Το μεγάλο ταξίδι του Περικλή

Πώς είναι να προετοιμάζεσαι για κάτι που μάλλον κάνεις για τελευταία φορά; Θυμάσαι μία-μία τις στιγμές που σε οδήγησαν ώς εδώ βγάζοντας στεναγμούς; Στα καμαρίνια του Εθνικού και ενώ από τα ηχεία τους ακούγεται η απογευματινή παράσταση, η μικρή αναμπουμπούλα των ηθοποιών του «Περικλή» δεν μαρτυρά βιασύνη για την τελευταία τους εντός έδρας εμφάνιση. Θυμούνται πολύ καλά πώς έφτασαν μέχρι εδώ. «Ηταν ένα μεγάλο ταξίδι, που άρχισε από τη γνωριμία με το κείμενο και τη σκηνοθετική προσέγγιση. Εξελίχθηκε τόσο απαλά, που στη συνέχεια σχεδόν με στήριζε σαν μια συνήθεια ήσυχη όπου επιστρέφεις διαρκώς», λέει η Μαρία Σκουλά, ενώ ετοιμάζει το κοστούμι για τον ρόλο της Θαΐσας. «Δεθήκαμε όλοι γιατί για πολύ καιρό ερχόμαστε εδώ, ντυνόμαστε, κατεβαίναμε στο κοινό και ξεκινούσαμε σαν να συνεχίζουμε την ημέρα», λέει. «Μάλλον γι’ αυτό απόψε έχω ένα μικρούλι σφίξιμο στο στομάχι». Ο Χρήστος Λούλης έχει φορέσει ήδη το κοστούμι του πρωταγωνιστή. Εχει χρόνο για να πιει λίγο καφέ, να μπει σε ένα καμαρίνι και να βγει γελώντας, να αναζητήσει μια μοδίστρα για να του ράψει ένα μικρό σκίσιμο στο παντελόνι. Περιγράφει το σκηνοθετικό εύρημα που ήθελε τους ηθοποιούς να συνομιλούν με τους θεατές στις θέσεις τους, εύρημα που λειτουργούσε όλο και περισσότερο, μέχρι που το κοινό έλεγε: «Τι ωραία που μας μιλάτε και μας καλωσορίζετε». Αναπολεί τις σχέσεις των μελών του θιάσου με τα καλύτερα λόγια, όχι από ευγένεια. Θυμάται πλάκες, θυμάται και ένα – δύο μικροτσακωμούς, που είναι «η απόδειξη της προσωπικής εμπλοκής μας με την παράσταση». «Ξέρεις, η σχέση του θιάσου ήταν καλή», λέει, «γιατί και το έργο επιβάλλει να είμαστε διαρκώς όλοι μαζί, επί σκηνής. Κανείς δεν έλειπε στα παρασκήνια για να ασχοληθεί με κάτι άλλο».

Ο Γιάννης Κωνσταντακόπουλος, υπεύθυνος σκηνής του «Περικλή» από την πρεμιέρα του Νοεμβρίου μέχρι και απόψε, είδε και τις περίπου πενήντα παραστάσεις από τα παρασκήνια. Του Εθνικού, του Μεγάρου Μουσικής Θεσσαλονίκης, του Globe Theater. Δουλειά του ήταν να συντονίζει την ομάδα, αν και το έργο στήθηκε έτσι ώστε να μην έχει πολλές απαιτήσεις. Δώδεκα κοστούμια δώδεκα ηθοποιών και τέσσερα σκηνικά αντικείμενα ήταν τα απολύτως αναγκαία υλικά. Απόψε και ενώ όσοι ηθοποιοί τον βλέπουν τον χαιρετούν σαν να γνωρίζονται καιρό, εξηγεί ότι από όλες τις ομάδες με τις οποίες έχει εργαστεί αυτή ήταν η πιο δεμένη. «Αν και οι ηλικίες κυμαίνονται από 30 μέχρι 86, ποτέ δεν αντιληφθήκαμε διαφορά φάσης. Πριν τελειώσουν οι πρόβες, βγαίναμε καμιά φορά για φαγητό όλοι μαζί», λέει και αφηγείται αυτά που από όλο το ταξίδι θυμάται εντονότερα: μια γενική δοκιμή όπου έπαιξε εκείνος τον πρωταγωνιστικό ρόλο γιατί η γυναίκα του Λούλη γεννούσε, το ταξίδι στο Λονδίνο, την πρωτοχρονιάτικη παράσταση, όπου οι ηθοποιοί είχαν αντικαταστήσει το ψωμί που τρώνε σε μια σκηνή, με βασιλόπιτα.

