Ο κέλτικος τίγρης ψάχνει τον δρόμο για την ανάκαμψη

Επειτα από τέσσερα χρόνια σκληρής λιτότητας, ο κέλτικος τίγρης αναζητεί τον δρόμο για την ανάκαμψη. H Ιρλανδία ξόδεψε συνολικά 70 δισ. ευρώ για να κλείσει τις τοξικές τρύπες των τραπεζών της, προσέφυγε στον μηχανισμό στήριξης το 2010, διατήρησε τη χαμηλή φορολογία των επιχειρήσεων, πέτυχε τους δημοσιονομικούς στόχους του 2011, είναι μακράν ο αγαπημένος «μαθητής» της τρόικας, αλλά παρ’ όλα αυτά η επιστροφή της σε βιώσιμη ανάπτυξη παραμένει εξαιρετικά αβέβαιη.

Το Δουβλίνο δεν έχει βρει ακόμη την απάντηση στο ερώτημα «πώς διαχωρίζεις την τύχη μιας χώρας από την τύχη των χρεοκοπημένων τραπεζών της», όπως σχολιάζει η Τρέισι Αλογουεϊ των «Financial Times.

Η τρόικα (ΕΕ – ΕΚΤ – ΔΝΤ) αναμένει ανάπτυξη μόλις 0,5% του ΑΕΠ για το 2012 (αντί για 1,1% που προέβλεπε το φθινόπωρο του 2011), έλλειμμα 8,6% και χρέος που θα υπερβεί φέτος το 110% και θα πλησιάσει το 120% του ΑΕΠ το 2013.

Το πρόγραμμα της τριμερούς βασίζεται στην υπόθεση ότι η Ιρλανδία θα αρχίσει να μειώνει το χρέος της εφόσον επιτυγχάνει σημαντικά πρωτογενή πλεονάσματα, τα οποία όμως απαιτούν ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης 3,5% επί πολλά χρόνια.

Ο κεντροδεξιός Πρωθυπουργός Εντα Κένι δηλώνει αισιόδοξος ότι η χώρα του θα γίνει η πρώτη από τις τρεις χώρες της ευρωζώνης που έχουν εξοστρακιστεί από τις αγορές (οι άλλες δυο είναι η Ελλάδα και η Πορτογαλία) η οποία θα αποχαιρετήσει τον μηχανισμό στήριξης και θα επιστρέψει σε αυτές, ακόμη και εντός του 2012. Ανεπισήμως, ανησυχεί για την υψηλή ανεργία (14,3% το 2011) και παραλλήλως για το πολιτικό κόστος των περικοπών το οποίο «κατάπιε» την κυβέρνηση που προκατόχου του, του κεντροαριστερού Μπράιαν Κάουεν.

Την ίδια ώρα, η προαναγγελία του δημοψηφίσματος στην Ιρλανδία για το νέο δημοσιονομικό σύμφωνο της Ευρωπαϊκής Ενωσης προκαλεί έντονη ανησυχία στις Βρυξέλλες ως προς το ενδεχόμενο να εκφραστεί στις κάλπες η δυσαρέσκεια από τα μέτρα λιτότητας τα οποία επιβλήθηκαν από την τρόικα στο πλαίσιο του δανείου των 67,5 δισ. ευρώ.

Οι φόβοι. Η Moody’s υποβάθμισε τον Ιούλιο την αξιολόγηση της Ιρλανδίας σε κατηγορία junk (σκουπίδια). O βασικός λόγος που επικαλέστηκε ο οίκος αξιολόγησης ήταν η «ολοένα αυξανόμενη πιθανότητα ότι η Ιρλανδία θα χρειαστεί νέους γύρους χρηματοδότησης από την ΕΕ και το ΔΝΤ μετά τη λήξη του τρέχοντος προγράμματος στήριξης στο τέλος του 2013 και πριν είναι σε θέση να δανειστεί με βιώσιμα επιτόκια από τις διεθνείς αγορές».

