[Ματιές] Η ανοχή μας

Ετσι όπως πάνε τα πράγματα, αν δεν αλλάξουμε, φοβάμαι ότι σε δύο τρία χρόνια, δεν θα ‘χει μείνει τίποτα όρθιο στην Αθήνα. Μπήκαμε, με το καινούργιο δάνειο, την ανεργία, τη φτώχεια, στην περίοδο των μεγάλων συλλαλητηρίων. Και έβγαλε ρίζες, ρίζες βαθιές, η κουλτούρα της ανοχής. Ποτέ δεν θα συνέβαιναν όσα εγκληματικά συνέβησαν το βράδυ της Κυριακής στην εποχή του Κωνσταντίνου Καραμανλή. Γιατί, ώς τότε, η Αστυνομία ήταν ζόρικια. Υπέρ το δέον μάλιστα.

Η κουλτούρα της ανοχής άρχισε να βγάζει φύλλα και καρπούς μετά το 1981. Επί αποστασίας, θυμάμαι, είχαν γίνει μερικοί εμπρησμοί κτιρίων (15 Ιουλίου 1965) και επειδή η κατάσταση ήταν έκρυθμη, η κοινή γνώμη επείσθη ότι οι φωτιές ήταν προβοκατόρικες ενέργειες της Αστυνομίας. Βοήθησαν πολύ σ’ αυτό η αγανάκτηση για το αστυνομικό κράτος και ολόκληρος ο δημοκρατικός Τύπος.

Από ‘κεί και πέρα το φαινόμενο εξαπλώθηκε. Υστερα από κάθε πορεία για το Πολυτεχνείο, μικρές ομάδες νεαρών κατά κανόνα διαδηλωτών βάζανε φωτιά σε κάδους απορριμμάτων, έστηναν οδοφράγματα, σπάγανε τζαμαρίες, λεηλατούσαν. Κατόπιν, μπήκαν στη μέση η 17 Νοέμβρη και άλλες «επαναστατικές δυνάμεις» και οι φασαρίες, οι συγκρούσεις, η πυρπόληση γραφείων, καταστημάτων και πανεπιστημιακών σχολών, εκτός από τις δολοφονίες, έγιναν κάτι σαν έθιμο.

Ο κόσμος, πλέον, πήρε ν’ ανησυχεί. Αλλά τίποτα δεν ήταν όπως πριν. «Παιδιά είναι – δεν κάνανε και τίποτα φοβερό», ήταν το σχόλιο όλων μας εκείνους τους καιρούς. Η κουλτούρα της ανοχής είχε γίνει κυρίαρχη. Την πότιζαν για ν’ ανθήσει οι πολιτικοί, κατά κύριον λόγο, και οι δημοσιογράφοι. «Μη τα παιδιά!» ήταν το σλόγκαν που επικρατούσε. Και μέσα σ’ αυτή τη λογική ζυμώθηκαν στρατιές νέων αστυνομικών, ενώ οι νόμοι και οι δικαστές ανέβαζαν συνεχώς τον πήχη της επιείκειας.

Τώρα το παιχνίδι έχει σχεδόν χαθεί. Και χάθηκε, γιατί ποτέ κανείς από την ιθύνουσα τάξη δεν μπόρεσε ή δεν θέλησε να τραβήξει τη μάσκα ενός κουκουλοφόρου και να αποκαλύψει το πρόσωπό του. Πολύ λογικά, λοιπόν, σε μια μερίδα της Αριστεράς, δημιουργήθηκε συν τω χρόνω η βεβαιότητα ότι τα επεισόδια ύστερα από μια παρέλαση ή κάποια εκδήλωση διαμαρτυρίας ήταν «προβοκάτσια». Και τρέχα μετά να αποδείξεις, εσύ το κράτος, πως δεν πρόκειται για προβοκάτσια.

Το Μνημόνιο είναι σκληρό. Ο κόσμος δεν έχει δουλειές. Λεφτά δεν υπάρχουν. Η πολιτική κατάσταση είναι ρευστή. Διέξοδος οικονομική δεν διακρίνεται στο κοντινό μέλλον. Επομένως, τα συλλαλητήρια θα πολλαπλασιασθούν, βιτρίνες και κεφάλια θα σπάσουν, πολλοί διαδηλωτές θα πέσουν κάτω από τα χημικά, πολλοί αστυνομικοί θα τραυματισθούν. Γι’ αυτό χρειάζεται ψυχραιμία. Από κάθε πλευρά. Και απόφαση ότι δεν πρέπει να ξαναδούμε την Αθήνα στο χάλι που την είδαμε προχθές. Με 45 μαγαζιά καμένα, με επιχειρηματίες κατεστραμμένους, με δρόμους, βιβλιοπωλεία και χώρους τέχνης (Αττικόν) ερείπια.

Μου λέει ένας φίλος μου ότι το πρόβλημα της Ελλάδας δεν είναι πρωτίστως οικονομικό. Είναι πολιτισμικό. Κανείς δεν ενδιαφέρεται για την Αθήνα. Οι πάντες θα αδιαφορήσουν αν γίνει απόπειρα εμπρησμού, ακόμη και του Παρθενώνα! Πρόκειται για ακραία υπερβολή, φυσικά. Αλλά εδώ που φτάσαμε, όλα μπορεί να τα περιμένει κανείς.