[Φαινόμενα] Απροστάτευτοι στη βία

Ακόμη και αν δεν υπήρχε η οικονομική κρίση να ροκανίζει σταθερά τις ζωές και τις αξίες που τους προσέδιδαν νόημα, αρκούσε η μιντιακή αμηχανία με την οποία αντιμετωπίστηκε ο νεαρός πρωταγωνιστής της τραγωδίας της Παιανίας σε συνδυασμό με την εκτυφλωτική υπερπροβολή της τραγωδίας στην εκπομπή του Παπαδάκη για να επιβεβαιώσουμε ότι βρισκόμαστε κυρίως σε βαθύτατη κρίση πολιτισμού.

Ενας νέος άνδρας που θα έπρεπε να επενδύει τις πνευματικές και σωματικές δυνάμεις του αποκλειστικά στο μέλλον του σήκωσε το όπλο τυφλωμένος από τρόμο και αφαίρεσε τη ζωή εκείνου που πριν από λίγο είχε εισβάλει στο σπίτι του για να κλέψει.

Και ένα προεκλογικό τηλεοπτικό πάνελ, όπου θα έπρεπε ο παρουσιαστής και οι καλεσμένοι του να μην παρεκκλίνουν από τη συζήτηση συγκεκριμένων προτάσεων για τη σωτηρία του τόπου, κατέληξε σε τραγικά βίαιη εκτροπή.

Εχουμε επανειλημμένως αναφερθεί στην επικίνδυνη επένδυση του μιντιακού θεάματος στη βία. Γιατί πολύ απλά ο καβγάς, η ένταση και πολύ περισσότερο ο τρόμος πουλάνε.

Αγρια εγκλήματα μετατρέπονταν σε υλικό για μαραθώνιες τηλεοπερέτες, ερεθίζοντας ύπουλα το θυμικό του φιλοθεάμονος και τον συναισθηματισμό του, ο οποίος έμενε αδικαίωτος. Γιατί το τηλεοπτικό θέαμα εξαντλείται πάντα στην τρομολαγνική αξιοποίηση της βίας.

Ετσι όσα ακολουθούν, πιθανές συλλήψεις, απονομή δικαιοσύνης, ο εκ των υστέρων έλεγχος του θεάματος και η ατελέσφορη διαδικασία προστίμων δεν ισορροπούν τις ρωγμές που προκαλεί το αίσθημα του τρόμου στον ηθικό πυρήνα του πολιτισμού. Ο θεατής αισθάνεται μονίμως απροστάτευτος.

Τι να πρωτοθυμηθούμε! Την υπόθεση Σορίν Ματέι και εκείνη την υπερπαραγωγή τρόμου-σε-απευθείας-μετάδοση η οποία δεν κατέληξε μόνο στο να χάσει τη ζωή της μια νέα γυναίκα αλλά και να καθιερωθεί το τυφλό κυνήγι της τηλεθέασης μέσα από τρομολαγνικά θεάματα; Μήπως συνέχεια αυτών των νέων ηθών δεν ήταν η τρομο-οπερέτα με την απαγωγή του λεωφορείου του ΚΤΕΛ, όπου επίσης έχασε τη ζωή του ένας έλληνας φοιτητής; Και έκτοτε όποιο γεγονός άγριας βίας προσέφερε την τηλεγαστριμαργία του live σπλάτερ αποτελούσε ιδανικό τηλεοπτικό προϊόν.

Φονικά ξεσπάσματα ψυχικά διαταραγμένων, άγρια εγκλήματα τα οποία αν τύχαινε και αφορούσαν και διασημότητα, όπως η τραγωδία με τον Νίκο Σεργιανόπουλο, μετατρέπονταν σε εθνικές σαπουνόπερες του τρόμου.

Μέσα σε ελάχιστα χρόνια η βία έγινε συστατικό της μιντιακής και – εντέλει – της πραγματικής καθημερινότητας. Τα ξεσπάσματα της βίας στους δρόμους, η δολοφονία του εφήβου Α. Γρηγορόπουλου, τα άγρια επεισόδια στο Κέντρο των Αθηνών, οι βανδαλισμοί, η πυρπόληση κτιρίων, τα θύματα στη Marfin.

Και θρήνοι εκ των υστέρων. Αφού συμβεί το κακό. Και κυρίως αφού το έχουμε καταναλώσει ως τηλεοπτικό σόου εξαιρετικά υψηλής τηλεθέασης. Σε τηλεοπτικά σαλονάκια, όπως της Μελέτη και της Στεφανίδου, ο ρόλος των οποίων είναι να διαμορφώνουν ήθη κατανάλωσης προβάλλοντας από λουσάτες μάρκες ρούχων και αξεσουάρ ώς διασημότητες της σόουμπιζ, αίφνης βρέθηκαν να συζητούν και να προβάλλουν αποσπάσματα από διάφορα είδη βίαιων ξεσπασμάτων σαν να πρόκειται για ανάλυση των σίκουελ μιας μεγάλης τηλεοπτικής επιτυχίας. Εθίζοντας το κοινό τους να μηρυκάζει κανιβαλικά τηλεγεύματα χωρίς καμιά αίσθηση κινδύνου.

Εμείς θεωρούμε – ή παριστάνουμε – ότι η θέα του «τέρατος» είναι αρκετή για να το αποκλείσουμε ηθικά. Μόνο που, μέσα από την τηλεοπτική εκλάμπρυνση της τυφλής βίας και απειλής, έρχεται και η ακύρωση του ηθικού φραγμού.

Παιδί αυτού του «πολιτισμού», αυτής της ατμόσφαιρας είναι και ο 24χρονος φοιτητής από την Παιανία που πληρώνει ακριβά την ψευδαίσθηση ότι το όπλο είναι η «λύση».