«Η Ιρλανδία χρειάζεται ξεκάθαρα πλέον να διαπραγματευτεί ένα νέο πακέτο» εκτίμησε πριν από έναν μήνα ο επικεφαλής οικονομολόγος της Citigroup και καθηγητής του LSE Βίλεμ Μπόιτερ.

Είχε προηγηθεί ο υπουργός Μεταφορών της χώρας Λίο Βάραντκαρ ο οποίος εξέφρασε ανοιχτά την άποψη ότι δεν είναι εφικτή η επιστροφή της χώρας στις αγορές όχι το 2012 αλλά ίσως ούτε και το 2013.

«Χρειαζόμαστε στήριξη της ανάπτυξης» σημείωσε ο Πρωθυπουργός Εντα Κένι μετά την τελευταία αξιολόγηση της τρόικας τον Ιανουάριο, η οποία μεταδίδει κλίμα (εξαιρετικά) συγκρατημένης αισιοδοξίας.

Οι δανειστές συμπέραναν ότι η οικονομία της χώρας «βρίσκεται εντός στόχων», ότι το έλλειμμα διαμορφώθηκε στο 10% του ΑΕΠ 2011 (καλύτερα και από τον στόχο του Μνημονίου για μείωση στο 10,6%) και ότι αναμένεται να περιοριστεί ακόμη περισσότερο στο 8,6% το 2012. Ομως η ασθενής εσωτερική ζήτηση και η υψηλή ανεργία οδήγησαν την τρόικα στην επί τα χείρω αναθεώρηση των προβλέψεών της για την ανάπτυξη στο 0,5% του ΑΕΠ το 2012.

Η κυβέρνηση του Κένι έχει προγραμματίσει περικοπές δαπανών ύψους 12,4 δισ. ευρώ για την προσεχή τετραετία, όμως δεν αποκλείεται να χρειαστεί νέο σχέδιο λιτότητας. «Προς το παρόν δεν συντρέχει λόγος για κάτι τέτοιο» δήλωσε ο εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην «πορτογαλική» τρόικα.

Είπε «όχι». Παρά τα προβλήματα, η Ιρλανδία είναι η τέταρτη πλέον φιλική χώρα για επενδύσεις στον κόσμο, σύμφωνα με τη σχετική λίστα που δημοσίευσε το περιοδικό «Forbes» το 2011. Η Ελλάδα κατέλαβε στην 68η θέση.

Το βασικό συγκριτικό πλεονέκτημα της Ιρλανδίας είναι η εξαιρετικά χαμηλή φορολόγηση των επιχειρήσεων (12,5%).

Η κυβέρνηση του Δουβλίνου αρνήθηκε μάλιστα να αυξήσει τον συντελεστή αυτό, όπως απαιτούσε η τρόικα, υπό την απειλή της μη συνέχισης της εκταμίευσης των δόσεων του πακέτου βοήθειας.

Η δημοσιονομική προσαρμογή υπήρξε όντως εντυπωσιακή. Τον Νοέμβριο του 2010 το ιρλανδικό έλλειμμα υπολογιζόταν στο εξωφρενικό 32% του ΑΕΠ, λόγω του τεράστιου κόστους διάσωσης του τραπεζικού συστήματος και κυρίως των τριών τοξικών Βank of Ιreland, Αllied Ιrish Βank και Αnglo Ιrish Βank.

Η Ιρλανδία προσέφυγε στην ΕΕ και το ΔΝΤ, ακολουθώντας τον δρόμο που άνοιξε η Ελλάδα τον Απρίλιο της ίδιας χρονιάς. Σε αντίθεση με την Ελλάδα, η Ιρλανδία επέστρεψε σε ανάπτυξη, έστω και αναιμική, 0,9% του ΑΕΠ το 2011, ύστερα από μια τριετία (2008-2010) στη διάρκεια της οποίας κατέγραψε συνολική υποχώρηση του ΑΕΠ κατά 10%.