Τα κράτη θα πρέπει να μπορούν να δανείζονται για τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης των πολιτών τους. Μερικά έργα μπορούν να καλυφθούν, βέβαια, από τα τακτικά έσοδα του προϋπολογισμού, όμως ο δανεισμός του Δημοσίου διασφαλίζει την υλοποίηση σχεδίων μεγαλύτερης εμβέλειας (και υψηλότερου κόστους) όπως η ανάπτυξη των δημοσίων συγκοινωνιών, η υιοθέτηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας ή η κατασκευή κατοικιών για ευπαθείς κοινωνικές ομάδες.
Σε κάθε περίπτωση, για να παραμείνουμε στο υπάρχον πλαίσιο μιας καπιταλιστικής οικονομίας και να διατηρήσουμε τη δυναμική της οικονομίας, θα πρέπει να εξασφαλιστεί η παραγωγή υπεραξίας στα προϊόντα. Δεν είναι δυνατόν όμως να υπάρξει κέρδος από την πώληση ενός προϊόντος, αν πριν και μετά την αγοραπωλησία δεν κυκλοφορεί χρήμα. Χωρίς δανεισμό δεν νοείται λοιπόν καπιταλισμός.
Ιδιαίτερα σε περιόδους ύφεσης όπως αυτή που διανύουμε, οι δημόσιες δαπάνες είναι οι μόνες που μπορούν να παραγάγουν πρόσθετο πλούτο προς όφελος του συνόλου. Αυτές, με τη σειρά τους, θα πρέπει να προέλθουν από τα φορολογικά έσοδα που θα προκύψουν από την πρόσθετη επιβάρυνση των πλουσιοτέρων αλλά και τη διαγραφή των παράνομων χρεών και την έκδοση κρατικών ομολόγων.
Η βασική διεκδίκηση είναι να τεθεί υπό κοινωνικό έλεγχο ολόκληρος ο τομέας των τραπεζικών και ασφαλιστικών υπηρεσιών. Ώς τότε όμως θα πρέπει να διευκρινιστούν επειγόντως και με διαφάνεια οι όροι του δανεισμού του Δημοσίου. Η δική μας πρόταση βασίζεται σε δύο σκέλη.
Πρώτον, ο κρατικός δανεισμός θα πρέπει να είναι προσανατολισμένος στη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου, δηλαδή θα πρέπει να κινηθεί αντίθετα με τη λογική της καταστροφής του περιβάλλοντος.
Δεύτερος στόχος θα πρέπει να είναι ο αναδιανεμητικός χαρακτήρας, δηλαδή η μείωση των ανισοτήτων. Για τον λόγο αυτόν προτείνουμε, τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, οι μεγάλες επιχειρήσεις και οι πιο εύποροι ιδιώτες να είναι από τον νόμο υποχρεωμένοι να αγοράζουν (σε ποσά ανάλογα προς τα εισοδήματα ή τα κέρδη τους) κρατικά ομόλογα με μηδενικό επιτόκιο, τα οποία δεν θα συνδέονται με τον πληθωρισμό.
Οι υπόλοιποι πολίτες θα μπορούν σε εθελοντική βάση να αγοράζουν τίτλους του Δημοσίου με μια ρεαλιστική απόδοση (για παράδειγμα, 3%) λίγο πάνω από τον πληθωρισμό. Μέτρα προς αυτή την κατεύθυνση θα συνέτειναν στη φορολογική δικαιοσύνη και στη δικαιότερη κατανομή του πλούτου.
Ο Eric Toussaint είναι πρόεδρος της Επιτροπής για τη Διαγραφή Χρέους του Τρίτου Κόσμου (CADTM).