Οδύσσεια στον ποταμό Κόνγκο

Εφθασε πολύ κοντά στον θάνατο – κι ακόμη πιο κοντά στον νευρικό κλονισμό. Το σκέφτηκε κάμποσες φορές: να αφεθεί στη μοίρα του και να πεθάνει από τη μασέτα ετοιμοπόλεμων Κονγκολέζων, από το δηλητήριο γιγαντιαίων φιδιών, από τα δόντια ύπουλων κροκοδείλων, από την εξάντληση και την ελονοσία… Το ένστικτο της αυτοσυντήρησης όμως ήταν πιο δυνατό κι έτσι αποφάσισε να διεκδικήσει τη ζωή του κάνοντας κουπί. Και τα κατάφερε. Ο Βρετανός Φιλ Χάργουντ είναι ο πρώτος που κατάφερε να διασχίσει τον ποταμό Κόνγκο με ένα κανό. Σώος και αβλαβής πλέον, έστω και κατά 20 κιλά πιο αδύνατος, έχει μια απίστευτη ιστορία να αφηγείται.

Ολα άρχισαν με ένα εισιτήριο μετ’ επιστροφής στην Κεντρική Αφρική από το Winston Churchill Memorial Trust∙ έναν οργανισμό που επιχορηγεί ταξίδια περιπέτειας σε βρετανούς πολίτες με σκοπό να γυρίσουν με τις αποσκευές τους γεμάτες και να τις μοιραστούν. Αποφασισμένος να φέρει την αποστολή του εις πέρας, ο Χάργουντ ξεκίνησε από τη Ζάμπια για να κατέβει τον ποταμό Κόνγκο – με μήκος 4.700 χλμ. είναι ο 8ος μεγαλύτερος ποταμός στον κόσμο. Για να φθάσει ωστόσο στον προορισμό του, έπρεπε να διασχίσει τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό. Είχε ακούσει να τη χαρακτηρίζουν και επίγεια κόλαση. Τότε όμως δεν μπορούσε να καταλάβει γιατί.

ΚΑΤΑΔΙΩΞΗ. Δεν θα ξεχάσει ποτέ εκείνη τη μέρα που τον είχαν πάρει στο κατόπι οκτώ Κονγκολέζοι με πολύ άγριες διαθέσεις. Ακόμα αντηχούν στ’ αυτιά του οι κραυγές τους: «Mazungu… Mazunguuu (λευκέ)! Δώσε μας χρήματα». Στέκονταν όλοι όρθιοι πάνω στα δύο κανό τους κι έκαναν κουπί σαν μανιασμένοι. Ενας τους κρατούσε μια μεγάλη μασέτα. Το κουπί ήταν η μόνη σωτηρία για τον Χάργουντ. Ο φόβος θέριευε μέσα του, ενώ τα περιθώρια επιλογής στένευαν ασφυκτικά: να παλέψει ή να «πετάξει»; Αισθανόταν σαν λύκος που μπήκε κατά λάθος στο κοπάδι και τον κυνηγούσαν όλοι. Επρεπε να βιαστεί – ακόμη περισσότερο. Το ένα κανό όμως είχε πλησιάσει ήδη επικίνδυνα. Τόσο που μπορούσε να δει τα μάτια και το απειλητικό τους χαμόγελο. Στο τελευταίο «mazungu», η μασέτα βρέθηκε σχεδόν από μόνη της στη γροθιά του…

Μέσα από την εχθρότητα και την καταδίωξη, ο Χάργουντ γνώρισε και πολύ γενναίους ανθρώπους, τους οποίους θεωρεί πηγή έμπνευσης. «Πιστεύω πως όλοι μπορούμε να διδαχτούμε από το κουράγιο τους και την ανθεκτικότητά τους απέναντι στις αντιξοότητες», τονίζει στην «Γκάρντιαν».

Πέντε μήνες έκανε κουπί ο Χάργουντ για να φθάσει στο τέλος, με την πολύτιμη βοήθεια ντόπιων ασφαλώς. Το μαγικό τοπίο ήταν το δεκανίκι του κάθε φορά που ερχόταν αντιμέτωπος με έναν νέο κίνδυνο. Οπως τότε που ένα τεράστιο φίδι σύρθηκε στο κανό του και το σκότωσε με το κουπί του. Ή τότε που βρέθηκε σε απόσταση αναπνοής από δύο κροκόδειλους, μήκους τεσσάρων μέτρων ο καθένας. Ακόμη ανατριχιάζει όταν θυμάται τα μάτια τους και το ισχυρό ταρακούνημα που αισθάνθηκε όταν βούτηξαν στο νερό και εξαφανίστηκαν κάτω από το κανό του.

ΣΤΟ «ΣΦΑΓΕΙΟ». Προς το τέλος μιας διαδρομής που έμοιαζε ατέρμονη, ο Χάργουντ έφθασε επιτέλους σ’ έναν παραπόταμο τον οποίο οι ντόπιοι αποκαλούν «σφαγείο» λόγω του μακρινού παρελθόντος του στον κανιβαλισμό και της πιο πρόσφατης φήμης του στην εγκληματικότητα. Αποκαμωμένος, σκέφτηκε να προσλάβει τέσσερις Κονγκολέζους της περιοχής ως σωματοφύλακες. Τους γνώρισε όταν έπειτα από μια φοβερή καταιγίδα αναζήτησε κατάλυμα στο μικροσκοπικό χωριό τους, κάπου στη μέση του πουθενά, και αμέσως ήξερε ότι μπορούσε να τους εμπιστευθεί. Επί πέντε μέρες και νύχτες δεν τον άφησαν στιγμή μόνο του. Καλού-κακού όμως τον όπλισαν και με ένα περίστροφο. Οσοι τους έβλεπαν δεν μπορούσαν να το πιστέψουν. «Γιατί δεν του έχετε κόψει ακόμη τον λαιμό;», ρωτούσαν έκπληκτοι και τους πρότειναν συνεργασία: «Εάν δεν θέλετε να το κάνετε εσείς, πείτε μας πού διανυκτερεύετε και θα το κάνουμε εμείς για σας. Θα μοιραστούμε τα χρήματα».

Το Κονγκό είναι μια πολυταλανισμένη γωνιά του πλανήτη, που τα έχει βιώσει σχεδόν όλα: γενεές επί γενεών ξένης οικονομικής εκμετάλλευσης, πολιτική αστάθεια, εμφύλιο πόλεμο, διαφθορά, σεξουαλική βία. Αν σε αυτά προσθέσει κανείς τη «δυναστεία» κροκοδείλων και ιπποποτάμων καθώς και τις, συχνά, ακατάπαυστες βροχοπτώσεις, τότε το Κονγκό, αν μη τη άλλο, ενδείκνυται για όσους διψούν για περιπέτεια.