Βετεράνοι πολέμου σε αρχαίο ελληνικό δράμα

Ο Ηρακλής μαινόμενος της αρχαίας τραγωδίας στέκεται σιωπηλός μπροστά από μια στρατιά βετεράνων του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου που αφηγούνται όσα βίωσαν. Ο Οδυσσέας του ομηρικού έπους, από την άλλη πλευρά, με την αέναη περιπέτειά του συνεχίζει να αποδεικνύει ότι ο επιμένων νικά στον δρόμο του για την Ιθάκη. Είναι οι ήρωες που πρωταγωνιστούν σε παραγωγές που έρχονται από την άλλη άκρη του Ατλαντικού, από την περίφημη ομάδα Aquila Theatre και το Πανεπιστήμιο Στάνφορντ των ΗΠΑ.

Οι ήρωες αυτοί κουβαλούν μέσα τους όσα έχουν να διδάξουν η τραγωδία και η αρχαία ελληνική γραμματεία καθώς και τις ανησυχίες κάθε σύγχρονου ανθρώπου.

Στην περίπτωση της ομάδας Aquila Theatre από τη Νέα Υόρκη, το αρχαίο δράμα γίνεται όχημα για να μεταφέρει σκέψεις και συναισθήματα με τη βοήθεια νέων μέσων και σύγχρονων πρακτικών. Η πρώτη τους άφιξη στην Ελλάδα πραγματοποιείται με την παράσταση του έργου «Ηρακλής (μαινόμενος)» του Ευριπίδη (απόψε στο Φεστιβάλ Αιγαίου στη Σύρο και 22-24/7 στο Ιδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης).

Η παράσταση του ιδρυτή τού Aquila Theatre και μεταφραστή Πέτερ Μάινεκ και της σκηνοθέτιδος Ντεζιρέ Σάνσεζ αντιπαραβάλλει την τρέλα του πολέμου με την τρέλα του Ηρακλή.

Η καινοτομία της έγκειται κυρίως στο εγχείρημα να αντικατασταθεί ο Χορός των Γερόντων με την προβολή σε οθόνη αληθινών μαρτυριών από αμερικανούς βετεράνους – άνδρες και γυναίκες – οι οποίοι υπηρέτησαν στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, στο Βιετνάμ, το Ιράκ και το Αφγανιστάν.

«Είναι μια τολμηρή ιδέα για τον Χορό, αλλά ενέχει αλήθεια, συναίσθημα και βάθος, ενώ ταυτόχρονα θέτει το αρχαίο δράμα απέναντι σε σύγχρονες ανησυχίες αναδεικνύοντας την αιώνια δυναμική της τραγωδίας», εξηγούν τα μέλη της ομάδας Aquila Theatre που από την ίδρυσή της, το 1990, καταπιάνεται με παραγωγές αρχαίου δράματος οι οποίες έχουν ανέβει από τον Λευκό Οίκο έως το Λίνκολν Σέντερ. Εδώ και δύο χρόνια η ομάδα παρουσιάζει το πρόγραμμα «Ancient Greeks/Modern Lives» με ελληνικά κλασικά κείμενα προκαλώντας δημόσιο διάλογο.

«Στόχος είναι η αξιοποίηση του έργου του Ευριπίδη ώστε οι άνθρωποι να σκεφτούν το κόστος και τις ολέθριες επιπτώσεις του πολέμου, αλλά και τη φροντίδα που οφείλουμε να προσφέρουμε στους ανθρώπους που στρατολογούνται μετά την επιστροφή τους», εξηγούν.

Την επιβράβευση των προσπαθειών, παρά τις δυσκολίες, αποκαλύπτει στη σκηνή το ανέβασμα του ομηρικού έπους «Οδύσσεια» από το Πανεπιστήμιο Στάνφορντ των ΗΠΑ και την πρωτοβουλία Stanford Summer Theatre.

Ο Οδυσσέας ταξιδεύει υπό τους ήχους των κρουστών που πλημμυρίζουν τη σκηνή με ήχους της θάλασσας. «Οι περιπλανήσεις του Οδυσσέα», σε μετάφραση του Ολιβερ Τάπλιν, που βασίζονται σε ένα κομμάτι του έπους, ανεβαίνουν στο Ιδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης από τις 12 έως 15 Σεπτεμβρίου.

«Αφού θαλασσοδάρθηκε επί 10 χρόνια, ο Οδυσσέας επιστρέφει, αποκαλύπτεται, επιτίθεται, νικά τους εχθρούς του και σώζεται. Αυτή είναι η ουσία. Τα υπόλοιπα είναι διάφορα επεισόδια», εξηγεί ο ιδρυτής του Stanford Summer Theatre, σκηνοθέτης και καθηγητής Ρας Ρεμ, που επιστρέφει στη σκηνοθεσία του συγκεκριμένου έργου μετά την πρώτη του απόπειρα το 1992 στο Μαλιμπού. Πρόκληση αποτελεί άλλωστε, όπως λέει, το να μεταφερθεί ο Ομηρος στη σκηνή και να μιλήσει στο σημερινό κοινό διατηρώντας τη γλώσσα και τις εικόνες του έπους. Η παράσταση πραγματοποιείται με την οικονομική στήριξη του ΕΣΠΑ 2007-2013 που εγκαινιάζει τον Σεπτέμβριο ένα τριετές πρόγραμμα με θέμα «Αρχαίο Δράμα: Επιρροές και σύγχρονες προσεγγίσεις» σε συνεργασία με μεγάλα πανεπιστήμια του εξωτερικού.