[Κριτική θεάτρου] Περουβιανός βερισμός

«Η Τσούνγκα» του Μάριο Βάργκας Λιόσα είναι το περουβιανό «Φυντανάκι» αλλά πενήντα πέντε χρόνια μετά το αριστούργημα του Παντελή Χορν. Ας μη μασάμε τα λόγια μας. Είναι καλό που ανακαλύψαμε πρόσφατα μια περιθωριοποιημένη λογοτεχνία όπως της Νότιας Αμερικής. Και η μόδα είναι διεθνής άλλωστε. Από τότε που η ευρωπαϊκή λογοτεχνία – και το θέατρο εξάλλου – ψάχνει και δεν βρίσκει τίποτε πλέον αυθεντικό, αλλά βουλιάζει στον μεταμοντερνικό πολτό με έργα και παραστάσεις μιας χρήσεως, η αποκάλυψη ενός νέου φιλολογικού μύθου, η γοητεία μιας χαμένης λογοτεχνικής γλώσσας, όπως τα καλλιέργησαν οι νοτιαμερικανοί συγγραφείς με πρεσβευτή τους τον Μπόρχες που εισήλασε στον ευρωπαϊκό χώρο με εμβρυουλκό τον δικό του ιδιότυπο μεταμοντερνισμό και τον παγίδευσε, το ευρωπαϊκό κοινό μπουχτισμένο από την μπομπότα γεύτηκε τη γλύκα του ζυμωτού φρέσκου ψωμιού και, θα το πω, κι όποιος το αντιληφθεί, και τη γεύση της χαρμολύπης από τα κόλλυβα.

Η Ελένη Σκότη είναι γεννημένη δασκάλα, σε μια εποχή που μας λείπουν νέοι δάσκαλοι υποκριτικής. Εχοντας σπουδάσει σε βάθος την αμερικάνικη σχολή του ρεαλισμού, τη μεγάλη παράδοση του Στράσμπεργκ, του Καζάν, τις Στέλλας Αντλερ, διδάσκει ψυχολογικό θέατρο, κατασκευάζει ατμόσφαιρα και εντάσσει μέσα σ’ αυτήν συμπεριφορές κατά το σύστημα που θεμελίωσε η μεγάλη σχολή της συμπεριφοράς του Σκίνερ κ.λπ.

Στο Θέατρο επί Κολωνώ όπου στεγάζει τον θίασο Νάμα η Ελένη Σκότη εκπαιδεύει νέους ηθοποιούς αλλά κατορθώνει να εντάσσει και παλαιότερους καθοδηγώντας τους σε άλλου είδους κώδικες απ’ αυτούς που ευδοκίμησαν έως τώρα.

Στο έργο του Λιόσα έχουμε παραδείγματα από τη διπλή αυτή διδακτική. Η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη είναι ηθοποιός με θηριώδη τεχνική και εύρος ρεπερτορίου που εκκινεί από την τραγωδία και τον Σαίξπηρ και φτάνει στον Στρίντμπεργκ και από ‘κεί στον Βέντεκιντ, στην Τσέρτσιλ, τον Πίντερ αλλά και τον Μπρεχτ. Εχει κατακτήσει τα μέσα της και έχει μορφώσει προσωπική γραμματική και συντακτικό, αναγνωρίσιμα. Είναι προς τιμήν της που υποτάχτηκε σε μια νεότερη σκηνοθέτιδα και σε μια άλλη γλώσσα υποκριτικής. Δεν λέω πως μια γοητευτική γυναίκα αποφάσισε να στραπατσάρει την εικόνα της, το είχε κάνει και στην τηλεόραση σε ανάλογο ρόλο στο σίριαλ «Η αγάπη άργησε να ‘ρθει» του Κουτσομύτη. Μέγα μάθημα δόμησης ρόλου κυρίως για νέους ηθοποιούς ο τρόπος που ο ψυχισμός αντανακλά στην κίνηση, στη στάση του σώματος και αντίστροφα πώς τα προβλήματα της ηλικίας σωρεύουν στα αισθήματα και στον λόγο σκουριά.

Δίπλα της ο νέος ηθοποιός Δημήτρης Λάλος. Υπάρχουν στιγμές στη σκηνική του συμπεριφορά αλλά και στην εικόνα του που θυμίζει φωτογραφίες του Μινωτή από το «Φυντανάκι» και την «Αννα Κρίστι» του Ο’Νιλ.

Ο Λάλος είναι ήδη πλήρης ηθοποιός. Πέρα από τον έλεγχο του λόγου και του σώματος έχει ένα εξαίσιο «λύσιμο», σπάνιο για νέο ηθοποιό, που συνήθως μεταφέρει το πάθος στο μυϊκό του σύστημα.

Η νεαρά Ηλιάνα Μαυρομάτη κατόρθωσε να εντάξει την απειρία της στην αμηχανία του ρόλου. Μέγα κέρδος. Ο Σταμουλακάτος, ο Λεάκος, ο Χατζηδημητράκης ισάξιοι συμπαίκτες ενός έξοχου ρυθμού. Ο Ισίδωρος Πάτερος, ο επί σκηνής μουσικός και συνθέτης, παρουσία με σαγήνη.

Κοστούμια, σκηνικά του Γιώργου Χατζηνικολάου μέσα στο πνεύμα του βερισμού όπως και οι φωτισμοί του Βλασόπουλου.

ΥΓ: Τύχη αγαθή· μετά το περσινό Βραβείο Κοτοπούλη στην Καραμπέτη, ο Δ. Λάλος φέτος βραβεύτηκε με το Βραβείο Δημήτρη Χορν.