Από τη Γηραιά Αλβιώνα στην «Γκρίζα Κυρία»

«Επιλέγοντας τον κ. Τόμσον, έναν βετεράνο της τηλεόρασης που έχει περάσει τη μισή καριέρα του στο BBC, οι “Νιου Γιορκ Τάιμς” έφτασαν έξω από τον όμιλό τους, έξω από τη βιομηχανία τους, ακόμη κι έξω από τη χώρα τους, για να βρουν έναν ηγέτη να τους καθοδηγήσει σε ένα αχαρτογράφητο ψηφιακό μέλλον».

Η φράση αυτή έχει έναν υπαινικτικά κριτικό χαρακτήρα και θα έλεγε κανείς ότι την έχει γράψει κάποιος ανταγωνιστής της ναυαρχίδας του αμερικανικού Τύπου. Κι όμως όχι: την υπογράφουν δύο στελέχη της ίδιας της εφημερίδας. Και δείχνει καθαρά ότι ο γραπτός Τύπος, που τον αγκάλιασαν και τον λάτρεψαν γενιές και γενιές, που ήταν και εξακολουθεί να είναι μια ζωτική καθημερινή συνήθεια για εκατομμύρια ανθρώπους (έστω κι αν λιγοστεύουν συνεχώς), περνά αργά αλλά σταθερά σε μια νέα φάση, όπου δεν θα κυριαρχεί πια το χαρτί, αλλά η οθόνη. Και δεν θα έχει πια τον πρώτο ρόλο η ενημέρωση, αλλά η ψυχαγωγία, ή εν πάση περιπτώσει το infotainment (information + entertainment), κάτι ενδιάμεσο δηλαδή, πιο ελαφρύ, πιο «μοντέρνο».

Οκτώ μήνες κράτησε η αναζήτηση του νέου προέδρου και διευθύνοντος συμβούλου των «Νιου Γιορκ Τάιμς». Και ο άνθρωπος που επελέγη τελικά, ο 55χρονος Βρετανός Μαρκ Τόμσον, δεν έχει καμιά εμπειρία από εφημερίδα! Στέλεχος του BBC από το 1979 και γενικός διευθυντής του από το 2004, διαχειρίστηκε την τελευταία δεκαετία δέκα τηλεοπτικά κανάλια, δεκάδες ραδιοφωνικούς σταθμούς και την ιστοσελίδα Βbc.co.uk, ενώ η τελευταία του εμπειρία ήταν η κάλυψη των Ολυμπιακών Αγώνων του Λονδίνου για την τηλεόραση, το ραδιόφωνο, το Internet και τα κινητά τηλέφωνα. Ενα από τα μεγαλύτερα επιτεύγματά του ήταν η ανάπτυξη του iPlayer, το οποίο επιτρέπει στους θεατές να δουν δωρεάν online προγράμματα ή εκπομπές που έχουν χάσει. Δεν το εφηύρε εκείνος: προσέλαβε, όμως, εμπιστεύτηκε και χρηματοδότησε εκείνους που το έκαναν. Είναι ήδη πολύ.

ΨΗΦΙΑΚΟ ΜΕΛΛΟΝ. «Εχουμε ανθρώπους που καταλαβαίνουν από έντυπη ύλη και μάλιστα τους καλύτερους στην αγορά. Εχουμε ανθρώπους που καταλαβαίνουν από διαφήμιση, τους καλύτερους στην αγορά. Ομως το μέλλον μας βρίσκεται στο βίντεο, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, στα κινητά» δήλωσε ο Αρθουρ Σουλτσμπέργκερ ο νεότερος, πρόεδρος της Times Company και εκδότης των «Νιου Γιορκ Τάιμς», εξηγώντας την απόφασή του.

Το περίεργο είναι ότι ο όμιλος έχει ελάχιστη παρουσία σε αυτόν τον χώρο: έχει ξεφορτωθεί τα περισσότερα από τα μη εκδοτικά του συμφέροντα, ενώ τον τελευταίο μήνα διαπραγματεύεται την πώληση ακόμη και του About Group, που αποτελούσε κάποτε το θεμέλιο της ψηφιακής στρατηγικής του. «Ισως ο Σουλτσμπέργκερ να μείνει στην ιστορία ως ο άνθρωπος που βούλιαξε τους “Νιου Γιορκ Τάιμς”» έγραψε ο Μάικλ Γουλφ στην «Γκάρντιαν».

Η στροφή της «Γκρίζας Κυρίας» έχει ξεκινήσει εδώ και έναν περίπου χρόνο, σε μια προσπάθεια να αντιμετωπιστούν οι επιπτώσεις των νέων τεχνολογιών, η μείωση των εσόδων από τη διαφήμιση και η οικονομική κρίση που πλήττει τη χώρα από το 2007. Το δεύτερο εξάμηνο του 2012 οι «Νιου Γιορκ Τάιμς» παρουσίασαν ζημία ύψους 88 εκατομμυρίων δολαρίων (71 εκατομμυρίων ευρώ), ενώ τα διαφημιστικά έσοδα μειώθηκαν κατά 6,6%. Ο όμιλος έχει πουλήσει τον τελευταίο καιρό μια σειρά από κτίρια που είχε στην κατοχή του, προέβη σε μείωση του προσωπικού, ενώ κατάργησε και τη δωρεάν πρόσβαση στο περιεχόμενο της ιστοσελίδας του. Η στρατηγική αυτή φαίνεται να αποδίδει: σύμφωνα με ανακοίνωση αυτής της εβδομάδας, οι συνδρομητές το δεύτερο τρίμηνο του έτους αυξήθηκαν κατά 12% σε σχέση με το πρώτο, από 454.000 σε 509.000. Τα έσοδα όμως από αναγνώστες εκτός των Ηνωμένων Πολιτειών παραμένουν σε χαμηλά επίπεδα.

