Τραγουδώντας με τις μπουλντόζες

Δεν πάει καιρός που κάποιοι διατύπωσαν την άποψη πως ο Διαγωνισμός Τραγουδιού της Γιουροβίζιον «θα πολιτικοποιηθεί», αν μεγεθυνθούν οι φωνές διαμαρτυρίας για τις παραβιάσεις – σύμφωνα με διεθνείς οργανισμούς – ανθρωπίνων δικαιωμάτων, με τις κατεδαφίσεις σπιτιών και καταστημάτων εκατοντάδων αζέρων πολιτών για να χτιστεί το Eurovision Crystal Hall και αν υπάρξει μποϊκοτάζ στη φετινή διοργάνωση στο Μπακού.

Ξεχνούσαν προφανώς πως ο ποπ τηλεοπτικός διαγωνισμός, υπό την αιγίδα της Ενωσης Ραδιοτηλεοπτικών Φορέων της Ευρώπης (ΕΒU), μόνον παιχνίδια πολιτικής δεν μπορεί να ισχυρισθεί ότι δεν παίζει. Οσοι δε το γνώριζαν, αφού άφηναν υπονοούμενα για τον τρόπο με τον οποίο ο φετινός διαγωνισμός πέρασε στα χέρια της αζερικής κρατικής τηλεόρασης (AZN) με τη νίκη του ντούο Ελντάρ και Νιγκάρ και του «Running Scared» στο Ντύσελντορφ τον Μάιο του 2011, απαντούσαν με μια υπενθύμιση για τις απαρχές της πολιτικοποίησής του: όταν το 1968 ο στρατηγός Φράνκο «μαγείρεψε» – και με συμμαχίες – τις ψήφους, ώστε να κερδίσει (και να υπηρετήσει την προπαγάνδα του) η ισπανική συμμετοχή «La La La» με τη Μασιέλ, αφήνοντας πίσω το μετέπειτα μεγάλο σουξέ του Βρετανού Κλιφ Ρίτσαρντς «Congratulations».

Στην περίπτωση του Αζερμπαϊτζάν, το «πολιτικό στοιχείο» της Γιουροβίζιον εξελίσσεται σε πολλά επίπεδα. Και πρώτα στη δημόσια – και διεθνή – εικόνα που επιμένει να δώσει προς την Ευρώπη και τον κόσμο το έως πρόσφατα απομονωμένο Αζερμπαϊτζάν, του Καυκάσου και της Κασπίας. Στην οποία έχει πλέον εξαιρετική θέα το Crystal Hall, το γυάλινο κλειστό στάδιο που χτίστηκε ειδικά για τον Διαγωνισμό, 23.000 θέσεων, έναντι 100 εκατ. δολαρίων (κυρίως από τον όψιμο πετρελαϊκό πλούτο της χώρας), στο κέντρο του Μπακού.

Μόνο που για να χτιστεί ισοπεδώθηκε, σύμφωνα με το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, ολόκληρη περιοχή. Και μάλιστα με εξώσεις – αστραπή, υποχρεωτικές και σε κάποιες περιπτώσεις την ώρα που οι ένοικοι είχαν οδηγηθεί με τις πιτζάμες, νύχτα, στο αστυνομικό τμήμα. Η οργανώτρια EBU – που στο μεταξύ φέρεται να έχει λάβει καταγγελίες για ξυλοδαρμούς και φυλάκιση αντικαθεστωτικών μπλόγκερ, καθώς και για τις μηδαμινές, κόντρα στον αζερικό νόμο, αποζημιώσεις για την απαλλοτρίωση καταστημάτων και κατοικιών στην Πλατεία Εθνικής Σημαίας του Μπακού – φάνηκε να αγνοεί και καταγγελίες στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ή από τους Δημοσιογράφους Χωρίς Σύνορα, περιοριζόμενη να δηλώσει πως έχει τη διαβεβαίωση ότι οι αποστολές από τις χώρες που συμμετέχουν φέτος στη Γιουροβίζιον «θα είναι ασφαλείς» και πως «το Crystall Hall χτίστηκε σε περιοχή ακάλυπτη».

Κώφευσε δε και σε φωνές (ακτιβιστών και οργανώσεων) από το εξωτερικό που έλεγαν πως ισοπέδωση ολόκληρης γειτονιάς σε χρόνο ρεκόρ εντάσσεται στο γενικότερο κυβερνητικό σχέδιο «εξυγίανσης του κέντρου της πρωτεύουσας» που μπήκε σε εφαρμογή – με μπουλντόζες – από το 2008.

