Η Γαλλία έχει ανάγκη από οικονομική αναγέννηση

Η προεδρική προεκλογική εκστρατεία κατέδειξε πως το νόημά της δεν βρισκόταν στις απόψεις. Ωστόσο αυτή τη φορά το νόημα ήταν πιο περίπλοκο από ό,τι στις περισσότερες προηγούμενες περιπτώσεις, επειδή το ζήτημα δεν ήταν να επιλέξει κανείς μια θέση πάνω σε έναν άξονα τύπου Δεξιά – Αριστερά, πλούσιοι – φτωχοί κ.λπ. Διότι το νόημα της υπό εξέλιξη εκστρατείας συνδυάζει δύο άξονες. Ο πρώτος είναι η οικοδόμηση και κατ’ αρχάς η διάσωση της Ευρώπης ή, ακριβέστερα, της ευρωζώνης. Ο δεύτερος είναι πιο κλασικά κοινωνικός: πρέπει άραγε να συνεχίσουμε να αφήνουμε να μας διοικεί ένας κερδοσκοπικός καπιταλισμός ή μήπως πρέπει να ρυθμίσουμε την κατανομή του εθνικού εισοδήματος υπέρ των μισθωτών που έχουν χάσει πολύ έδαφος μετά τον θρίαμβο του νεοφιλελευθερισμού τη δεκαετία του 1970 και κυρίως μετά τις χρηματοπιστωτικές, νομισματικές και οικονομικές κρίσεις που διαδέχονται η μία την άλλη από το 2007; Η Ελλάδα, η Πορτογαλία, η Ιταλία, η Ισπανία και η ίδια η Γαλλία δείχνουν πως η ευρωπαϊκή διάσταση, επειδή καθορίζει την οικονομία, προσδιορίζει το μέλλον μας με πιο άμεσο τρόπο από την εθνική κοινωνική διάσταση. Ωστόσο υποκειμενικά, η κοινωνικοοικονομική διάσταση είναι αυτή που κερδίζει, που καθορίζει πιο άμεσα την κοινή γνώμη.

Οι δύο διαστάσεις είναι εξίσου απαραίτητες, δεν είναι όμως της ίδιας φύσης. Η κοινωνική διάσταση είναι περισσότερο παρούσα στο μυαλό των ανθρώπων, κάτι που αποτελεί πρόοδο έπειτα από δέκα χρόνια δεξιάς κυβέρνησης, αλλά η ευρωπαϊκή διάσταση είναι τουλάχιστον εξίσου αποφασιστικής σημασίας. Ο Φρανσουά Ολάντ είναι ο μοναδικός εκλόγιμος υποψήφιος που υπερασπίζει ταυτόχρονα την ευρωπαϊκή οικοδόμηση και μια αριστερή κοινωνική πολιτική, υπέρ κυρίως αυτών που απειλούνται περισσότερο. Αυτή η διπλή θετική απάντηση που δίνει στα δύο σημαντικότερα προβλήματα για τη Γαλλία και τους Γάλλους, είναι που καθιστά την εκλογή του εύλογη και επιθυμητή. Ηταν δύσκολο να υιοθετήσει τη θέση που υιοθέτησε επειδή ακόμη σημαντικά τμήματα του εκλογικού σώματος της Αριστεράς παραμένουν προσκολλημένα σε θέσεις που αντιπαραθέτουν το ευρωπαϊκό σχέδιο με μια αριστερή κοινωνική πολιτική. Η μεγάλη καινοτομία της θέσης του Φρανσουά Ολάντ είναι ότι κατάλαβε πως η εθνική διάσταση και η διεθνής διάσταση των επιλογών μας είναι χωριστή η μία από την άλλη. Μια πολιτική ικανή να αποκαταστήσει την ανάπτυξή μας και να μειώσει τις ανισότητες πρέπει να συνδυάσει τους δύο και όχι μόνο τον έναν άξονα απόφασης.

Ο Φρανσουά Ολάντ γνωρίζει επίσης πως δεν έχουν αντιληφθεί ακόμη όλοι οι Γάλλοι την αναγκαιότητα να συνδυαστεί η οικοδόμηση της Ευρώπης, μόνη αποτελεσματική άμυνα εναντίον του χρηματοπιστωτικού καπιταλισμού, με μια αριστερή πολιτική. Συνεπώς έπρεπε να υποστηρίζει μια «ήπια» θέση, που να μην προσβάλλει καμιά πεποίθηση.

Αντίθετα ο Ζαν-Λικ Μελανσόν, πλήρως επικεντρωμένος σε ένα ακροαριστερό και πολύ αντιευρωπαϊκό κοινωνικό πρόγραμμα, επιτυγχάνει στην κοινή γνώμη. Σημειώνει όμως πολιτική αποτυχία διότι οι Γάλλοι, όπως και οι άλλοι Ευρωπαίοι και ακόμη και οι Ελληνες, κραυγάζουν εναντίον της ευρωπαϊκής πολιτικής, αλλά ψηφίζουν υπέρ της επειδή αισθάνονται πόσο καταστροφική θα ήταν η κατάστασή τους αν κατέρρεε το ευρώ.

Οσο η Γαλλία έχει ζωτική ανάγκη από μια ενεργό και υπεύθυνη Ευρώπη άλλο τόσο έχουν ανάγκη οι Γάλλοι από μια σαφώς αριστερή κοινωνική πολιτική. Η προεδρική νίκη του Φρανσουά Ολάντ θα πρέπει κατ’ αρχάς να ολοκληρωθεί με την εκλογή ενός κοινοβουλίου, στο οποίο μια νέα πλειοψηφία θα είναι αποφασισμένη όσο και ο ίδιος ο πρόεδρος να συνδυάσει την ευρωπαϊκή οικοδόμηση με μια πολιτική υπεράσπισης των μισθωτών και της ανάπτυξης.

Η επιτυχία του Ολάντ θα ήταν ακόμη μεγαλύτερη αν αυτή η νέα μεταρρυθμιστική και φιλοευρωπαϊκή Αριστερά ερχόταν στην εξουσία όχι μόνο στη Γαλλία αλλά επίσης, το συντομότερο δυνατό, στη Γερμανία και την Ιταλία. Η συμμαχία αυτών των τριών χωρών και εκείνων που ακολουθούν τον δρόμο που αυτές ανοίγουν θα επέτρεπε στην ευρωζώνη να αντισταθεί στη βρετανική εχθρότητα.

Ο Αλέν Τουρέν είναι κοινωνιολόγος. Μόλις κυκλοφόρησε το βιβλίο του «Carnets de campagne» (Τετράδια εκστρατείας, εκδ. Robert Laffont)