθήσει, μέσα στη φυλακή, να βρει καταφύγιο στον έρωτα πλέκεται με την επιθυμία της για ένα νέο συλλογικό όραμα βλέποντας ότι ο αγώνας πια έχει σαπίσει». Εχει όμως, για εκείνη, και συναισθηματική αξία. Το ερμήνευσε σε πρώτη εκτέλεση – σε ηχογράφηση στο Λονδίνο – με τον Αντώνη Καλογιάννη και μαζί το παρουσίασαν σε συναυλίες στο εξωτερικό, όσο η Ελλάδα ήταν στον γύψο.

Η Επταετία ήταν, άλλωστε, που άφησε εκκρεμή τη συνεργασία Μικρούτσικου – Φαραντούρη μέχρι σήμερα. «Στις 19 Απριλίου 1967 η ΕΦΕΕ διοργάνωσε συναυλία στο θέατρο Κεντρικό με τα “Νέγρικα” του Μάνου Λοΐζου», θυμάται ο Θάνος Μικρούτσικος. «Στη σκηνή ήμασταν ο Μάνος στα πλήκτρα, εγώ στο πιάνο, κιθάρα έπαιζε ο Διονύσης Σαββόπουλος και τραγουδούσε η Μαρία Φαραντούρη. Η συναυλία είχε φοβερή καλλιτεχνική επιτυχία, αλλά παταγώδη εμπορική αποτυχία. Τα μέλη της ΕΦΕΕ νιώθοντας τύψεις για την οργάνωση ζήτησαν μία ακόμη ευκαιρία, δύο ημέρες αργότερα. Συμφωνήσαμε, αλλά ήρθε η χούντα».

Η «Κατάσταση πολιορκίας», που γράφτηκε πριν από 44 χρόνια, απεικονίζει και τη σημερινή δραματική πραγματικότητα, λέει ο Θάνος Μικρούτσικος, γιατί «ζούμε μια βαρβαρότητα, μια καταστροφή, δεν οδεύουμε απλώς προς αυτή». Και συνεχίζει: «Δύο εκατομμύρια άνεργοι σημαίνει ότι, τουλάχιστον για το Λεκανοπέδιο, 200.000 παιδιά δεν θα έχουν αύριο γάλα να πιουν. Και ότι μια μεσαία τάξη – στυλοβάτης της ελληνικής οικονομίας – κατακερματίζεται».

Η «Κατάσταση πολιορκίας» είναι λοιπόν ένα έργο διαχρονικό. Που φέρνει κοντά, για πρώτη φορά ύστερα από 45 χρόνια, μέσα από πέντε συναυλίες φέτος το καλοκαίρι, δύο καλλιτέχνες που ήθελαν πάντα, αλλά δεν είχαν καταφέρει να συνεργαστούν.