«Αφήστε τα χάπια και πιάστε το τραγούδι»

Με αφορμή τη μουσική έκδοση από το πολύτιμο αρχείο που η Δόμνα Σαμίου άφησε κληρονομιά στις νεότερες γενιές, σαν ευχή για να γνωρίσουν την ελληνική μουσική μας παράδοση, ο παραγωγός (σε πολλούς από τους δίσκους της) Γιώργος Παπαδάκης θυμάται:

«Την πείραζα καμιά φορά και της έλεγα “κάνε εδώ καμιά τσαχπινιά με τη φωνή, μη βγει ακριβώς όπως το λέει η γιαγιά στο ηχογράφημα”. Στην αρχή ήταν ανένδοτη. “Να με ακούσει ο δάσκαλος (Σίμων Καρράς) να γίνω ρεζίλι;”. Είχε άποψη στον τρόπο εκτέλεσης. Ηθελε να βγει το γνήσιο της παράδοσης. Και ως μαθήτρια του Καρρά ήταν πολύ αυστηρή σ’ αυτό. Αυτό όμως που τη χαλάρωνε ήταν η επαφή της με τους μουσικούς στις πρόβες και η χαρά που είχε όταν τραγουδούσε. Οσο τραγουδούσε μεράκλωνε και τελικά απελευθερωνόταν».

Εμμονές και ανασφάλειες μπόλικες – όπως έχουν όλοι οι καλλιτέχνες. «Εχω γρέζι στη φωνή», έλεγε στον Γιώργο Παπαδάκη η Δόμνα Σαμίου. «Δεν βγαίνει καθαρή». «Και όντως πολλές φορές είχε δίκιο», θυμάται ο Γιώργος Παπαδάκης. «Της είχε πει κάποιος ότι το αλάτι κάνει καλό, καθαρίζει η φωνή και είχε το αλάτι δίπλα της και δώσ’ του αλάτι… Κάποια στιγμή λοιπόν της λέω “βρε Δόμνα, σκέτο αλάτι; Πάρε καμιά σαρδελίτσα καλύτερα”».

Αγχος με το γρέζι στη φωνή. «Με τα πολλά, καταλαβαίνω ότι το πρόβλημα εμφανιζόταν μόνο τις ημέρες της ηχογράφησης, ενώ στις πρόβες η φωνή της ήταν μια χαρά. Βάζω λοιπόν κάποιον να ηχογραφήσει χωρίς να το ξέρει τις πρόβες και μετά της λέω “Δόμνα μου το γρέζι είναι στο μυαλό κι όχι στη φωνή”».

Η μεγαλύτερη επιθυμία της ήταν να μπορέσει να αξιοποιήσει το τεράστιο αρχείο της μέσα από εκδηλώσεις και – κυρίως – μέσα από δισκογραφικές εκδόσεις. Και όντως, η δουλειά που έκανε ήταν ανεκτίμητη. Από τα μέσα του ’90 ο Καλλιτεχνικός Σύλλογος Δημοτικής Μουσικής «Δόμνα Σαμίου» κυκλοφόρησε δίσκους που τάραξαν τα νερά: «Τ’ αποκριάτικα» (έφτασε ακόμα και στο δικαστήριο για να υπερασπιστεί τους «πιπεράτους» λαϊκούς στίχους των τραγουδιών αυτών), «Τα πασχαλινά – ανοιξιάτικα τραγούδια του θανάτου και της Ανάστασης», «Της φύσης και του έρωτα» κ.ά. Ολα καλαίσθητες εκδόσεις που πάντα συνοδεύονταν από πολυσέλιδα ένθετα βιβλιαράκια, φωτογραφίες, στίχους τραγουδιών, κείμενα λαογραφικά… Με βάση τις αυθεντικές, λάιβ καταγραφές από ανθρώπους οι οποίοι συντηρούσαν τη μουσική παράδοση που έκανε η ίδια στις περιοδείες της (συνήθως τα καλοκαίρια γύριζε την Ελλάδα και ηχογραφούσε), η Δόμνα Σαμίου τα ξαναέγραφε, με τη δική της φωνή, αλλά και με άλλες, στο στούντιο, πολλά με τις τεχνικές ανέσεις του Ηχογραφικού Κέντρου του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών. Πάντα όμως με δεξιοτέχνες μουσικούς.

«Της έλεγα καμιά φορά να συμπεριλάβουμε τραγούδια που βρίσκαμε σε βιβλία, αλλά δεν ήθελε με τίποτα», λέει ο Γιώργος Παπαδάκης. «”Πού θα τα ακούσω”, έλεγε, “πώς θα τα πω; Αποκλείεται. Αν δεν τα ακούσω, δεν γίνεται”».

Χιλιόμετρα ταξίδια, μουσική, έρευνα, αφοσίωση, σπουδή. «Αν είχα γεννηθεί στο Κολωνάκι», έλεγε η Δόμνα Σαμίου, «σίγουρα θα ήμουν αλλιώς. Ομως μεγάλωσα στην Καισαριανή και τα δημοτικά τραγούδια γέμιζαν από παντού τα αυτιά μου».