Τα θρυλικά Μπαλέτα ξαναζούν

Το 1909 τα Ρωσικά Μπαλέτα μεταμόρφωσαν το τοπίο του σύγχρονου χορού καθώς η ελίτ της ρωσικής σχολής κλασικού χορού απέρριπτε τα στεγανά του νεοκλασικισμού που βάραιναν το μπαλέτο να αναπτυχθεί σε μια αυτόνομη έκφραση τέχνης. Ο Σεργκέι Ντιαγκίλεφ δεν ήταν απλώς ο καλλιτεχνικός διευθυντής των Ρωσικών Μπαλέτων. Ηταν μια εξαιρετική φυσιογνωμία, ο οποίος ήταν ικανός να συνδέσει μεταξύ τους καλλιτέχνες από διαφορετικούς τομείς και να τους κάνει όλους συνδημιουργούς του. Τα Ρωσικά Μπαλέτα του οραματιστή ιμπρεσάριου ήταν ο καταλύτης για την ανάδειξη των νέων ρευμάτων που διαπέρασαν τον χορό, τη μουσική, την εικαστική παραγωγή και το ντιζάιν που αναπτύχθηκε στο Παρίσι των αρχών του 20ού αιώνα.

Το 1913, στην έναρξη της πέμπτης καλλιτεχνικής περιόδου τους στο θέατρο των Ηλυσίων Πεδίων, τα Ρωσικά Μπαλέτα κατέπληξαν την παριζιάνικη κοινωνία των τεχνών. Ηταν η παραγωγή της «Κλεοπάτρας» με την Αϊντα Ρουμπινστάιν να ερμηνεύει τον ρόλο της βασίλισσας της Αιγύπτου.

Η Ρουμπινστάιν ήταν μια οικονομικά εύρωστη Ρωσίδα με δυναμικό χαρακτήρα, η οποία γοητεύτηκε από τις ικανότητες των Μικαΐλ Φοκίν, Βάσλαβ Νιζίνσκι, καθώς και άλλων αστεριών που βρίσκονταν στην ομάδα του Ντιαγκίλεφ, και κατάφερε να μάθει τις κινήσεις του χορού τους και να αφομοιώσει στοιχεία της δραματικής τους τεχνικής. Μάλιστα, για δύο σεζόν συναντήθηκε μαζί τους επάνω στη σκηνή, ενώ αργότερα ο διάχυτος αισθησιασμός της και η απρόσκοπτη ροή στην κινησιολογία της την ανέδειξαν σε κυρίαρχη προσωπικότητα, πολύ πιο μπροστά και από τους εκπαιδευμένους στο μπαλέτο χορευτές.

Η Αϊντα Ρουμπινστάιν σταμάτησε να χορεύει για τα Ρωσικά Μπαλέτα έπειτα από δύο σεζόν, αποφασίζοντας ότι ήταν η στιγμή να δημιουργήσει τη δική της ομάδα χορού με χρηματοδότηση από την ίδια. Η ρωσίδα μαικήνας του χορού διέθεσε την περιουσία της, καθώς και χρήματα του συντρόφου της Βάλτερ Γκίνες, με σκοπό να ανταγωνιστεί τη φήμη και το ταλέντο του Ντιαγκίλεφ, ο οποίος πάντα αγωνιζόταν να βρει χορηγούς για τις υπερπαραγωγές του. Εκείνη συνέχισε τον περιπετειώδη βίο της και απέδρασε από τη Γαλλία στη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου φοβούμενη την αιχμαλωσία της από τους Ναζί. Επέστρεψε έπειτα από χρόνια και πέθανε στην περιοχή Βανς της Προβηγκίας το 1960.

Η ιδέα να επαναφέρουν στη ζωή την Αϊντα Ρουμπινστάιν και να την ανεβάσουν πάλι στη σκηνή του Παρισιού ήρθε στον σημερινό διευθυντή των Ρωσικών Μπαλέτων Αντρις Λιέπα χάρη στην αδελφή του Ιλσε – όταν την είδε ντυμένη με κοστούμια εποχής να συμμετέχει στα γυρίσματα της χορευτικής ταινίας «Σεχερεζάντ», την οποία ο Λιέπα είχε αναβιώσει τον Ιανουάριο του 1993.

Η «Κλεοπάτρα – Αϊντα Ρουμπινστάιν» είναι παράσταση χορού και χορευτική ταινία, την οποία κινηματογράφησε ο Πατρίκ ντε Μπανά, συνεργάτης του Λιέπα από την εποχή των Μπαλέτων Μπεζάρ και γνωστός από τις χορογραφίες του στις ταινίες με αναφορά στο φλαμένκο του Κάρλος Σάουρα. Η αναβιωμένη «Κλεοπάτρα» βρήκε πολλούς χορηγούς ανάμεσα σε ευρωπαίους και ρώσους φίλους του χορού και της παράδοσης που δημιούργησε ο Σεργκέι Ντιαγκίλεφ, ώστε να παρουσιαστεί στη Μόσχα, στο Λονδίνο και σε άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.

Ο Αντρις Λιέπα υπήρξε ο πρώτος σοβιετικός χορευτής μπαλέτου που έλαβε την άδεια να συμμετάσχει σε αμερικανικό σχήμα χορού – χόρεψε με το Αμέρικαν Μπαλέ Θίατερ. Υστερα από ένα ατύχημα που του στοίχισε το τέλος της χορευτικής του καριέρας επέστρεψε στη Ρωσία, όπου ξεκίνησε την αναβίωση των Μπαλέτων του Ντιαγκίλεφ. Κατά τη διάρκεια του σοβιετικού καθεστώτος οι παραγωγές των Ρωσικών Μπαλέτων και το έργο του Ντιαγκίλεφ είχαν απαγορευτεί επειδή ο ιμπρεσάριος και πολλοί από τους χορευτές είχαν παραμείνει στο εξωτερικό, φέροντας για πάντα το στίγμα του προδότη της σοβιετικής ιδεολογίας.

Η προσπάθεια του Λιέπα βρήκε ανταπόκριση ανάμεσα σε χορευτές του Μπαλέτου Μπαλσόι, οι οποίοι συνεργάστηκαν μαζί του και για τις αναβιώσεις των έργων «Ιεροτελεστία της άνοιξης» και «Το πουλί της φωτιάς». Επίσης, για την επέτειο το 2013 των εκατό χρόνων από την πρεμιέρα των Ρωσικών Μπαλέτων στο Παρίσι ο Αντρις Λιέπα συνεργάζεται με τον ρώσο σκηνοθέτη Γκιόργκι Ισαϊκιάν για το ανέβασμα του «Χρυσού πετεινού» του Ρίμσκι-Κόρσακοφ στο Θέατρο των Ηλυσίων Πεδίων. Το φάντασμα του Ντιαγκίλεφ επιστρέφει στον τόπο του θριάμβου του.