[Αποψη] Ο πανικός, οι καταθέσεις και το τείχος προστασίας

Ενώ στην ευρωζώνη εξετάζεται πλέον ανοιχτά το ενδεχόμενο εξόδου της Ελλάδας από το ευρώ, τα δεδομένα δείχνουν πως δεν έχει ακόμη αναπτυχθεί ένα αρκετά αποτελεσματικό τείχος προστασίας για να αποφευχθεί μια βαθύτερη κρίση σε περίπτωση που κλονιστεί η εμπιστοσύνη των καταθετών στο τραπεζικό σύστημα μιας χώρας – μέλους. Την προηγούμενη εβδομάδα, οι ευρωπαίοι ηγέτες συζήτησαν μέτρα στήριξης των τραπεζών, μέτρα που η ΕΚΤ προσδοκά ότι θα περιλαμβάνουν ένα ταμείο εξυγίανσης των τραπεζών το οποίο θα αντιμετωπίζει τις περιπτώσεις πτώχευσης ή αναδιάρθρωσης πιστωτικών οργανισμών.

Ωστόσο, μια μαζική φυγή κεφαλαίων από τις τράπεζες – είτε λόγω ανησυχιών ότι η μια κυβέρνηση είναι ιδιαίτερα αδύναμη για να στηρίξει τις τράπεζές της είτε ότι η χώρα ενδέχεται να εγκαταλείψει το ευρώ – θα αποτελούσε ένα εντελώς διαφορετικό είδος κρίσης.

Θα πρέπει να διασφαλιστεί π.χ. ότι τυχόν αναγκαστική μετατροπή των καταθέσεων στην Ελλάδα από ευρώ σε ένα νέο αδύναμο νόμισμα δεν θα προκαλέσει φυγή καταθέσεων σε τράπεζες κάπου αλλού. Ηδη παρατηρείται φυγή κεφαλαίων από τις τράπεζες περιφερειακών οικονομιών της ευρωζώνης, την ώρα που οι κεντρικές τράπεζες του πυρήνα έχουν πλεονασματικό ισοζύγιο. Σύμφωνα με στοιχεία του γερμανικού οικονομικού ινστιτούτου Ifo, τα χρέη προς την Bundesbank ανέρχονταν στα 670 δισ. ευρώ. Το ποσό αυξάνεται κατά 33 δισ. ευρώ κατά μέσο όρο κάθε μήνα από τότε που άρχισε να επιδεινώνεται η κρίση τον περασμένο Ιούλιο. Την ίδια στιγμή, όλες οι περιφερειακές χώρες έχουν συσσωρεύσει υψηλές υποχρεώσεις. Τις υψηλότερες έχουν η Ιταλία και η Ισπανία με 279 δισ. ευρώ (έως τον Απρίλιο) και 276 δισ. ευρώ (έως τον Μάρτιο) αντίστοιχα.

Εάν η Ελλάδα βγει από το ευρώ, η Πορτογαλία και η Ισπανία μπορεί να είναι οι επόμενες, σκέφτονται οι καταθέτες σε όλη την περιφερειακή ερυρωζώνη, με τη Citigroup να υπολογίζει ότι θα μπορούσαν να αποσύρουν ώς 340 δισ. ευρώ.

Στις Βρυξέλλες αλλά και στις μεγάλες οικονομίες της Γηραιάς Ηπείρου, λοιπόν, δείχνει να έχει διαμορφωθεί η αντίληψη πως η ευρωζώνη μπορεί να αντέξει χωρίς την Ελλάδα, όχι όμως από έναν τραπεζικό πανικό. Αν όμως το τείχος προστασίας καλύψει και αυτό το ενδεχόμενο, τότε τα περιθώρια της χώρας μας θα περιοριστούν δραματικά.