[Ανορθόδοξα] Η παράδοση της δυστροπίας

Είμαστε δύστροποι. Ή μάλλον, για να το πω διαφορετικά, ως λαός έχουμε μεγάλη παράδοση δυστροπίας. Το πρώτο μεγάλο έπος της λογοτεχνίας μας ξεκινάει με τη λέξη μήνις. Ηρωάς του, ως γνωστόν, είναι ένας κακομαθημένος νέος ο οποίος συμπεριφερόταν ως αθάνατος, αλλά την πάτησε από τη φτέρνα του. Το δεύτερο, επίσης μεγάλο, έπος περιγράφει τις περιπέτειες ενός διόλου εύκολου χαρακτήρα. Τον έλεγαν Οδυσσέα, ήταν πολυμήχανος και δεν χαμπάριαζε από κακουχίες. Διαπραγματευόταν με τους θεούς του κόσμου του, ξεγελούσε τα τέρατα, ήταν περίεργος και πονηρός και είχε τον τρόπο του να γοητεύει τις γυναίκες.

Η αλήθεια είναι ότι χωρίς την παράδοση της δυστροπίας ο λαός αυτός δεν θα είχε ποτέ εφεύρει τη δημοκρατία. Φωνακλάδες, πολυλογάδες, επιρρεπείς στην κολακεία, φιλόδοξοι και εγωιστές όπως ήσαν, είχαν την σοφία να επεξεργαστούν τρόπους για να ξεπεράσουν τα μειονεκτήματά τους και να συμβιώσουν. Η συμβίωση, όπως μας διδάσκει η Ιστορία, δεν υπήρξε ποτέ αρμονική. Πάντα όλα παίζονταν στην κόψη του ξυραφιού, πολλές λανθασμένες αποφάσεις οδήγησαν σε καταστροφές, ο φόβος της στάσης και του εμφυλίου ήταν στην ημερήσια διάταξη. Ομως εντέλει, θες από ένστικτο επιβίωσης, θες από σοφία, κατάφερναν να τα βγάλουν πέρα και να δημιουργούν.

Η επική παράδοση της δυστροπίας μας κληροδότησε ήρωες και το αίσθημα του ηρωισμού. Στη δημοκρατική παράδοση της δυστροπίας, τη λεγόμενη και κλασική, οι ήρωες συνυπήρχαν με τους αντιήρωες, όμως και τους δύο τούς ξεπέρασαν τα έργα τους. Αυτοί μας άφησαν ένα αποθεματικό κεφάλαιο πολιτισμού, το οποίο ακόμη και σήμερα μας βοηθάει να αποτιμήσουμε τους όρους της ύπαρξής μας.

Αναρωτιέμαι πολλές φορές αν, χωρίς την παράδοση της δυστροπίας, οι Ελληνες θα είχαν διανύσει τόσους αιώνες Ιστορίας χωρίς να εξαφανισθούν. Αν ήμασταν «εύκολοι» χαρακτήρες, το πιθανότερο είναι ότι θα είχαμε αφομοιωθεί, και εμείς οι σημερινοί, το μερικό υπόλοιπο της Ιστορίας μας, δεν θα υπήρχαμε για να θαυμάζουμε τους ηγέτες μας οι οποίοι εξακολουθούν να κρατούν ψηλά το λάβαρο της δυστροπίας. Επειδή κάποιοι πιστεύουν πως φτάνει να είσαι δύστροπος για να γίνεις ήρωας και φτάνει να είσαι πολυλογάς για να ανακαλύπτεις καθημερινά τη δημοκρατία από την αρχή.

Το καταθλιπτικό θέαμα των πολιτικών αρχηγών που πηγαινοέρχονταν βλοσυροί στο Μαξίμου για να διαπραγματευτούν με τον εαυτό τους αποφάσεις που είτε δεν τόλμησαν να πάρουν, είτε, ακόμη κι αν τόλμησαν να τις πάρουν, δεν τόλμησαν να τις ομολογήσουν, φτάνει να σε πείσει ότι το μόνο που μας έχει απομείνει είναι η παράδοση της δυστροπίας. Διότι, όποια απόφαση κι αν ληφθεί, ξέρεις ότι την επομένη ο ένας θα ξανακλειστεί στη σκηνή του μουτρωμένος γιατί τον έριξαν οι δημοσκοπήσεις, ο δεύτερος θα ψάχνει στο i-pod τη μεταφυσική αλήθεια των περιπλανήσεών του, και ο τρίτος θα ζητάει εκλογές.

Θα μου πείτε, για ποιους αρχηγούς, ποιας πολιτικής μιλάμε; Ελα ντε. Το μόνο βέβαιο είναι πως μέχρι κάποιος να βρεθεί για να απαντήσει στο ερώτημα, όλοι μαζί μπορούμε να ανησυχούμε για το χειρότερο και να εξαντλούμε τη δυστροπία μας ο ένας στον άλλον.