Ολα άρχισαν με τα μάτια στο εξωτερικό και συγκεκριμένα στο φεστιβάλ Globe to Globe του Λονδίνου, το οποίο τον περασμένο Απρίλιο φιλοξένησε 38 έργα του Σαίξπηρ, παιγμένα από θιάσους ισάριθμων χωρών. «Ηδη το Εθνικό είχε προγραμματίσει το ρεπερτόριό του, συμπεριλαμβάνοντας τον “Περικλή” και το “Τρωίλος και Χρυσηίδα”. Αυτά θα ήταν τα δύο διαθέσιμα έργα για το Globe, το οποίο επέλεξε τον “Περικλή”», θα πει λίγες ημέρες αργότερα ο σκηνοθέτης της παράστασης Γιάννης Χουβαρδάς. Τι κρατάει εκείνος από όλη την πορεία; «Σίγουρα η αθηναϊκή πρεμιέρα ήταν ιδιαίτερα φορτισμένη, όπως και οι παραστάσεις που δώσαμε στη Θεσσαλονίκη τον περασμένο Φεβρουάριο», απαντά. «Αλλά η παρουσία μας στο Λονδίνο ήταν μακράν η σημαντικότερη στιγμή μέχρι τώρα». Για τις σχέσεις της ομάδας θα πει: «Οχι επειδή το ρωτάτε, αλλά όλοι δέθηκαν βαθιά μεταξύ τους και η συνεργασία, οι παραστάσεις και τα ταξίδια σφράγισαν την ψυχή τους ανεξίτηλα».

Προς το παρόν, οι περισσότεροι δείχνουν ανάλαφροι στις προετοιμασίες τους. Κάποιος κοιτάζεται στον καθρέφτη, η Στεφανία Γουλιώτη είναι ακόμα στο μακιγιάζ, ο Γιώργος Κοτανίδης χαιρετάει τον «έφηβο», όπως λέει, Γιάννη Βογιατζή. Εκείνος δέχεται από τον ομόσταυλό του Μηνά Χατζησάββα πειράγματα για την ανεξάντλητη ενέργειά του και ο Μανώλης Μαυροματάκης πίνει μονορούφι ένα ποτήρι νερό. Ο Γιάννης Κωνσταντακόπουλος κάνει έναν τελευταίο έλεγχο στη σκηνή, που σε λίγο καταλαμβάνεται από τους ηθοποιούς με γέλια και σκουντήματα, όμοια με μαθητική εκδρομή. Ακολούθως όλοι παίρνουν θέση στην πλατεία και υποδέχονται το κοινό («καλησπέρα σας, μη μας φοβάστε»), κάνουν τον κόσμο να νιώσει οικεία («έχετε αδυνατίσει κύριε Βογιατζή») ή πειράζουν ο ένας τον άλλον μέχρι να επέμβει πειρακτικά μια ταξιθέτρια («σουτ! Τι γλώσσα είναι αυτή;»).

Επειτα η παράσταση αρχίζει. Βλέποντάς την από το πλάι, παρέα με τον υπεύθυνο σκηνής, αποκτάς πρόσβαση σε πληροφορίες όπως: σε μια ατάκα του κειμένου για τους θεούς της Ελλάδας γενικά, ο Κοτανίδης πρόσθεσε και τον Δία· η πανοπλία του Περικλή είναι ένα σκηνικό αντικείμενο που αν το ταλαιπωρήσουν λίγο ακόμα, μπορεί να σπάσει· η σκηνή του γάμου του Περικλή και της Θαΐσας αποδόθηκε τόσο καλά ώστε οι Αγγλοι την καταχειροκροτούσαν παρότι δεν καταλάβαιναν τη γλώσσα· οι ηθοποιοί έχουν αποκτήσει πλέον την άνεση να λένε και κανένα στιγμιαίο αστειάκι όταν πάνε στα παρασκήνια για να πιουν νερό.

Οταν βέβαια όλα τελειώνουν, μπορούν να ξεδιψάσουν όσο θέλουν, να κάνουν όσα αστεία μπορούν, να ανάψουν τσιγάρο, να λαχανιάσουν γελαστοί. Πίσω στα καμαρίνια τους περιμένουν φίλοι και συνάδελφοί τους για αγκαλιές και φιλιά. «Μη σας χάσω», λέει ο Βογιατζής στον Δημήτρη Πιατά και εκείνος, αφού τον ενημερώσει ότι θα αποσυρθεί για λίγο στο χωριό του, λέει ότι «φυσικά και είχαμε καλές σχέσεις ως θίασος, παρότι προερχόμαστε από διαφορετικές γενιές, σχολές ή ιδεολογίες». Ο Χατζησάββας συνεχίζει να πειράζει τον Βογιατζή, ενώ ο Μανώλης Μαυροματάκης που έχει αλλάξει ρούχα κανονίζει με μια παρέα να συνεχίσουν κάπου αλλού τη βραδιά. «Ναι, θα μου λείψει όλο αυτό», λέει η Σκουλά και αποχαιρετά τη Στεφανία Γουλιώτη, με την οποία μοιράστηκε το καμαρίνι. Εκείνη με τη σειρά της εξηγεί ότι δεν θα ξεχάσει την απευθείας επαφή με το κοινό, τη σκηνή στο Λονδίνο στην οποία ο Περικλής έκανε πως ζητιάνευε από τους θεατές λέγοντας «είμαι έλληνας», τους πρεσβύτερους του θιάσου που ήταν προστατευτικοί με τους μικρότερους. Ο Λούλης λέει ότι νιώθει ένα «γλυκό κενό». Και ο Κώστας Βασαρδάνης, αναλογιζόμενος το φινάλε της παράστασης στο Εθνικό, στη Θεσσαλονίκη, στο Λονδίνο και τις θερινές παραστάσεις που ακολουθούν τον Αύγουστο, σκέφτεται φωναχτά και λέει γελώντας ότι «αυτή η παράσταση μοιάζει να μην έχει ένα μοναδικό τέλος, αλλά πολλές μικρές ουρίτσες».