Προτίμησε να ακούσει το Ιδρυμα της οικογένειας του Προέδρου του Αζερμπαϊτζάν Ιλχάμ Αλίεφ, βασικού χορηγού του Διαγωνισμού, που καλύπτει – πρωτοφανές – όλα τα έξοδα διαμονής, ενδιαίτησης και μετακίνησης και των 42 ξένων αποστολών. Και όχι μόνον αυτό. Εφερε 500 λονδρέζικα ταξί, τα έβαψε στα «χρώματα» της Γιουροβίζιον και τα έριξε στους δρόμους του Μπακού, υποχρέωσε όλα τα εστιατόρια να βάλουν και ειδικά (π.χ. κόσερ) μενού και να τυπώσουν πολύγλωσσους καταλόγους και τα μπαρ να οργανώνουν «σόου με φωτιές», με μπάρμαν – ζογκλέρ που «φυσάνε φωτιές», θυμίζοντας το σύνθημα του διαγωνισμού: «Light My Fire!» («Αναψε τη φωτιά μου»).

Προσέλαβε δε 220 πολύγλωσσους, οδηγούς για εκατό πούλμαν που θα θέσει στη διάθεση των γιουροβιζιονικών αποστολών αλλά και των γιουρο-επισκεπτών, 24 ώρες το 24ωρο.

Ενώ δε όλοι θα ακούνε τους κατά πλειοψηφίαν 20άρηδες τραγουδιστές και τραγουδίστριες των 42 χωρών – εξαιρέσεις ο 76χρονος Ενγκελμπερτ Χάμπερτινγκ για τη Βρετανία και οι έξι «Μπάμπουσκες», γιαγιάδες με τερλίκια για τη Ρωσία -, λίγοι θα θυμούνται ότι αν και είχε στείλει τραγούδι στον διαγωνισμό και η Αρμενία, μετά τη δήλωση του Προέδρου Αλίεφ ότι «η γειτονική χώρα είναι ο μόνος εχθρός του Αζερμπαϊτζάν», τηλεοπτικώς, τον περασμένο Μάρτιο, αποσύρθηκε. Ως υπόμνηση σε μιαν έχθρα που σοβεί από το 1994 και είχε λήξει τότε ο πόλεμος για την αμφισβητούμενη περιοχή του Ναγκόρνο – Καραμπάχ, ανάμεσα στις δύο χώρες. Ακόμη λιγότεροι θα θυμούνται τις καταγγελίες πως οι αζερικές Αρχές ανέκριναν 43 πολίτες της χώρας που αποκαλύφθηκε – όπως φαίνεται παρακολουθούνταν τα κινητά τους τηλέφωνα – πως ψήφισαν τη συμμετοχή της Αρμενίας στη Γιουροβίζιον το 2009 και πως μαζί με τη διαπίστωση ότι η αζερική τηλεόραση «θόλωσε», στην απευθείας μετάδοση, το τηλεφωνικό νούμερο για να ψηφίσει το κοινό το αρμενικό τραγούδι, στοίχισαν στην ΑΖΝ πρόστιμο 2.700 ευρώ και την απειλή πως σε περίπτωση επανάληψης τέτοιου «εκτρόπου» το Αζερμπαϊτζάν θα αποκλειστεί από τη Γιουροβίζιον. Βέβαια, το 2010 η ΑΖΝ έκοψε στον αέρα τη μετάδοση του Διαγωνισμού Γιουροβίζιον Τζούνιορ, την ώρα που θα στεφόταν νικητής ο Αρμένιος Βλαντίμιρ Αρζουμανιάν.

Δεν είναι σίγουρο, όμως, πως ελάχιστοι θα θυμηθούν ότι μόλις το 2010 – και αυτό για να γίνει δεκτό το Αζερμπαϊτζάν στο Συμβούλιο της Ευρώπης – οι νόμοι δεν προβλέπουν θανάτωση για τους γκέι, όπως στο γειτονικό Ιράν. Προβλέπουν όμως αυστηρότατες ποινές φυλάκισης και πρόστιμα για οποιαδήποτε «δημόσια γκέι συμπεριφορά». Ισως οι αζερικές Αρχές, στη φούρια τους να δείξουν με τόνους πετροδολάρια ένα «δυτικό πρόσωπο», προσλαμβάνοντας οδηγούς, μεταφέροντας ταξί και αλλάζοντας μενού, ξέχασαν πως η διαφορετική ερωτική επιλογή – ίσως και συμπεριφορά – δεν είναι καθόλου σπάνια στις τάξεις των καλλιτεχνών και των φαν της Γιουροβίζιον…