Σε αυτή τη δύσκολη συγκυρία έρχεται να προσφέρει τις υπηρεσίες του ο Τόμσον. Παντρεμένος με την Αμερικανίδα Τζέιν Μπλούμπεργκ, με την οποία έχει τρία παιδιά, επιμένει ότι είναι δημοσιογράφος. «Πέρασα πολλά χρόνια ως μάχιμος δημοσιογράφος» επισημαίνει. Και είναι αλήθεια ότι στο BBC χρειάστηκε να αντιμετωπίσει τις επιθέσεις της αυτοκρατορίας του Ρούπερτ Μέρντοκ, καθώς και επικρίσεις για τον τρόπο κάλυψης διαφόρων θεμάτων, όπως το αδαμάντινο ιωβηλαίο της Βασίλισσας. Η ανεξαρτησία του BBC ήταν πάντα το μεγάλο στοίχημα. Αλλά τα κυριότερα προβλήματα που κλήθηκε να αντιμετωπίσει ήταν οικονομικού χαρακτήρα.

Από τότε που ανέλαβε την εξουσία ο Ντέιβιντ Κάμερον, το 2010, το ανταποδοτικό τέλος για το BBC πάγωσε, και μαζί του οι επεκτατικές του φιλοδοξίες. Αλλά ο Τόμσον αντεπιτέθηκε, βρήκε άλλες πηγές εσόδων και αποχωρεί με τον αέρα τού απολύτως επιτυχημένου. Προκάλεσε βέβαια κάποιες γκρίνιες όταν οι απολαβές του έφτασαν πριν από λίγα χρόνια τις 800.000 λίρες (γύρω στο ένα εκατομμύριο ευρώ). Το ποσό αυτό, όμως, ωχριά μπροστά στην αποζημίωση που έλαβε τον περασμένο Νοέμβριο η προκάτοχός του στους «Νιου Γιορκ Τάιμς», η Τζάνετ Ρόμπινσον: 24 εκατομμύρια δολάρια. Ολα σε αυτή τη ζωή και σε αυτό το επάγγελμα είναι σχετικά.

ΔΕΙΠΝΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Το «μαγαζί» που αναλαμβάνει ο Τόμσον είναι σαφώς μικρότερο από το BBC. Και θα συρρικνωθεί ακόμη περισσότερο: μια από τις πρώτες αποφάσεις που θα κληθεί να λάβει αφορά το μέλλον της «Μπόστον Γκλόουμπ» και τον χαρακτήρα της «Ιντερνάσιοναλ Χέραλντ Τρίμπιουν». Στην πραγματικότητα, βέβαια, τον τελικό λόγο εδώ θα έχει ο Σουλτσμπέργκερ. Και δεν είναι λίγοι εκείνοι που σαρκάζουν ήδη ότι ο νέος πρόεδρος των «ΝΥΤ» δεν θα έχει και πολλή δουλειά στη Νέα Υόρκη. Θα τον καλούν όμως σε δείπνα, γράφει ο Γουλφ. Ο πιο σημαντικός άνθρωπος στην Αμερική με τις λιγότερο σημαντικές ευθύνες: υπέροχο!

Και ο ρόλος της διευθύντριας των «Νιου Γιορκ Τάιμς», της Τζιλ Εϊμπραμσον, σε όλα αυτά; Περίεργο, το όνομά της δεν αναφέρεται πουθενά. Σαν να μην έχει σημασία το περιεχόμενο της εφημερίδας, αλλά μονάχα ο τρόπος που πλασάρεται. Σαν να μη μετρά η ποιότητα του κειμένου, αλλά της ηλεκτρονικής συσκευής που το φιλοξενεί. Ο Μίχαελ Ρίνγκιερ, πρόεδρος του ομώνυμου ελβετικού ομίλου που μεταξύ άλλων εκδίδει την «Μπλικ» (την αυστριακή εκδοχή της «Μπιλντ»), δεν έχει καμιά αμφιβολία: «Ο ανθρώπινος εγκέφαλος δεν κάνει καμιά διάκριση ανάμεσα στο σοβαρό και το διασκεδαστικό. Ξεχωρίζει όμως πολύ καλά αυτό που τον ενδιαφέρει από εκείνο που δεν τον ενδιαφέρει». Κι αυτά που ενδιαφέρουν δεν είναι η κρίση του ευρώ, ο πόλεμος στο Ιράκ ή η πείνα στην Αφρική, αλλά τα ταξίδια, το Λόττο και οι ποδοσφαιρικοί αγώνες. Εκεί επενδύουν πλέον τα μεγάλα μίντια στην Αμερική και την Ευρώπη. Μόνο έτσι θα επιβιώσουν – ή έτσι τουλάχιστον νομίζουν.

ΕΙΠΕ
Αποτελεί ένα πραγματικό προνόμιο να μου ζητείται να ενταχθώ στην Times Company καθώς ανοίγει ένα καινούργιο κεφάλαιο στην ιστορία της

ΕΙΠΑΝ ΓΙ’ ΑΥΤΟΝ
Είναι ο άνθρωπος που εμφανίζεται με τη σκούπα και το φαράσι όταν τελειώνει το πάρτι
Εμιλι Μπελ, διευθύντρια ψηφιακής δημοσιογραφίας στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια