Τα χειρότερα πέρασαν για την ΕΕ

Τα χειρότερα πέρασαν. Αυτή η άποψη μπορεί να ακούγεται τολμηρή από τη στιγμή που οι Ευρωπαίοι πορεύονταν από αποτυχία σε αποτυχία από την αρχή της ελληνικής κρίσης το φθινόπωρο του 2009. Ωστόσο, τις τελευταίες δέκα ημέρες το κλίμα έχει αλλάξει. Ζήσαμε το απόγειο της κρίσης στις αρχές του Νοεμβρίου όταν ο έλληνας Πρωθυπουργός Γιώργος Παπανδρέου πρότεινε δημοψήφισμα για τη συμφωνία της 28ης Οκτωβρίου. Αλλά η νιοστή Σύνοδος Κορυφής για τη σωτηρία του κοινού νομίσματος, που πραγματοποιήθηκε στις 9 Δεκεμβρίου στις Βρυξέλλες, μπορεί να είναι η καλή. Την περασμένη Παρασκευή, οι ευρωπαίοι ηγέτες βρήκαν μια στιγμή ηρεμίας. «Ανταλλάξαμε ευχές για τα Χριστούγεννα», εξήγησε η Ανγκελα Μέρκελ ελπίζοντας ότι δεν θα χρειαστεί άλλη μια σύνοδος έως το τέλος του χρόνου.

Η γερμανίδα Καγκελάριος και ο γάλλος Πρόεδρος ανέτρεψαν τη συμφωνία «τα χάνεις όλα» στην οποία είχαν καταλήξει στη Σύνοδο του Ντοβίλ τον περασμένο χρόνο. Τότε, το Βερολίνο είχε απαιτήσει να συμμετάσχουν και οι ιδιώτες επενδυτές στη σωτηρία της Ελλάδας με αποτέλεσμα να προκληθεί τεράστια αβεβαιότητα απέναντι στη δέσμευση των ευρωπαϊκών λαών ότι θα ξεπληρώσουν τα χρέη τους, ενώ η Γαλλία παρέκαμψε τις αυτόματες κυρώσεις για τις χώρες που δεν τηρούσαν τη δημοσιονομική ορθοδοξία. «Ηταν το σοβαρότερο λάθος σε αυτήν την κρίση», σχολιάζει κορυφαίος αξιωματούχος της Κομισιόν. Τώρα, το Παρίσι και το Βερολίνο αποφασίζουν να αυστηροποιήσουν τους κανόνες δημοσιονομικής πειθαρχίας και ορκίζονται ότι δεν πρόκειται να χρεοκοπήσει κανένα ευρωπαϊκό κράτος. Αυτή η μεταστροφή βρίσκεται στον πυρήνα της γαλλογερμανικής συμφωνίας με την οποία συντάχθηκαν την περασμένη Παρασκευή οι υπόλοιποι Ευρωπαίοι.

Η συμφωνία αυτή διορθώνει τα τρία βασικά μειονεκτήματα της Συνθήκης του Μάαστριχτ. Το πρώτο ήταν η βρετανική παρασπονδία που επέτρεπε στο Λονδίνο να μην υιοθετήσει το ευρώ και παράλληλα να εμποδίζει την ολοκλήρωση της ευρωζώνης. Την περασμένη Παρασκευή, οι Ευρωπαίοι πέταξαν τη Βρετανία έξω από την Ευρώπη. Προς γενική έκπληξη, ο Ντέιβιντ Κάμερον εγκαταλείφθηκε από τις χώρες της διεύρυνσης με την Πολωνία επικεφαλής. Το πολιτικό μήνυμα είναι μείζον: οι κυβερνήσεις θέλουν να σώσουν το ευρώ και αποφάσισαν να προχωρήσουν χωρίς να περιμένουν το Λονδίνο που θέλει περισσότερη ελευθερία για το Σίτι και χωρίς να μεταρρυθμίσουν τις ευρωπαϊκές Συνθήκες.

Το δεύτερο μειονέκτημα του Μάαστριχτ είναι η απουσία οικονομικής διακυβέρνησης. Εως πρόσφατα, η Γερμανία ήταν αντίθετη θέλοντας να διατηρήσει το ανταγωνιστικό της πλεονέκτημα. Αλλά αντελήφθη τον κίνδυνο που διέτρεχε έχοντας το ίδιο νόμισμα με χώρες που καταρρέουν. Οι κυρώσεις που προβλέπονται από το σύμφωνο σταθερότητας, ακόμη κι αν είναι αυτόματες, μπορεί να μην είναι λειτουργικές. Ομως, οι Ευρωπαίοι καλούνται να συζητούν πέρα από την οικονομική τους πολιτική προκειμένου να αποφεύγουν φούσκες στην αγορά ακινήτων και απώλειες στην ανταγωνιστικότητα. Το τρίτο μειονέκτημα ήταν η απουσία ενός μηχανισμού σωτηρίας, για τον οποίον είχαν ληφθεί δεσμεύσεις απέναντι στους Γερμανούς που όμως δεν ικανοποιήθηκαν ποτέ. Προς το παρόν η ΕΚΤ παίζει τον ρόλο του πυροσβέστη.

Η Ευρώπη εξακολουθεί ασφαλώς να είναι εύθραυστη. Αλλά έπειτα από μήνες διαμάχης, οι Ευρωπαίοι ξέρουν πάνω κάτω πού βρίσκονται.