Ξεφυτρώνουν τα γενόσημα πριν την ώρα τους

Σε αγώνα δρόμου αποδύονται φαρμακευτικές εταιρείες και στη χώρα μας για να κλέψουν μερίδιο του τζίρου ιδιαίτερα εμπορικών φαρμάκων. Ετσι, εξηγείται ότι πριν ακόμη λήξει η πατέντα πρωτότυπων και ιδιαίτερα διαδεδομένων σκευασμάτων στα ράφια των φαρμακείων τοποθετούνται τα αντίγραφά τους.

Οι περιπτώσεις αυτές παίρνουν τον δρόμο της Δικαιοσύνης, μέχρι όμως να τελεσιδικήσει η υπόθεση, τα αντίγραφα του πρωτοτύπου έχουν ήδη εισχωρήσει δυναμικά στην αγορά κερδίζοντας, συνήθως με το αζημίωτο, την εμπιστοσύνη ορισμένων γιατρών. Ενδεικτικό είναι το παράδειγμα του Lipitor – επί χρόνια το νούμερο ένα σε πωλήσεις παγκοσμίως – που χρησιμοποιείται για τη μείωση της χοληστερόλης.

Ο ετήσιος τζίρος του άγγιζε ακόμη και τα 13 δισ. δολάρια παγκοσμίως, γεγονός που το ανέδειξε ως το σκεύασμα με τη μεγαλύτερη εμπορική επιτυχία.

Ανάλογη ήταν η φήμη του και στη χώρα μας: ώσπου να λήξει η πατέντα του οι ετήσιες πωλήσεις ξεπερνούσαν τα 6,1 εκατομμύρια τεμάχια. Και ενώ το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας του έληγε στην Ελλάδα το Ιούλιο του 2010, ήδη από τον Μάρτιο κυκλοφορούσαν στην αγορά 21 αντίγραφα.

Σημειώνεται δε ότι οι τιμές των αντιγράφων ήταν εξίσου υψηλές με αυτές του πρωτοτύπου, αφού μόλις πρόσφατα (με την τελευταία νομοθετική ρύθμιση του υπουργείου Υγείας) ψαλιδίστηκε δραστικά το κόστος των γενοσήμων.

Οι δικαστικές διαμάχες έκλεισαν εις βάρος των εταιρειών που παρήγαγαν και κυκλοφόρησαν στην αγορά παρανόμως τα αντίγραφα σκευάσματα, στελέχη του κλάδου ωστόσο υποστηρίζουν ότι η ζημιά είχε ήδη γίνει. «Είχαν ήδη λανσάρει το προϊόν στην αγορά και συνεπώς είχαν το προβάδισμα σε σχέση με τους ανταγωνιστές τους που σχεδίαζαν να βγάλουν αντίστοιχο αντίγραφο ακολουθώντας τις νόμιμες διαδικασίες – όταν δηλαδή έληγε η πατέντα του πρωτοτύπου».

Από την άλλη οι δικαστικές αποφάσεις αποτέλεσαν ορόσημο στον χώρο του φαρμάκου, καθώς πιθανόν μπήκε φρένο σε αντίστοιχα σχέδια εταιρειών που παράγουν γενόσημα.

Στελέχη του υπουργείου Υγείας παραδέχονται ότι το σύστημα ελέγχου σε ό,τι αφορά την αδειοδότηση των γενοσήμων έχει αποδειχτεί διάτρητο κατά το παρελθόν. Πλέον όμως στην προσπάθεια περιστολής της φαρμακευτικής δαπάνης ο ελεγκτικός μηχανισμός είναι πιο αυστηρός. Ειδικότερα το υπουργείο Υγείας συλλέγει ανά τακτά χρονικά διαστήματα πληροφορίες από τις φαρμακευτικές εταιρείες για τη διάρκεια ισχύος της πατέντας των σκευασμάτων τους και το επίπεδο τιμών των προϊόντων τους σε άλλες χώρες. Ετσι, οι διαθέσιμες πληροφορίες βοηθούν και το έργο του Εθνικού Οργανισμού Φαρμάκων (ΕΟΦ) που μεταξύ άλλων είναι υπεύθυνος για την αδειοδότηση των γενοσήμων.

ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΠΑΤΕΝΤΑΣ. Πολυεθνικές φαρμακευτικές εταιρείες διευκρινίζουν ότι είναι υπέρ της παραγωγής γενοσήμων υπό την προϋπόθεση ότι τηρείται αυστηρά ο νόμος που εξασφαλίζει το δικαίωμα της πατέντας για 20 χρόνια.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Novartis, η οποία παράλληλα διατηρεί τη δική της εταιρεία γενοσήμων (Sandoz), παράγοντας και φτηνά φάρμακα. Οπως ωστόσο τονίζουν στα «ΝΕΑ» στελέχη του κλάδου, το κλειδί για την έρευνα και τη δημιουργία καινοτόμων φαρμάκων κρύβεται στην εξασφάλιση του διπλώματος της ευρεσιτεχνίας. Με τον τρόπο αυτό οι φαρμακευτικές εταιρείες κλειδώνουν την απόσβεση του κεφαλαίου που δαπάνησαν για τη δημιουργία νέου προϊόντος (πειράματα και κλινικές μελέτες) και το σίγουρο κέρδος για όσο διάστημα προστατεύονται από την εμφάνιση αντιγράφων.

ΠΟΛΕΜΟΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΩΝ. Στο μεταξύ, μαίνεται ο πόλεμος για τα αντίγραφα φαρμάκων στη χώρα μας αλλά και την προώθηση της συνταγογράφησης βάσει της δραστικής ουσίας. Ενδεικτική είναι η ανακοίνωση του Ιατρικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης, που καλεί τα μέλη του να αντισταθούν στο νέο μέτρο. Στο πλαίσιο αυτό, σε κάθε συνταγή θα πρέπει να προστίθεται η παρακάτω σφραγίδα: «Σε περίπτωση αντικατάστασης συνταγογραφούμενου φαρμάκου για οποιονδήποτε λόγο, ο ιατρός του οποίου η συνταγή τροποποιήθηκε, δεν φέρει καμία ευθύνη για τυχόν παρενέργειες».

Στόχος του Συλλόγου, όπως διευκρινίζεται στην ίδια ανακοίνωση, είναι να εξαναγκαστεί η Πολιτεία να εφαρμόσει «το αυτονόητο, δηλαδή κανένα φάρμακο χωρίς ιατρική συνταγή».

Αιχμές όμως αφήνει και ο πρόεδρος του Φαρμακευτικού Συλλόγου Αττικής Κώστας Λουράντος για τα αντίγραφα φαρμάκων. Εμφανίστηκε υπέρ της συνταγογράφησης βάσει της δραστικής ουσίας, διευκρίνισε ωστόσο ότι η Πολιτεία οφείλει να διασφαλίσει την ποιότητα των γενοσήμων που κυκλοφορούν στην ελληνική αγορά. «Είναι δεδομένο ότι ο ΕΟΦ με το υπάρχον μειωμένο προσωπικό του δεν μπορεί να ανταποκριθεί στον όγκο των φαρμάκων που κυκλοφορούν, και ακόμα περισσότερο σε όσα θα κατακλύσουν τη χώρα», εκτίμησε σε συνέντευξη Τύπου. Για να ενισχύσει την τοποθέτησή του αναφέρθηκε στην περίπτωση του Losec (μειώνει την ποσότητα οξέων που παράγει το στομάχι). «Στη χώρα μας είναι εγκεκριμένα 151 αντίγραφά του» είπε, προσθέτοντας ότι «ο φαρμακοποιός έχει σπουδάσει ακριβώς για να ελέγχει την ορθή διακίνηση των φαρμάκων».